Chiều 17/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Trường đại học An ninh nhân dân tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia: Sáp nhập đơn vị hành chính với phát triển bền vững vùng và liên kết vùng ở Việt Nam.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung làm rõ cơ sở lý luận, chính trị, pháp lý và thực tiễn của việc sắp xếp đơn vị hành chính; tác động đối với tổ chức không gian phát triển, quy hoạch, hạ tầng và phân bổ nguồn lực; đánh giá kết quả bước đầu, nhận diện vấn đề đặt ra và đề xuất các giải pháp vận hành mô hình mới, phát huy hiệu quả không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, sắp xếp đơn vị hành chính là quá trình mang tính tổng thể, gắn với tái cấu trúc tổ chức, thẩm quyền, không gian kinh tế-xã hội, kết cấu hạ tầng và phân bố nguồn lực, đồng thời thiết lập, xây dựng mối quan hệ giữa Nhà nước với người dân, doanh nghiệp theo hướng gần dân, phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển.
Do đó, thước đo hiệu quả không chỉ dừng ở việc tinh gọn bộ máy, mà trọng tâm là chất lượng vận hành, hiệu quả cung ứng dịch vụ công, khả năng khơi thông và phân bổ nguồn lực, mức độ thực chất của liên kết vùng và sự cải thiện bền vững chất lượng sống của nhân dân.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, việc mở rộng quy mô đơn vị hành chính cần gắn liền với quá trình tích hợp quy hoạch, kết nối hạ tầng, điều hòa lợi ích và thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các địa bàn, hình thành những không gian phát triển tích hợp, nhằm phát huy lợi thế và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các ý kiến trao đổi trực tiếp tại hội thảo đã bổ sung nhiều góc nhìn về sắp xếp đơn vị hành chính. Nhiều kinh nghiệm, giải pháp và kiến nghị chính sách đã được chia sẻ, qua đó làm rõ những vấn đề cốt lõi trong quá trình triển khai chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp đơn vị hành chính.
Nhiều ý kiến cho rằng, việc sáp nhập đơn vị hành chính chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thực hiện trên cơ sở các tiêu chí phát triển vùng và liên kết vùng. Nếu chỉ dựa vào các tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên và quy mô dân số mà không tính đến các yếu tố về liên kết kinh tế, kết nối hạ tầng, đặc điểm văn hóa-xã hội và định hướng phát triển dài hạn thì quá trình sắp xếp có thể không tạo ra được động lực phát triển mới.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Đức, Chủ tịch Hội Triết học Việt Nam, chúng ta cần chuyển từ tư duy sắp xếp đơn vị hành chính đơn thuần sang tư duy tổ chức lại không gian phát triển, trong đó mỗi quyết định sáp nhập phải hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả quản trị, phát huy lợi thế so sánh và tăng cường năng lực cạnh tranh của từng vùng, từng địa phương cũng như của cả nền kinh tế quốc gia.
Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Đức chia sẻ thêm, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số ở tất cả các cấp là giải pháp có ý nghĩa đột phá trong bối cảnh hiện nay. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia, kết nối các hệ thống thông tin, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị sẽ tạo điều kiện để các đơn vị hành chính có quy mô lớn hơn vẫn vận hành hiệu quả, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Chuyển đổi số cũng góp phần giảm những hạn chế do khoảng cách địa lý đặt ra và nâng cao hiệu quả quản trị địa phương sau sáp nhập.
Phát biểu kết luận, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tấn Vinh, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II khẳng định, các tham luận và ý kiến phát biểu đã thể hiện rõ tinh thần khoa học, khách quan và trách nhiệm, giải quyết tốt nhiều vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong công tác triển khai chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính.
Kết quả hội thảo khẳng định, sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức và điều chỉnh địa giới, mà còn gắn liền với yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, đổi mới phương thức quản trị và khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực quốc gia. Để hiện thực hóa các mục tiêu trên cần bảo đảm tính đồng bộ về thể chế, quy hoạch, hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành, các địa phương; đồng thời, phát huy sự đồng thuận và tham gia tích cực của nhân dân.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tấn Vinh đề nghị các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền nghiên cứu các kết quả của hội thảo, đồng thời đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế tổ chức thực hiện, bảo đảm mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời nâng cao năng lực quản trị, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hiệu quả liên kết vùng.
Hội thảo đã góp phần bổ sung luận cứ khoa học thiết thực nhằm hoàn thiện mô hình quản trị địa phương, phát huy hiệu quả không gian phát triển mới, tăng cường liên kết vùng và thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
