Nạn xe dù, bến cóc đã xuất hiện từ rất nhiều năm qua. Nhu cầu đi lại của người dân ngày càng tăng thì hình thức kinh doanh này cũng thêm nở rộ. Tại nhiều địa phương, người dân khi có nhu cầu di chuyển, chỉ cần ra đứng vỉa hè vẫy xe mà không cần phải di chuyển đến các bến xe ở cách đó hàng chục ki-lô-mét. Vì sự tiện lợi, nhiều người đã chọn cách di chuyển đến địa điểm gần nhất, dù đó không phải là điểm đón trả khách theo quy định.
Ðơn cử như quận Bình Tân, quận Bình Thạnh, Quận 5, thành phố Thủ Ðức,… bến cóc xuất hiện nhiều càng tạo điều kiện để các nhà xe hoạt động vận tải một cách bát nháo. Thành phố Thủ Ðức hiện có 25 điểm đón trả khách không đúng quy định. Các điểm “bến cóc” này đều không được Sở Giao thông vận tải thành phố cấp phép. Các chủ bãi xe tận dụng các diện tích đất nông nghiệp, đất dành cho xây dựng, hình thành các bến xe “dã chiến” để hoạt động.
Việc kiểm tra, xử lý các địa điểm này cũng không phải dễ dàng. Như đối với lực lượng công an, việc tuần tra, kiểm soát xử lý vi phạm chỉ có thể thực hiện ở trên đường khi các nhà xe hoạt động; nếu muốn vào trong bến để kiểm tra thì quy định phải có đầy đủ thành phần cơ quan chức năng mới có thể thực hiện được. Tương tự, ở nhiều quận, huyện khác, tình trạng xe đang chạy bất ngờ tấp vào lề đường đón khách khiến không ít người điều khiển phương tiện khác lưu thông cùng chiều, nhất là xe máy giật mình, dễ dẫn đến tai nạn giao thông. Ðây là điều không hiếm gặp nhưng nó vẫn diễn ra hằng ngày.
Vấn đề này là một bức xúc rất lớn đối với người dân thành phố trong nhiều năm qua. Ðáng nói, thành phố đã dành nguồn vốn rất lớn để xây dựng các bến xe hiện đại, khang trang ở các cửa ngõ thành phố để phục vụ người dân; nhiều nhà xe cũng có dịch vụ trung chuyển khách miễn phí về bến xe để tạo sự thuận lợi cho người dân.
Theo quy định, công tác tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực vận tải bằng xe ô-tô đã được thành phố giao rõ trách nhiệm cho một số cơ quan chức năng; trong đó có lực lượng công an các địa phương, đơn vị phối hợp tăng cường tuần tra và kiên quyết xử lý nghiêm vi phạm về xe dù, bến cóc, chở quá số người quy định… Các địa phương có nhiệm vụ chỉ đạo lực lượng kiểm tra, giám sát hoạt động tại các bến bãi, điểm đón, trả khách; xử lý dứt điểm các bãi trông giữ, đỗ xe tạm có tổ chức đón trả khách không đúng quy định.
Trong khi đó, Sở Giao thông vận tải duy trì kế hoạch kiểm tra hằng năm các đơn vị kinh doanh vận tải. Thế nhưng vì sao xe dù, bến cóc vẫn lộng hành? Các nguyên nhân cũng đã được chỉ ra như: Việc di dời các tuyến vận tải hành khách cố định từ Bến xe Miền Ðông cũ qua bến mới chưa bảo đảm tính trung chuyển kết nối; sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và địa phương chưa đồng bộ, chặt chẽ; hệ thống dữ liệu giám sát hành trình của Cục Ðường bộ Việt Nam còn thiếu chức năng để trích xuất vi phạm của xe khách…
Nạn xe dù, bến cóc không chỉ làm thất thu rất lớn ngân sách, gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực vận tải, mà còn gây mất trật tự an toàn xã hội, ách tắc giao thông trong nội đô, làm xấu bộ mặt đô thị, nhất là tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn giao thông. Chỉ khi nào thành phố, các địa phương, đơn vị khắc phục được những bất cập nêu trên, nạn xe dù, bến cóc mới được chấn chỉnh. Thành phố cũng cần nghiên cứu đề xuất thêm các điểm dừng đón, trả khách tuyến vận tải hành khách cố định, thêm phương án trung chuyển hành khách, kết nối các bến xe, nhất là Bến xe Miền Ðông mới.
Trong nhiều trường hợp cụ thể, cần xem xét sự đồng bộ và khoa học trong việc bố trí giao thông tĩnh, bao gồm các bãi đỗ xe công cộng, bến xe khách, khu vực dành riêng dừng đỗ phương tiện. Việc xử lý các nhà xe vi phạm thời gian qua đã được các cơ quan thực hiện thường xuyên, tuy nhiên với lợi nhuận rất lớn thu được từ hình thức kinh doanh trái phép này, các nhà xe vẫn bất chấp để hoạt động.
Từ thực tế đó, các chế tài xử lý, xử phạt cần theo hướng tăng nặng để răn đe, chấn chỉnh là điều cần thiết, đồng thời công tác tuyên truyền đối với người dân cần tiếp tục được thực hiện thường xuyên và lâu dài để nâng cao ý thức, qua đó góp phần vào sự an toàn chung cho thị trường vận tải. Ngoài ra, với sự phổ biến, hiện đại của công nghệ ngày nay, các cơ quan chức năng cần tận dụng phương thức này để quản lý, giám sát nhằm tăng hiệu quả quản lý, thực thi của pháp luật đối với hình thức kinh doanh trái phép này.
