Sân bay Chu Lai: Thời cơ mở cửa bầu trời và vươn mình ra biển lớn

Sân bay Chu Lai có tiềm năng lớn để trở thành một trung tâm hàng không quan trọng, kết nối khu vực miền Trung với các địa phương khác và thế giới.

Sau hơn 20 năm xây dựng, sân bay Chu Lai, với vị trí chiến lược, đang đứng trước cơ hội lớn để "mở cửa bầu trời" và "vươn mình ra biển lớn". Việc phát triển sân bay Chu Lai là động lực để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, du lịch và giao thương quốc tế cho thành phố Đà Nẵng nói riêng và khu vực miền trung nói chung.

Sân bay Chu Lai “ra đời”

Theo các tài liệu lịch sử quân sự, đầu năm 1965, ở phía nam Quảng Nam-Đà Nẵng (cũ), do lực lượng quân giải phóng miền nam ở Quân khu 5 và khu vực Tây Nguyên liên tiếp tấn công, chống trả, nên đế quốc Mỹ cần xây dựng sân bay có đường bay ngắn để thực hiện các nhiệm vụ quân sự, bảo vệ tốt hơn cho sân bay Đà Nẵng.

Ngày 25/4/1965, Tổng thống Mỹ Johnson đã thông qua kế hoạch đổ bộ lực lượng thủy quân lục chiến ở Chu Lai để xây dựng sân bay tại đây.

Để xây dựng sân bay Chu Lai, Lữ đoàn 4 Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ đã cưỡng chế di dời nhà cửa của khoảng 400 thường dân Việt Nam sống trong khu vực thuộc hai xã Kỳ Liên và Kỳ Hà (nay là xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng) đến tái định cư nơi mới.

Ngày 31/5/1965, quân đội Mỹ hoàn thành thi công hơn 1.200m đường băng và hơn 304m đường dẫn, cho phép máy bay chiến thuật có thể hạ cánh. Kể từ đó, sân bay Chu Lai có tên trên bản đồ hàng không Việt Nam.

Tuy nhiên, sau ngày quê hương hoàn toàn giải phóng, đối diện với những lo toan trước mắt về đói nghèo và nền kinh tế gần như tự cung, tự cấp trước lệnh cấm vận kéo dài của các thế lực thù địch, sân bay Chu Lai đã bị lãng quên, hoang hóa gần 2 thập kỷ.

Giai đoạn từ năm 1975-1994, trong tất cả văn kiện hoạch định chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng (cũ), không hề thấy bóng dáng của sân bay Chu Lai.

Đến ngày 19/9/1994, một sự kiện đặc biệt và bất ngờ khi Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt, trong chuyến công tác tại tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng (cũ) đã trực tiếp khảo sát sân bay Chu Lai. Chuyến khảo sát này của Thủ tướng nằm trong kế hoạch dự kiến của Chính phủ về các dự án kêu gọi liên doanh, liên kết đầu tư. Sự kiện này có thể nói, lần đầu tiên việc khôi phục và phát triển sân bay Chu Lai đã được đưa vào tầm ngắm từ Chính phủ.

Ngày 1/1/1997, tỉnh Quảng Nam chính thức tái lập sau khi chia tách từ tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng (cũ). Nhưng mãi đến năm 2004, ngành hàng không Việt Nam mới đầu tư hạng mục Nhà ga hành khách sân bay Chu Lai với tổng diện tích sàn 2.700m².

Và đến ngày 22/3/2005, Vietnam Airlines chính thức khai trương tuyến bay thương mại đầu tiên: Chu Lai-Thành phố Hồ Chí Minh và ngược lại với tần suất 2 chuyến/tuần. Từ đây, sân bay Chu Lai chính thức được hồi sinh.

Những năm sau này, đã có thêm những hãng hàng không khác lần lượt mở thêm các đường bay thương mại từ các sân bay Nội Bài, Tân Sơn Nhất đến Chu Lai và ngược lại.

Hằng tuần, tần suất các chuyến bay cất và hạ cánh nhiều hơn, số lượt hành khách tăng qua hàng năm. Thế nhưng sau 20 năm, sân bay Chu Lai vẫn là một sân bay nhỏ, công suất chỉ trên dưới 1 triệu lượt hành khách/năm, hoàn toàn chưa tương tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng ban đầu.

Đánh thức tiềm năng của sân bay Chu Lai

Cảng hàng không Chu Lai hiện nay là sân bay cấp 4C, gồm 3 sân đỗ tàu bay, có khả năng tiếp nhận tàu bay A320/A321 và các loại tàu bay khác có tính năng kỹ thuật và trọng tải tương đương trở xuống.

