Tác động của ChatGPT tới giáo dục

ChatGPT là công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) phổ biến được Công ty công nghệ OpenAI phát hành năm 2022, gây tranh cãi trong cộng đồng giáo dục đại học. Một số nhà giáo dục cảnh báo về khả năng chatbot ChatGPT sẽ thay đổi hoàn toàn giới học thuật theo hai hướng tích cực và tiêu cực (gian lận trong học tập, ảnh hưởng đến quá trình phát triển tư duy của người học, giảm tương tác trực tiếp giữa người dạy và người học).
ChatGPT thu thập số lượng thông tin khổng lồ từ internet. Ảnh: REUTERS
ChatGPT thu thập số lượng thông tin khổng lồ từ internet. Ảnh: REUTERS

Công cụ hỗ trợ cho giáo dục

Theo Gazeta, ChatGPT là chatbot (một chương trình AI được thiết kế nhằm mô phỏng các cuộc trò chuyện với người dùng thông qua nền tảng internet) ra mắt vào năm 2022 bởi OpenAI - công ty nghiên cứu chuyên sâu về AI và các ứng dụng thực tế của nó, có trụ sở tại San Francisco (Mỹ). ChatGPT là mô hình AI xử lý ngôn ngữ cho phép tạo ra văn bản giống con người, ứng dụng phiên bản GPT3. GPT3 là mô hình Ngôn ngữ lớn (LLM) được huấn luyện dựa trên dữ liệu văn bản khổng lồ - khoảng 500 tỷ, từ 175 tỷ tham số và hơn 570 GB văn bản. Phiên bản ChatGPT miễn phí sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn GPT3.5, được ra mắt vào tháng 10/2021. Phiên bản tiếp theo của mô hình là GPT4 có 100.000 tỷ tham số, điều này đang tiến gần đến số lượng kết nối thần kinh trong não người. OpenAI cho biết, hiện có hơn 100 triệu người dùng ChatGPT trên toàn cầu.

Không giống các chatbot truyền thống, ChatGPT ghi nhớ những gì người dùng đã nói trước đó trong cuộc trò chuyện để trả lời các câu hỏi tiếp theo, từ chối các yêu cầu không phù hợp và các câu trả lời không chính xác. Các mô hình LLM hoạt động bằng cách dự đoán từ tiếp theo có khả năng nhất khi đưa ra danh sách các từ đầu vào (thường được diễn đạt dưới dạng câu hỏi). Mô hình được huấn luyện bằng cách sử dụng nhiều tham số có thể biểu thị mức độ phức tạp. Bằng cách nhập liệu, thuật toán sẽ điều chỉnh lại các tham số cho đến khi nó có thể tạo ra các câu trả lời giống như câu trả lời của con người đối với một loạt câu hỏi.

Sức mạnh của AI đang đặt ra dấu hỏi lớn đối với giáo dục và đánh giá người học. Việc đánh giá ở các trường đại học chủ yếu dựa trên quá trình sinh viên cung cấp sản phẩm học tập để được chấm điểm, thường là một bài luận hoặc bài tập viết. Với các mô hình AI, những sản phẩm này có thể được tạo ra với tiêu chuẩn cao hơn, thời gian ngắn hơn và với rất ít nỗ lực của người học. Nói cách khác, sản phẩm mà sinh viên cung cấp có thể không còn cung cấp bằng chứng xác thực về thành tích của họ đối với kết quả khóa học.

ChatGPT cho phép người dùng trò chuyện với máy móc một cách tự nhiên, được thiết kế để bắt chước cuộc nói chuyện của con người, làm cho nó trở thành một công cụ lý tưởng cho đào tạo. ChatGPT xử lý ngôn ngữ tự nhiên để trả lời người dùng ở dạng hội thoại, có thể hiểu ngữ cảnh và có khả năng học hỏi từ các tương tác, từ đó giúp ChatGPT có khả năng thích ứng cao.

