Sửa Luật Hộ tịch: UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch

Theo quy định tại dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi), Ủy ban nhân dân cấp xã không phụ thuộc vào nơi cư trú, không phụ thuộc vào địa giới hành chính, thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch, bổ sung thẩm quyền đăng ký giám sát việc giám hộ, chấm dứt việc giám hộ không phụ thuộc vào nơi cư trú của người được giám hộ.

Thứ Năm, ngày 09/04/2026 - 10:37

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khoá XVI, sáng 9/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Giấy tờ hộ tịch bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) gồm 4 chương 30 điều (giảm 3 chương, 47 điều so với Luật Hộ tịch năm 2014) với những nội dung sửa đổi, bổ sung cơ bản như sau:

Liên quan đến thẩm quyền đăng ký hộ tịch, dự thảo Luật quy định Ủy ban nhân dân cấp xã không phụ thuộc vào nơi cư trú, không phụ thuộc vào địa giới hành chính, thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch, bổ sung thẩm quyền đăng ký giám sát việc giám hộ, chấm dứt việc giám hộ không phụ thuộc vào nơi cư trú của người được giám hộ.

Về quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch, bổ sung quy định về quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam thống nhất với Luật Căn cước; bảo đảm quyền đăng ký khai sinh của tất cả trẻ em sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống ổn định trên lãnh thổ Việt Nam.

Về giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch, dự thảo Luật chỉ quy định về thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của thủ tục đăng ký hộ tịch và giao Chính phủ quy định cụ thể về hồ sơ, trình tự, thủ tục, thời hạn thực hiện. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trong các cơ sở dữ liệu, chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin.

Quang cảnh phiên họp ở hội trường sáng 9/4. (Ảnh: DUY LINH)

Giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác. Người yêu cầu có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính.

Bộ trưởng Tư pháp cũng cho biết, dự thảo Luật quy định cơ sở dữ liệu hộ tịch là cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được xây dựng, quản lý tập trung về Bộ Tư pháp, được bảo đảm an ninh an toàn thông tin, có khả năng mở rộng, nâng cấp, kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu khác và lưu trữ đầy đủ thông tin hộ tịch suốt cuộc đời của cá nhân.

Về trách nhiệm quản lý nhà nước trong lĩnh vực hộ tịch, nội dung này được quy định gọn tại Điều 6 của dự thảo Luật, trong đó xác định rõ trách nhiệm của Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Ngoại giao do công tác hộ tịch cần có sự phối hợp của Tòa án nhân dân tối cao, cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài là những chủ thể có tính đặc thù.

Ngoài ra, dự thảo Luật bổ sung quy định để khắc phục những vướng mắc như: cho phép thay đổi nội dung về quê quán trong một số trường hợp; thực hiện ghi vào sổ hộ tịch việc khai sinh đối với trẻ em có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam đã đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài; cho phép Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ủy quyền cho người thực hiện công tác hộ tịch ký một số giấy tờ hộ tịch…

Bổ sung quy định cụ thể thời điểm phải hoàn thành lộ trình đăng ký khai sinh, khai tử chủ động trên cả nước

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với các nội dung của dự thảo Luật theo hướng:

Khẳng định thông tin khai sinh là thông tin hộ tịch gốc của cá nhân. Trường hợp nội dung trong hồ sơ, giấy tờ, cơ sở dữ liệu khác không phù hợp với thông tin khai sinh thì cơ quan, tổ chức quản lý hồ sơ, giấy tờ, cơ sở dữ liệu đó phải phối hợp với cơ quan đăng ký, quản lý hộ tịch để kiểm tra, điều chỉnh.

Phân quyền toàn bộ thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho Ủy ban nhân dân cấp xã; cấp tỉnh, Trung ương chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý.

Cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực hộ tịch, bảo đảm tinh gọn, thống nhất, thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính, tăng tỉ lệ đăng ký hộ tịch trực tuyến, trực tuyến toàn trình; khai thác, tăng cường sử dụng dữ liệu điện tử thay thế các loại giấy tờ; bảo đảm quyền lựa chọn của người dân.

Phát triển, nâng cấp Cơ sở dữ liệu hộ tịch thành cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm dữ liệu hộ tịch “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu quan điểm thẩm tra. (Ảnh: DUY LINH)

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số nội dung:

Về đăng ký khai sinh, khai tử chủ động, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, đây là quy định mới của dự thảo Luật và để triển khai thực hiện quy định này, dự thảo Luật giao Chính phủ quy định lộ trình để thực hiện đăng ký khai sinh chủ động, đăng ký khai tử chủ động. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với quy định này nhưng đề nghị rà soát, nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể thời điểm phải hoàn thành lộ trình đăng ký khai sinh, khai tử chủ động trên cả nước để bảo đảm Luật sớm đi vào cuộc sống.

Về đăng ký giám sát việc giám hộ, dự thảo Luật quy định Ủy ban nhân dân cấp xã không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân thực hiện đăng ký giám sát việc giám hộ liên quan đến quản lý tài sản của người được giám hộ. Đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với quy định này vì việc tăng cường đăng ký hộ tịch trực tuyến toàn trình, phi địa giới hành chính là phù hợp với bối cảnh hiện nay.

Một số ý kiến nhận thấy, Bộ luật Dân sự quy định trường hợp giám sát việc giám hộ liên quan đến quản lý tài sản của người được giám hộ thì phải đăng ký tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người được giám hộ (khoản 1 Điều 51). Do đó, loại ý kiến này đề nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định của Bộ luật Dân sự cho phù hợp.

Về Cơ sở dữ liệu hộ tịch, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung quy định xử lý trường hợp thông tin được thu thập từ các nguồn khác nhau có sự mâu thuẫn, thiếu thống nhất; vấn đề an toàn thông tin mạng, an ninh mạng theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân; lộ trình kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác. Đồng thời, đề nghị Chính phủ cần tiếp tục quan tâm, bố trí đủ nguồn lực cho việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng công nghệ để bảo đảm tính khả thi của Luật…