Hạng mục nhà ga hành khách sau khi cải tạo, mở rộng có diện tích 4.170m². Năng lực phục vụ đạt 600 hành khách/giờ cao điểm và có khả năng đón tiếp từ 1,2 đến 1,7 triệu hành khách mỗi năm.

Giai đoạn 2022-2025, mỗi năm Cảng hàng không Chu Lai đón khoảng 800 nghìn đến gần 1,2 triệu hành khách (đạt 80% công suất thiết kế nhà ga). Hiện Chu Lai đang khai thác 4 hãng máy bay gồm: Vietnam Airlines, Jetstar Pacific, Vietjet Air và Bamboo Airway với các đường bay Hồ Chí Minh–Chu Lai và ngược lại, Hà Nội–Chu Lai và ngược lại. Trung bình mỗi ngày 18 đến 20 lượt cất hạ cánh, có thời điểm cao điểm lên đến 40 đến 44 lượt cất hạ cánh/ngày.

Phó Giám đốc Cảng hàng không Chu Lai Nguyễn Đương chia sẻ, thời gian qua, Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam đầu tư nâng cấp với tổng mức gần 600 tỷ đồng, chủ yếu đồng bộ hóa và cải thiện hạ tầng bao gồm: Lắp đặt trang thiết bị dẫn đường máy bay hạ cánh chính xác, trang thiết bị an ninh hàng không hiện đại, cũng như triển khai dịch vụ phục vụ hành khách trực tuyến...

Theo nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị-nông thôn tỉnh Quảng Nam, nguyên Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Quảng Nam Hoàng Sừ nhìn nhận: “Chu Lai có tiềm năng phát triển đô thị sân bay, do có vị trí chiến lược nằm giữa Đà Nẵng và Quảng Ngãi, có thể trở thành trung tâm logistics, công nghiệp công nghệ cao. Tiếp nữa, hệ thống giao thông khá thuận lợi như gần cao tốc Đà Nẵng-Quảng Ngãi, cảng Kỳ Hà, Khu kinh tế mở Chu Lai, qua đó tạo lợi thế cho phát triển thương mại và sản xuất”.

Từ năm 2017, chủ trương xã hội hóa đầu tư sân bay Chu Lai đã được Chính phủ thống nhất, giao cho các bộ, ngành Trung ương phối hợp với tỉnh Quảng Nam (cũ) nghiên cứu, đề xuất quy hoạch và cơ chế chính sách thu hút đầu tư. Đến năm 2022, trong chuyến thăm và làm việc của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Quảng Nam, chủ trương càng rõ hơn, cụ thể hơn.

Gần đây nhất vào ngày 8/2/2025, tại chuyến thăm và làm việc với tỉnh Quảng Nam (cũ), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh: “Từ lâu, tôi đã rất tâm huyết với dự án sân bay Chu Lai. Đây là sân bay có vị trí rất đặc biệt, đặc thù, lợi thế nổi trội trong cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Từ sân bay Chu Lai, chỉ cần 3 đến 4 giờ bay là đến được tất cả trung tâm kinh tế lớn của khu vực Đông Bắc Á. Chúng ta có hơn 2000ha đất sạch, không tốn kém chi phí bồi thường. Đầu tư phát triển sân bay Chu Lai không cần quá nhiều tiền, trong khi lợi ích mang lại cực kỳ lớn”.

Trong danh mục đầu tư theo Quy hoạch tỉnh Quảng Nam (cũ) thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 72/QĐ-TTg, trong đó xác định xây dựng sân bay Chu Lai đạt tiêu chuẩn 4F. Đến năm 2030, sân bay Chu Lai sẽ có công suất phục vụ khoảng 10 triệu hành khách mỗi năm và tăng lên 30 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2050.

Đây là trung tâm vận chuyển hành khách và hàng hóa quốc tế, trung tâm bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay lớn của cả nước. Tổng nhu cầu vốn đầu tư dự kiến khoảng 11.000 tỷ đồng, bao gồm: Khu bay 3.500 tỷ đồng; sân đỗ 1.000 tỷ đồng; khu hàng không dân dụng 6.500 tỷ đồng.

Đưa sân bay Chu Lai cất cánh

Thời gian qua, nhiều nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước đã làm việc với tỉnh Quảng Nam (cũ) để nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng sân bay Chu Lai. Gần nhất, là Tập đoàn Adani của Ấn Độ đã đến nghiên cứu và có những cuộc làm việc với lãnh đạo tỉnh Quảng Nam lúc bấy giờ về việc phối hợp với Tập đoàn Sovico để đầu tư phát triển sân bay Chu Lai theo phương thức PPP.