Đối với người dạy, ChatGPT có thể giúp giảng viên tự động thực hiện các công việc nhàm chán, giảm tải áp lực công việc. Giảng viên có thể sử dụng ChatGPT để tạo câu trả lời cho các câu hỏi thường gặp trong một lĩnh vực hoặc chủ đề cụ thể, dễ dàng trả lời các câu hỏi cơ bản của sinh viên. Bên cạnh đó, giảng viên có thể tạo tài liệu giảng dạy sử dụng ChatGPT, từ đó tiết kiệm thời gian và công sức chuẩn bị.

Đối với người học, ChatGPT giúp sinh viên dễ dàng tìm kiếm thông tin và giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng, chính xác và tăng hiệu quả học tập. Sinh viên cũng có thể tạo ra các câu hỏi và trả lời cho các bài kiểm tra, test kiến thức của mình và chuẩn bị cho các bài đánh giá. Điều này có thể giúp sinh viên tiết kiệm thời gian và công sức; cho phép sinh viên tập trung vào những thông tin quan trọng và phù hợp nhất. Bên cạnh đó, ChatGPT có thể giúp sinh viên tăng cường khả năng tự học, giải quyết vấn đề một cách chủ động.

Đối với cơ sở đào tạo, thời gian thiết lập ChatGPT nhanh và hỗ trợ 24/7 nên có khả năng mở rộng cao, triển khai nhanh chóng. Các trường có thể thiết lập ChatGPT trong vài phút, được sử dụng để giúp đào tạo hàng nghìn học viên cùng lúc trong thời gian thực. Sử dụng ChatGPT trong đào tạo e-Learning giúp tương tác tốt hơn. Thí dụ, các trường có thể sử dụng ChatGPT để trả lời các câu hỏi của học viên về các tài liệu đào tạo cụ thể, cung cấp cho học viên câu trả lời nhanh đối với các câu hỏi phổ biến. ChatGPT có thể sử dụng để theo dõi tiến độ của học viên và cung cấp phản hồi về hiệu suất của họ, giúp người học xác định các lĩnh vực cần phát triển và cải thiện kỹ năng của mình.

Tác động tiêu cực

Theo các chuyên gia Viện Khoa học Carnegie (Mỹ), ChatGPT có thể ảnh hưởng đến giáo dục bằng cách trở thành công cụ hỗ trợ giảng viên và sinh viên trong việc tìm kiếm thông tin, trả lời câu hỏi và hỗ trợ việc học tập. Tuy nhiên, không nên hoàn toàn dựa vào ChatGPT hoặc bất kỳ công cụ hỗ trợ nào mà thiếu việc kiểm tra chất lượng thông tin hoặc xác nhận tính đúng đắn của nó. Như với tất cả các công nghệ AI khác, ChatGPT có thể đưa ra thông tin sai lệch. Điều này có thể dẫn đến việc ChatGPT tạo ra các phản hồi xúc phạm, phân biệt đối xử hoặc có hại cho một số nhóm người

nhất định.

Hệ lụy đầu tiên là vấn đề gian lận trong học tập. Sinh viên các trường đại học có thể sử dụng ChatGPT tạo ra văn bản, viết mã (code) trong lập trình máy tính, viết luận để gian lận trong các bài tập. Trợ lý GS ngành triết học Darren Hick tại Trường đại học Furman (Mỹ) đã bắt quả tang một sinh viên của ông gian lận, khi anh này yêu cầu ChatGPT viết bài luận dài 500 từ dưới dạng bài kiểm tra mang về nhà vào cuối học kỳ mùa thu năm 2022.

