Kỳ 1: Những người chọn con đường khó
Để trở thành bác sĩ nội trú, những bác sĩ trẻ phải vượt qua một kỳ tuyển chọn khắt khe và ba năm rèn luyện trong môi trường lâm sàng cường độ cao. Phía sau những đêm trực, ca mổ và áp lực nghề nghiệp là hành trình hình thành một lớp bác sĩ trẻ có chuyên môn, bản lĩnh và khát vọng theo đuổi những lĩnh vực chuyên sâu của ngành y.
Đánh đổi thanh xuân
Gặp chúng tôi ngay sau ca trực tại Bệnh viện (BV) Đại học Y Hà Nội với nụ cười tươi tắn là em Lê Thị Thu Loan, đang theo học hệ đào tạo bác sĩ nội trú năm thứ 3, chuyên ngành Gây mê Hồi sức tại Đại học (ĐH) Y Hà Nội. Đúng như tên gọi: Bác sĩ nội trú là gắn liền với BV, nên các bác sĩ trẻ như Loan luôn ở trong BV với một lịch trình kín đặc: Hằng ngày có mặt từ 7 giờ sáng tại phòng mổ để làm việc cho đến tối tùy thuộc vào số lượng bệnh nhân. Hôm nào lịch mổ xong muộn thì ngủ lại BV. Hết ca mổ, bệnh nhân chuyển về chuyên khoa hay nằm lại khoa hồi sức thì các bác sĩ nội trú vẫn là người túc trực theo dõi. Lúc bước vào học nội trú, cô gái mảnh khảnh cân nặng 43 kg, đến nay 41 kg. Loan cười: “Trong quá trình học có lúc áp lực vì căng thẳng, vì vất vả nhưng chưa bao giờ hối hận học bác sĩ nội trú và theo ngành gây mê hồi sức”.
Với sinh viên ngành y như Loan, câu cửa miệng: “Đổi thanh xuân để học nội trú” không còn xa lạ, vì lẽ trong tuổi rực rỡ nhất của đời người (từ 24-27) các bác sĩ nội trú phải làm việc liên tục ở BV. Trước đây, Bộ Y tế còn có quy định ngặt nghèo, bác sĩ nội trú còn không được lấy vợ, lấy chồng và có con. Nhưng nay, “nới lỏng” hơn, bác sĩ nội trú vẫn được kết hôn, tuy nhiên khi có con phải bảo lưu kết quả học tập.
Đến nay, mặc dù nhà trường đã xây dựng cơ chế mở hơn so với thời trước là bác sĩ nội trú bắt buộc phải ở BV từ sáng đến 9 giờ tối, cả ngày thứ bảy và chủ nhật, nay không còn quy định đó nhưng các bác sĩ nội trú vẫn bám trụ BV. Sau ba năm tốt nghiệp, được nhận vào làm việc tại các BV, các bạn mới xin phép nghỉ một - hai tuần để có thời gian về “báo cáo” bố mẹ. Còn trong quá trình học, các bạn chỉ nghỉ một tuần Tết, không có khái niệm nghỉ hè hay nghỉ lễ.
Tại Bộ môn Chẩn đoán hình ảnh (ĐH Y Hà Nội) năm nào cũng có 30-40 bác sĩ nội trú lựa chọn theo học. PGS, TS Lê Tuấn Linh, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Chẩn đoán hình ảnh (ĐH Y Hà Nội), Phó Giám đốc Bệnh viện ĐH Y Hà Nội chia sẻ, là bác sĩ nội trú đã vất vả nhưng bác sĩ nội trú trong chẩn đoán hình ảnh còn vất vả hơn bội lần vì lượng kiến thức phải tổng hợp rất nhiều. “Đã là bác sĩ nội trú chẩn đoán hình ảnh phải học từ đầu đến chân”. Ngoài ra, chẩn đoán hình ảnh đang ngày càng nghiêng nhiều về lâm sàng, tức là các bác sĩ nội trú buộc phải có tương tác với các chuyên ngành khác. Như vậy kiến thức thì nhiều, vừa phải yêu cầu có một kỹ năng làm việc nhóm. Phải nói là các bạn ấy rất vất vả.
Chẩn đoán hình ảnh ngày nay có mở ra mảng mới là can thiệp điện quang. Các nhà chuyên môn còn gọi là can thiệp tối thiểu vào bệnh nhân nhưng lại thực hiện những kỹ thuật lớn. Xu hướng trở thành như một ngành ngoại kín và bác sĩ nội trú theo học thật sự trở thành những bác sĩ lâm sàng. “Khác với khối chẩn đoán là làm từ xa, mảng mới này đặc biệt đòi hỏi các bạn phải đi theo bệnh nhân, chịu những tia X trực tiếp chiếu vào người, nên bị gọi là “ăn tia”, bị phơi nhiễm với tia X. Ở lứa tuổi còn trẻ nhưng nhiều bác sĩ nội trú lại rất muốn dấn thân với ngành Chẩn đoán hình ảnh. Các bạn thật sự đam mê, vượt qua giới hạn thông thường của mình!”, PGS, TS Lê Tuấn Linh nói.
