Chỉ còn ít ngày nữa là đến dịp kỷ niệm 53 năm Chiến thắng "Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không", ngày mà bầu trời Hà Nội rực lửa trong trận chiến chống lại chiến dịch tập kích đường không quy mô lớn của không quân Mỹ vào Hà Nội và các tỉnh, thành phố miền bắc nước ta. Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang Đinh Thế Văn chầm chậm từng bước chân bên những hình ảnh, tư liệu về 12 ngày đêm quyết tử cho biết: Trong “kho tư liệu” ấy, có hình ảnh ông và đồng đội đang bàn phương án tác chiến. Trong 12 ngày đêm quyết tử, Đại tá Đinh Thế Văn là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 77 (Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không- Không quân). Sau những ngày đầu đánh B-52 không hiệu quả, chính ông là người đổi từ phương pháp “đánh 3 điểm” sang phương pháp đánh “vượt nửa góc”, nghĩa là điều khiển quả đạn tên lửa luôn đón trước nửa góc so với mục tiêu. Phương pháp này đòi hỏi các trắc thủ phải dũng cảm, thao tác nhanh gọn, phối hợp đồng bộ vì nếu tắt sóng radar chậm thì địch phát hiện và có thể dùng tên lửa bắn vào trận địa.
Bằng phương pháp đánh “vượt nửa góc”, Tiểu đoàn 77 đã bắn rơi bốn chiếc B-52, góp phần quan trọng vào chiến thắng. Khi được hỏi vì sao B-52 là pháo đài bay “bất khả xâm phạm”, nhưng không chỉ đơn vị ông mà nhiều đơn vị khác đã bắn rơi, Đại tá Đinh Thế Văn trả lời một cách đơn giản rằng, đơn vị ông cũng như nhiều đơn vị khác đánh bại pháo đài bay B-52 vì đằng sau có cả dân tộc tiếp sức. Câu nói giản dị nhưng lại gắn với truyền thống của quân đội ta, quân đội của nhân dân, vì nhân dân.
Cũng đến với trưng bày trong dịp này còn có ông Nguyễn Văn Trung, khi ấy chỉ là một công nhân tự vệ nhưng cũng đứng bên mâm pháo, góp phần cùng quân dân Thủ đô làm nên chiến công lịch sử. Tự hào với chiến công hôm nào và xúc động khi nhìn lại những hình ảnh quen thuộc, ông Nguyễn Văn Trung chia sẻ: “Chiến tranh khốc liệt mang đến những năm gian khổ, mất mát và đau thương. Nhưng nỗ lực của quân và dân ta đã đem đến chiến thắng, đem đến hoà bình. Những bài học lịch sử ấy cần được nhắc lại thường xuyên để lan tỏa tinh thần yêu nước và trách nhiệm với Tổ quốc”.
Trưng bày chuyên đề “Khát vọng hòa bình” nhân dịp kỷ niệm 53 năm Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” đã tái hiện những dấu ấn lịch sử, khắc họa tinh thần bất khuất, quyết tâm của quân dân ta trong cuộc chiến đấu bảo vệ bầu trời Hà Nội để từ đó khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong bảo vệ và xây dựng đất nước. Những hình ảnh, hiện vật được chia làm ba phần. Khởi đầu trưng bày là phần “Ký ức rực lửa” với những hình ảnh, tư liệu về không quân Mỹ huy động hàng trăm máy bay B-52 và máy bay chiến thuật tập kích ồ ạt vào Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh miền bắc.
Những chiến sĩ lực lượng phòng không phối hợp với nhân dân, sáng tạo trong chiến thuật, đã bắn rơi nhiều chiếc B-52 ngay trên bầu trời Hà Nội, làm nên chiến thắng được xem như “Điện Biên Phủ trên không”. Trưng bày còn có một phần đặc biệt so với những triển lãm, trưng bày khác với nội dung “Làn sóng phản chiến”. Phần này nói về chính nước Mỹ, nơi cuộc chiến bị lên án mạnh mẽ bởi chính người dân Mỹ qua các cuộc tuần hành phản đối, nhiều thanh niên từ chối nhập ngũ... Kèm theo đó là những lá thư, hình ảnh binh sĩ phản chiến, cùng các tờ rơi kêu gọi hòa bình.
Nội dung cuối cùng mang tên “Vì một bầu trời xanh” ghi dấu quá trình hòa giải sau chiến tranh, khi Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam vào ngày 27/1/1973. Các phi công Mỹ được trao trả về nước, nhiều cựu binh sau đó quay trở lại Việt Nam, góp phần xây dựng tình hữu nghị giữa hai dân tộc. Việt Nam hôm nay tích cực chung tay cùng bạn bè xây dựng một thế giới hòa bình và phát triển bền vững.
Qua mỗi dịp kỷ niệm, Di tích Nhà tù Hỏa Lò lại có thêm những sáng tạo trong tổ chức triển lãm, trưng bày. Trưng bày Khát vọng hòa bình là một trong số đó, để những ký ức xưa thật sự đóng góp hữu ích cho cuộc sống hôm nay.