Tiếp theo là ảnh hưởng đến quá trình phát triển tư duy của người học. Nếu sinh viên quá phụ thuộc vào ChatGPT, họ có thể mất đi khả năng tự học, tìm kiếm, phân tích và tổng hợp thông tin, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề - vốn rất cần thiết cho sự thành công trong học tập và cuộc sống. Ngoài ra, việc sử dụng ChatGPT có thể tạo ra phương pháp học tập “một câu trả lời phù hợp với tất cả”, trong đó tất cả sinh viên được cung cấp thông tin và phản hồi giống nhau dựa trên đầu ra của mô hình. Điều này có thể hạn chế khả năng sinh viên sáng tạo, phát triển quan điểm và tiếng nói của riêng mình, sinh viên có thể phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ.

ChatGPT và các mô hình ngôn ngữ khác dựa trên các thuật toán phức tạp được huấn luyện trên lượng dữ liệu khổng lồ. Các thuật toán này có thể hiểu và tạo ra ngôn ngữ tự nhiên nhưng chúng thiếu khả năng hiểu ngữ cảnh và sắc thái của một chủ đề, lĩnh vực cụ thể. Chẳng hạn như một sinh viên đang vật lộn với một khái niệm khó trong lớp học toán, một giảng viên có thể hiểu những khó khăn cụ thể của sinh viên và đưa ra phản hồi cũng như hướng dẫn phù hợp để giúp hiểu khái niệm. Ngược lại, ChatGPT mặc dù có thể đưa ra lời giải thích về khái niệm, nhưng không thể hiểu những khó khăn cụ thể của sinh viên và đưa ra phản hồi phù hợp. Ngoài ra, ChatGPT không có khả năng hiểu nhu cầu về xúc cảm và tâm lý của sinh viên. Giảng viên có khả năng hiểu được nhu cầu cảm xúc và tâm lý của sinh viên, cũng như cung cấp sự hỗ trợ cần thiết để sinh viên thành công, tạo ra môi trường lớp học tích cực và hòa nhập, điều cần thiết cho sự tham gia và động lực của người học.

Một mối lo ngại khác là ChatGPT có khả năng làm giảm tương tác trực tiếp giữa người dạy và người học. Bằng cách dựa vào mô hình máy học để tạo ra câu trả lời cho các câu hỏi nên sinh viên và giảng viên có thể ít tương tác trực tiếp với nhau hơn, điều này có thể hạn chế cơ hội đối thoại và trao đổi ý kiến.

Mặc dù ChatGPT có khả năng mang lại nhiều lợi ích trong giáo dục đại học, nhưng nó cũng tiềm ẩn những rủi ro đáng kể. Khi công nghệ AI tiếp tục phát triển mạnh trong cuộc cách mạng công nghệ 4.0, điều quan trọng là cần cân nhắc cẩn thận những lợi ích và hạn chế của việc sử dụng ChatGPT trong giáo dục, đồng thời thực hiện các bước để giảm bớt rủi ro từ việc phụ thuộc vào AI.

Có thể bạn quan tâm

Một cửa hàng bán vàng tại Thâm Quyến. Ảnh: GETTYIMAGES

“Cơn sốt” vàng ở đất nước tỷ dân

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt những biến động sâu rộng sau hàng loạt cú sốc địa - chính trị và tài chính kéo dài, vàng đang trở lại vị trí trung tâm của hệ thống tích trữ tài sản toàn cầu. Biến động toàn cầu đang tạo nên một chu kỳ tăng giá mới của vàng thế giới. Trong làn sóng đó, Trung Quốc nổi lên không chỉ với vai trò là một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất toàn cầu, mà còn là thị trường chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của ngành tái chế vàng - lĩnh vực từng được xem là “phần chìm” của ngành công nghiệp kim hoàn.

Sri Lanka trục xuất nhiều người nước ngoài bị nghi ngờ liên quan tội phạm mạng. Ảnh: AFP

Xu hướng dịch chuyển của tội phạm số

Nhiều năm qua, khi nhắc đến những “điểm nóng” của tội phạm mạng và các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia tại châu Á, giới chuyên gia thường tập trung vào khu vực Tam giác vàng, các đặc khu biên giới Myanmar, Campuchia, Philippines. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, bản đồ an ninh mạng khu vực đang xuất hiện một diễn biến đáng lo ngại: Sri Lanka nổi lên như một điểm đến mới của các tổ chức tội phạm công nghệ cao quốc tế.