Cùng với việc xúc tiến thu hút đầu tư, tỉnh Quảng Nam trước khi sáp nhập vào thành phố Đà Nẵng cũng đã phối hợp các bộ ngành Trung ương triển khai hàng loạt công việc khác như: Lập thủ tục bàn giao đất sân bay (khoảng hơn 800ha) do Bộ Quốc phòng quản lý về Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam; hoàn chỉnh Đề án xã hội hóa đầu tư phát triển sân bay Chu Lai; Quy hoạch khu đô thị sân bay; đề xuất Chính phủ giao nhiệm vụ chủ đầu tư sân bay Chu Lai cho tỉnh Quảng Nam…

Nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam Lê Văn Dũng chia sẻ, việc Thủ tướng Chính phủ hai lần làm việc với Quảng Nam và thống nhất cho xã hội hóa để đầu tư sân bay Chu Lai là một bước tiến quan trọng. Sân bay Chu Lai không chỉ là một cơ sở hạ tầng giao thông quan trọng mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, du lịch và kết nối vùng miền. Đây là cơ hội lớn để Quảng Nam trước đây, nay là thành phố Đà Nẵng phát triển, thu hút đầu tư và tạo ra nhiều việc làm cho người dân.

“Hy vọng rằng trong thời gian tới, sân bay Chu Lai được xây dựng đạt tiêu chuẩn 4F, từ đó tạo ra cơ hội bứt phá cho vùng đất phía nam Đà Nẵng và mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng nơi đây”, ông Lê Văn Dũng kỳ vọng.

Ngày 11/7/2025, tại thành phố Đà Nẵng, Bộ Xây dựng đã có buổi làm việc với Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng để bàn về phương án quy hoạch phát triển Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng và Cảng hàng không Chu Lai, trong bối cảnh hai địa phương Đà Nẵng và Quảng Nam đã hợp nhất thành một đơn vị hành chính mới.

Tại buổi làm việc, Bộ Xây dựng và Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng đã làm việc về phương án quy hoạch phát triển Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng và Cảng hàng không Chu Lai. Hai bên cùng thống nhất việc rà soát lại định hướng quy hoạch và phát triển Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng với công suất khoảng 20 triệu hành khách/năm; Ưu tiên phát triển Cảng hàng không Chu Lai nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của địa phương; dự kiến sẽ hoàn thiện hai quy hoạch trong tháng 9/2025 để thẩm định, phê duyệt trong quý IV năm 2025.

Đối với phương thức đầu tư Cảng hàng không Chu Lai, trên cơ sở đề nghị của địa phương, Bộ Xây dựng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc giao địa phương là cơ quan có thẩm quyền thực hiện đầu tư Cảng hàng không Chu Lai theo phương thức PPP.

Bộ Xây dựng đã có các văn bản đề nghị Bộ Tài chính, Tổng Công ty Hàng không Việt Nam có ý kiến về khả năng bố trí, cân đối nguồn vốn để đầu tư theo quy hoạch, kế hoạch phát triển của Cảng hàng không Chu Lai trong giai đoạn đến năm 2030. Trên cơ sở báo cáo của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến để thống nhất phương thức đầu tư phát triển Cảng hàng không Chu Lai cho phù hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 8/2025.

Theo Thứ trưởng Xây dựng Lê Anh Tuấn, khu kinh tế trọng điểm miền trung trước đây luôn xác định Đà Nẵng là trung tâm, trong khi Quảng Nam đóng vai trò vệ tinh. Nay khi hai địa phương đã hợp nhất, cần rà soát lại toàn bộ quy hoạch phát triển chung, trong đó có các trụ cột kinh tế chiến lược như khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và du lịch. Trong đó, hàng không và du lịch là hai lĩnh vực cần phát triển song hành. Nếu du lịch không tăng trưởng, hàng không cũng bị ảnh hưởng, dù vẫn còn các lĩnh vực quan trọng khác như kinh tế đối ngoại, an ninh-quốc phòng.

“Việc điều chỉnh quy hoạch sân bay Đà Nẵng và sân bay Chu Lai không chỉ để giải quyết nhu cầu vận tải, mà còn phục vụ tầm nhìn dài hạn biến Đà Nẵng thành thành phố thông minh, bền vững, gắn với giao thông thông minh, năng lượng tái tạo và hệ sinh thái logistics hiện đại”, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh.

Như vậy, có thể khẳng định, sau hai thập kỷ kể từ ngày ngành hàng không Việt Nam chính thức khai trương tuyến bay thương mại đầu tiên, cơ hội để sân bay Chu Lai cất cánh đã hiện rõ nét nhất. Giấc mơ về một trung tâm hàng không dân dụng, trung tâm vận chuyển quốc tế tầm cỡ thế giới và lớn hơn là cả một hệ sinh thái Chu Lai, như kỳ vọng của nhiều thế hệ người dân xứ Quảng trong nhiều năm qua đã không còn quá xa vời.