Trình bày tờ trình tóm tắt dự án Luật, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật hiện hành nhằm cải cách thủ tục hải quan, thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện trên cơ sở phân loại mức độ tuân thủ pháp luật và mức độ rủi ro của người nộp thuế, người khai hải quan; tăng cường kiểm tra chặt chẽ với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan...
Về các nội dung sửa đổi, bổ sung, dự thảo bổ sung trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi quy hoạch, thiết kế xây dựng liên quan đến khu thương mại tự do, Chính phủ quy định chi tiết về địa điểm làm thủ tục hải quan; bổ sung thời điểm để xác định thời hạn khai bổ sung (trước thời điểm dừng đưa hàng qua khu vực giám sát); đối với trường hợp khai bổ sung quá thời hạn hoặc khai bổ sung theo yêu cầu của cơ quan hải quan thì bị xử phạt theo quy định của pháp luật.
Chính phủ cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung Điều 58 theo hướng quy định doanh nghiệp kinh doanh kho bãi cảng chịu trách nhiệm thực hiện việc tiêu hủy đối với hàng hóa gây ô nhiễm môi trường trong trường hợp không xác định được chủ phương tiện vận tải, người điều khiển phương tiện vận tải hoặc người được chủ phương tiện vận tải ủy quyền. Cơ quan Hải quan chủ trì thực hiện giám sát việc tiêu hủy.
Cùng với đó, bổ sung quy định cơ quan hải quan chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan nếu trong quá trình thực hiện kiểm tra, giám sát và kiểm soát phát hiện căn cứ rõ ràng để nghi ngờ hàng hóa quá cảnh là hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ.
Về quy định kiểm tra sau thông quan, dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc kiểm tra sau thông quan được thực hiện trên cơ sở áp dụng quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và ứng dụng công nghệ số; hợp nhất thủ tục kiểm tra sau thông quan tại trụ sở người khai hải quan và kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp; điều chỉnh thời hạn kiểm tra sau thông quan và gia hạn thời hạn kiểm tra sau thông quan từ “10 ngày làm việc” thành “tối đa là 20 ngày”; quy định về nguyên tắc thực hiện kiểm tra sau thông quan và giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án Luật nhằm kịp thời thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động hải quan.
Đối với một số nội dung cụ thể, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với quy định yêu cầu tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng việc xác thực định danh điện tử chỉ thực hiện một lần đối với mỗi tài khoản và được sử dụng thống nhất cho các giao dịch phát sinh trên tài khoản đó.
Về quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành bổ sung quy định về quản lý tuân thủ nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho quản lý hải quan hiện đại và khuyến khích người khai hải quan tự nguyện tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, một số nội dung giữa quy định về quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ còn trùng lặp, vì vậy đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ tính đặc thù của từng hoạt động nghiệp vụ; đồng thời, bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc kiểm chứng kết quả đánh giá và cơ chế để người khai hải quan được giải trình, khiếu nại khi có căn cứ cho rằng kết quả đánh giá chưa chính xác.
Về đại lý làm thủ tục hải quan, cơ quan thẩm tra cho rằng quy định giao Bộ trưởng Tài chính quy định tiêu chuẩn và quản lý hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan, nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan chưa thể hiện rõ quan điểm quản lý bằng kết nối hệ thống, giám sát và hậu kiểm.
Do đó, đề nghị cân nhắc quy định theo hướng trên cơ sở quy định của Bộ trưởng Tài chính ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, cơ quan có thẩm quyền sẽ xây dựng quy trình, thủ tục để quản lý nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hậu kiểm.