Anh hào hội tụ ở VCK World Cup 2026.

World Cup: Guồng quay "tỷ đô" (Kỳ 1)

Khi Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) Gianni Infantino mô tả World Cup 2026 là “sự kiện vĩ đại nhất lịch sử nhân loại”, đó có thể là một cách nói phóng đại. Song, nếu xét riêng các tiêu chí quy mô tổ chức và doanh thu, ngày hội bóng đá tại Bắc Mỹ thật sự mang tầm vóc chưa từng có. Phía sau câu chuyện giải trí, thưởng thức với mặt cỏ xanh mượt, những bàn thắng và vũ điệu trên khán đài, World Cup thực chất là một “dòng thác” kinh tế với những vòng xoáy tài chính khốc liệt. Hãy tạm gác các vấn đề chuyên môn sang một bên, để cùng tìm hiểu guồng quay “tỷ đô” của sự kiện thể thao được mong đợi nhất năm.

Một nhóm Samurai Nhật Bản vào khoảng năm 1890. Ảnh: GETTYIMAGES

Di sản của các samurai Nhật Bản

Hơn 150 năm sau cuộc cải cách toàn diện Duy Tân Minh Trị, hơn 80 năm sau Chiến tranh thế giới thứ hai, samurai không còn là giai cấp thống trị xã hội Nhật Bản. Tuy nhiên, những hậu duệ của họ vẫn sống và đóng vai trò mới trong đời sống xã hội ngày nay tại Nhật Bản. Văn hóa, tư tưởng và di sản của họ vẫn đang được gìn giữ, được ngưỡng mộ và ảnh hưởng sâu sắc tới nước Nhật hiện tại.

Xe phun sương làm mát không khí ở New Delhi. Ảnh: THE INDIAN EXPRESS

Thời tiết cực đoan ở Ấn Độ và Pakistan

Ấn Độ và Pakistan không hề xa lạ với nắng nóng. Tuy nhiên, đợt nắng nóng năm nay là điều hoàn toàn khác. Thời tiết cực đoan đã bắt đầu và kéo dài suốt từ giữa tháng 4. Nhiệt độ ban ngày vượt 46 độ C ở nhiều nơi, hàng chục người đã chết, nhu cầu điện năng cao chưa từng thấy, hạn hán trầm trọng cùng vô số vấn đề dân sinh khác đang đe dọa Ấn Độ và Pakistan.

Mẫu xe điện EA1 Xdream của hãng BYD. Ảnh: AFP

Bí quyết thành công của BYD

Trong chưa đầy ba thập kỷ, một doanh nghiệp khởi nguồn từ lĩnh vực pin tại Trung Quốc đã vươn mình trở thành công ty dẫn dắt ngành công nghiệp xe điện toàn cầu. Câu chuyện của BYD không đơn thuần là thành công của một hãng xe, mà là minh chứng sống động cho sức mạnh của tầm nhìn dài hạn, năng lực làm chủ công nghệ và cách tiếp cận chiến lược khác biệt.

Hoa nhài trở thành biểu tượng của thôn Thạch Tỉnh.

Đánh thức giá trị từ một loài hoa

Từ những cánh đồng hoa nhài, Hoành Châu đã tạo dựng nên ngành kinh tế trị giá hàng chục tỷ nhân dân tệ, mở ra cách làm nông nghiệp hiện đại gắn kết du lịch sinh thái và xây dựng nông thôn mới.

Xuồng vũ trang của Iran hoạt động gần một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: AP

Chiến lược “ngoại giao pháo hạm” tại Hormuz

Eo biển Hormuz - tuyến đường biển hẹp nối vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, từ lâu đã là “yết hầu” của thương mại năng lượng toàn cầu, với khoảng 20% lượng dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) thế giới đi qua trong thời bình.