Một kỳ thi cam go
Phạm Quang Minh (sinh năm 2002, quê Ninh Bình) là Thủ khoa Bác sĩ nội trú ngành Răng - Hàm - Mặt Trường đại học Y Hà Nội năm 2026 với 27/30 điểm. Để chiếm vị trí này, Minh đã có cả một chặng đường vất vả học tập sáu năm tại ĐH Y. Chuẩn bị cho kỳ thi, em đã miệt mài ôn luyện từ cuối năm thứ 4, khoảng 8-10 giờ đồng hồ mỗi ngày, kết hợp học lý thuyết với thực hành lâm sàng…
Sự chuẩn bị công phu của Minh cũng là câu chuyện chung của nhiều sinh viên quyết tâm bước vào kỳ thi bác sĩ nội trú. Đây là kỳ thi đặc biệt bởi thí sinh chỉ có một cơ hội dự thi ngay sau khi tốt nghiệp. Nếu không tham dự đúng thời điểm, người đã tốt nghiệp không thể chờ sang năm để dự thi lại. Trong suốt sáu năm học, sinh viên cũng phải đáp ứng các yêu cầu về kết quả học tập theo quy định.
PGS, TS Nguyễn Mạnh Hà, Trưởng phòng Quản lý đào tạo sau đại học (Trường đại học Y Hà Nội) cho biết, kiến thức trong kỳ thi trải rất rộng, đòi hỏi sinh viên phải học sâu. Trong quá khứ, kỳ thi bác sĩ nội trú thi đến tám môn nhưng từ năm 2025 ôn thi gần như toàn bộ chương trình học với khoảng 200 vấn đề.
Sau cuộc cạnh tranh để giành một suất bác sĩ nội trú còn có một cuộc cạnh tranh khác không kém phần quyết liệt: Giành quyền lựa chọn chuyên ngành mình yêu thích.
Năm 2026 là năm thứ 11 Trường đại học Y Hà Nội tổ chức Match Day (ngày các tân bác sĩ nội trú lựa chọn chuyên ngành đào tạo). Đây không chỉ là một hoạt động chuyên môn mà còn được xem như “lễ trưởng thành” của những bác sĩ trẻ, khi họ chính thức lựa chọn chuyên ngành sẽ gắn bó trong những năm đào tạo tiếp theo.
Tại Match Day, các thí sinh được gọi tên theo thứ tự điểm thi từ cao xuống thấp và lần lượt công bố chuyên ngành mình lựa chọn. Người có điểm cao hơn được quyền lựa chọn trước, đồng nghĩa với việc những chuyên ngành được nhiều người quan tâm sẽ nhanh chóng kín chỉ tiêu. Năm nay, xu hướng lựa chọn không có nhiều thay đổi so với những năm trước. Sản phụ khoa, phẫu thuật tạo hình, ung thư, gây mê hồi sức, nội tim mạch… tiếp tục là những chuyên ngành nhận được sự quan tâm lớn.
Đáng chú ý, trong 20 thí sinh có điểm cao nhất kỳ thi, có tới một nửa lựa chọn Sản phụ khoa. Với 15 chỉ tiêu dành cho nhóm thí sinh đầu bảng, chuyên ngành này nhanh chóng được lấp đầy. Lý giải lựa chọn của mình, nhiều tân bác sĩ nội trú cho rằng, Sản phụ khoa có tính chất đa chuyên khoa, nhu cầu nhân lực lớn và mang lại những cảm xúc đặc biệt cho người thầy thuốc khi được đồng hành, chăm sóc sức khỏe cho cả mẹ và con trong một cuộc sinh.
Tuy nhiên, không phải bác sĩ trẻ nào cũng có thể lựa chọn đúng chuyên ngành mình mong muốn. Khi những chuyên ngành được nhiều người lựa chọn nhanh chóng đủ chỉ tiêu, một số thí sinh phải chuyển sang nguyện vọng thứ hai, thứ ba, thậm chí thứ tư.
Nếu trước đây bác sĩ nội trú chỉ tuyển vài chục người mỗi năm và được xem là một chương trình đào tạo dành cho nhóm sinh viên xuất sắc, thì nay quy mô đã được mở rộng nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của nhiều cơ sở y tế. Tuy nhiên, việc tăng chỉ tiêu không đồng nghĩa với hạ thấp yêu cầu đầu vào.
“Trước kia, hệ đào tạo bác sĩ nội trú đúng là tinh hoa vì mỗi năm chỉ tuyển 20-30 người. Muốn tham gia kỳ thi, sinh viên phải đạt học lực khá trở lên và trong suốt quá trình học y, chỉ một môn trượt là không được thi bác sĩ nội trú. Nhưng đến nay, khi tuyển đến vài trăm bác sĩ nội trú một năm thì gọi là “tinh hoa” không còn chính xác. Đây là hệ đào tạo nghề nghiệp tốt, chuẩn bị hành trang tốt cho đào tạo nghề nghiệp bác sĩ sau này”, PGS, TS Nguyễn Mạnh Hà đánh giá.
Cách đây khoảng một thập niên, Trường đại học Y Hà Nội từng bước tăng quy mô tuyển sinh bác sĩ nội trú nhằm đào tạo thêm nguồn nhân lực chất lượng cao cho các bệnh viện. Dù số lượng tăng, các yêu cầu về đầu vào và điểm sàn vẫn được duy trì. Năm 2025, khoảng 1.000 thí sinh dự thi, trong đó 690 người vượt qua điểm sàn và 426 người trúng tuyển. Năm 2026, Match Day có sự tham gia của 780 tân bác sĩ đủ điều kiện sau khi vượt điểm sàn, cạnh tranh 444 chỉ tiêu.
Và rồi, sau tiếng hô vang tên chuyên ngành trong khán phòng, những bác sĩ trẻ ấy lại trở về với bệnh viện, với phòng mổ, phòng cấp cứu, buồng bệnh và những đêm trực kéo dài…
(Còn nữa)
