Từ những thôn, buôn vùng sâu, vùng xa đến các tổ dân phố, phong trào không chỉ góp phần làm đẹp cảnh quan, nâng cao chất lượng sống mà còn khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng và niềm tự hào văn hóa của người dân.
Những chuyển động từ cơ sở
Theo Quyết định số 938/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai về kế hoạch thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030; mục tiêu của kế hoạch là xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo tồn và phát triển văn hóa.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh, việc hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa-thể thao, cơ sở, nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa, triển khai thực hiện hương ước, quy ước cộng đồng, tổ chức lễ hội đúng quy định, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số.
Tỉnh chú trọng xây dựng doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa gắn với phát triển bền vững, chăm lo đời sống người lao động, phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong xây dựng “Gia đình văn hóa”, “Gia đình 5 không, 3 sạch”.
Thực hiện kế hoạch nêu trên, làng Ia Nueng, xã Biển Hồ đã tu sửa khuôn viên nhà rông, trồng thêm cây xanh, đặt ghế đá để tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ dệt thổ cẩm, cồng chiêng, xoang, tổ chức hội họp và là nơi để người dân sinh hoạt cộng đồng.
Trưởng thôn Ia Nueng Rơ Châm Thiên cho biết: “Người dân hưởng ứng phong trào rất tích cực. Không chỉ giữ gìn vệ sinh môi trường, làm đẹp đường làng mà mọi người còn đoàn kết giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng nếp sống văn minh. Đây là động lực lớn để người dân bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống địa phương”.
Tại các xã biên giới như Ia O, Ia Dom, Ia Hrung… có thể dễ dàng bắt gặp những con đường bê-tông sạch đẹp, hàng rào hoa rực rỡ, sân nhà rông rộn rã tiếng cười. Đây không chỉ là kết quả của đầu tư hạ tầng, mà còn là minh chứng cho sự chuyển biến nhận thức và hành động của mỗi người dân.
Tại xã biên giới Ia O, mô hình “ba sạch” (sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ) do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã triển khai đã trở thành nếp sống thường nhật. Các tuyến đường liên thôn được bê tông hóa, hai bên trồng hoa, có đèn điện chiếu sáng ban đêm.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia O Siu Nghiệp cho biết: “Nhờ công tác tuyên truyền thường xuyên, người dân đã hiểu và tự giác chung tay xây dựng môi trường sống văn hóa. Các buổi sinh hoạt văn hóa vừa là nơi vui chơi, vừa là dịp người dân gắn kết tình làng nghĩa xóm, khơi dậy niềm tự hào bản sắc, qua đó, vừa nâng cao chất lượng đời sống, vừa giữ gìn bản sắc truyền thống, tạo bộ mặt mới cho xã biên giới”.
Gắn kết xây dựng nông thôn mới
Theo thống kê của Ban Chỉ đạo phong trào tỉnh Gia Lai, năm 2024 có hơn 96,7% số hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”; hơn 98,2% số thôn, tổ đạt danh hiệu “Thôn, tổ dân phố văn hóa”; 656 đơn vị đạt chuẩn văn hóa hai năm liên tiếp…
Tại xã Ia Hrung, hàng trăm hộ gia đình cam kết không vi phạm pháp luật, không mắc tệ nạn xã hội, không bạo lực gia đình, phát huy tinh thần tương trợ trong sản xuất và sinh hoạt.
Tỷ lệ hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa duy trì ở mức hơn 95% nhiều năm liền. Các thôn, làng thường xuyên tổ chức lễ hội truyền thống, ngày hội đại đoàn kết, giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao.
Hiện nay, phong trào xây dựng đời sống văn hóa tại Gia Lai không tách rời mà được lồng ghép chặt chẽ với chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, đô thị văn minh, hiện đại.
Các tiêu chí về nhà ở, môi trường, cảnh quan, thiết chế văn hóa được tích hợp vào quy hoạch phát triển địa phương. Nhiều thôn, làng đã thành lập đội tự quản an ninh, tổ bảo vệ môi trường, đội văn nghệ quần chúng.
Các phong trào khác cũng đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ như:
“Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững”; “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia”; “Cán bộ, công chức, viên chức thi đua thực hiện văn hóa công sở”; “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo gắn với cuộc vận động 5 không, 3 sạch” và “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”...
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai Lê Thị Thu Hương, việc xây dựng thôn, làng, tổ dân phố văn hóa không chỉ dừng ở công nhận danh hiệu mà cần duy trì và nâng cao chất lượng liên tục.
Bà Lê Thị Thu Hương nhấn mạnh: “Chúng tôi luôn khuyến khích các địa phương đề xuất xây dựng các mô hình mới, cách làm sáng tạo phù hợp với đặc điểm từng địa phương để phát huy lợi thế vốn có của từng vùng đất đó. Từ việc cải thiện cảnh quan, nâng cao ý thức cộng đồng đến bảo tồn bản sắc văn hóa, phong trào đã góp phần định hình một diện mạo mới cho khu vực nông thôn vùng cao tỉnh Gia Lai”.
Có thể thấy, những tuyến đường sạch đẹp, những vườn hoa rực rỡ, sân nhà rông rộn rã tiếng cồng chiêng… là minh chứng sống động cho sự chuyển mình của vùng đất cao nguyên. Đó là kết quả của đầu tư hạ tầng và là thành quả của sự đồng thuận, chung tay, chung sức của cả hệ thống chính trị và nhân dân.
Những phong trào này đang từng bước đi vào chiều sâu thực chất, nơi mỗi người dân trở thành chủ thể văn hóa, mỗi cộng đồng trở thành không gian văn hóa, và mỗi địa phương trở thành điểm đến văn hóa sống động, nhân văn, giàu bản sắc.