Các chiến sĩ Hồng quân Liên Xô vui mừng sau chiến thắng phát-xít Đức. Ảnh: WIKIPEDIA

Biểu tượng bất hủ của tinh thần quật khởi

Ngày Chiến thắng (9/5/1945) là ngày lễ trọng đại đối với nhân dân các nước thuộc Liên Xô (trước đây), đối với người dân ở các nước trong liên minh chiến đấu chống phát-xít, đối với tất cả những người luôn tưởng nhớ và tôn vinh ký ức về những anh hùng đã chiến đấu để tiêu diệt chủ nghĩa phát-xít.

Ảnh ghép do FBI thực hiện về một vụ nhìn thấy UFO. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải mật hồ sơ về UFO

Tháng 5 này, Lầu Năm Góc lần đầu công bố các tài liệu tối mật liên quan những hiện tượng dị thường không xác định, trước đây được biết đến rộng rãi hơn dưới cái tên UFO (vật thể bay không xác định).

Người dân Phần Lan đề cao lối sống cởi mở và hòa đồng xã hội. Ảnh: GETTYIMAGES

Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới

Theo Báo cáo Hạnh phúc Thế giới, năm 2026 chứng kiến lần thứ chín liên tiếp Phần Lan được bầu chọn là “Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới”, một thành tựu đặc biệt ấn tượng trong thế giới đầy biến động hiện nay.

Một khu dân cư Hồ Đồng tại Bắc Kinh. Ảnh: GETTYIMAGES

Xu hướng du lịch dựa vào cộng đồng

Với hơn 5.000 năm lịch sử, nhiều du khách đến Trung Quốc thường không tìm ngay đến các công trình hiện đại, mà họ muốn tìm hiểu văn hóa, di sản, chiêm ngưỡng những công trình lịch sử, trải nghiệm những con ngõ nhỏ, những đô thị cổ - nơi lưu giữ nhịp sống bản địa.

D’Artagnan được dựng tượng ở nhiều nơi trên nước Pháp. Ảnh: GETTY

Huyền thoại ngự lâm quân

Thi hài của D’Artagnan, người lính ngự lâm quả cảm trong bộ ba tiểu thuyết kinh điển của nhà văn lừng danh Alexandre Dumas, có lẽ đã được tìm thấy tại một nhà thờ cổ ở Hà Lan.

Ông John Ternus (bên trái) và Tim Cook tại trụ sở của Apple. Ảnh: CNN

Cuộc cải tổ của Apple

Ngày 20/4/2026, Tập đoàn công nghệ Apple (Mỹ) chính thức thông báo một thay đổi lãnh đạo quan trọng: Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook sẽ rời vị trí này vào ngày 1/9, chuyển sang vai trò Chủ tịch điều hành của Hội đồng quản trị.

Thành phố Osaka là một trong những đặc trưng của vùng Kansai. Ảnh: TENKUIJAPAN

Đặc trưng văn hóa Kansai

Vùng Kansai của Nhật Bản nổi bật với sự giao thoa đặc sắc giữa truyền thống cổ kính (Kyoto, Nara) và hiện đại sôi động (Osaka, Kobe). Văn hóa nơi đây đặc trưng bởi tính cách người dân cởi mở, thẳng thắn, hài hước; phương ngữ Kansai-ben độc đáo, ẩm thực đường phố phong phú và là cái nôi của các nghề thủ công truyền thống.

Trụ sở Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: ABC News

Chiến dịch “Mạng lưới tài năng” của chính quyền Mỹ

Chính quyền Mỹ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đã phát động chiến dịch quy mô mang tên “Mạng lưới tài năng” vào cuối tháng 3/2026 nhằm thu hút thế hệ Gen Z (những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) vào bộ máy liên bang. 

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.