Mở đầu cho đợt cải cách sâu rộng về môi trường đầu tư, kinh doanh trong kỷ nguyên mới, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc quản lý của các bộ, ngành.
Chuyển từ tư duy "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"
Thông tin tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, với việc ban hành 8 Nghị quyết nêu trên, các bộ, ngành đã cắt giảm hơn 1.730 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục hành chính; đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính khác.
Việc ban hành 8 Nghị quyết nêu trên có tác dụng cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian được cắt giảm lên 51.419 ngày trên tổng số 97.020 ngày.
Không dừng ở đó, trong tháng 5, Chính phủ tiếp tục ban hành các văn bản liên quan để hoàn thành phương án cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực quản lý các khu công nghiệp, đánh giá tác động môi trường, phòng cháy chữa cháy, cấp phép xây dựng…, góp phần giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp khoảng 23 nghìn tỷ đồng/năm.
Đáng lưu ý, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh, việc chuyển đổi từ tư duy “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong đợt cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh lần này theo đúng tinh thần Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Cùng với việc bãi bỏ hàng loạt điều kiện kinh doanh, các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh hàng hóa, dịch vụ để người dân, doanh nghiệp tự chuẩn bị đủ các điều kiện và đi đến quyết định đầu tư, kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép, chỉ cần thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo đó, cơ quan quản lý sẽ thực hiện “hậu kiểm” trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Ông Trần Đức Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội logistics Hà Nội cho biết, cộng đồng doanh nghiệp cảm nhận rất rõ về sự chuyển động tích cực, thực chất trong cải cách môi trường kinh doanh đang diễn ra. Trong thực tế, hiệu quả cải cách môi trường kinh doanh không chỉ thể hiện ở những tiêu chí đo đếm được như số lượng thủ tục hành chính, chi phí, thời gian tuân thủ được cắt giảm mà còn là sự thay đổi về tư duy quản lý khi Nhà nước không còn kiểm tra, cấp phép ngay từ đầu mà chuyển sang cơ chế “hậu kiểm”, thực hiện đúng tinh thần “lấy doanh nghiệp, người dân làm trung tâm”.
Những thành quả đáng khích lệ của Việt Nam trong tiến trình cải cách cũng là một trong những yếu tố quan trọng để tổ chức xếp hạng tín nhiệm Moody’s vừa nâng triển vọng của Việt Nam từ mức Ổn định lên Tích cực; xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức Ba2.
Trong quá trình đánh giá, Moody’s đặc biệt quan tâm đến những cải cách pháp lý và thể chế mới được ban hành tại Việt Nam, vì đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Theo đó, Moody’s đánh giá chất lượng thể chế và quản trị của Việt Nam đang được cải thiện rõ rệt thông qua cải cách thủ tục hành chính, pháp luật và khu vực công được bắt đầu thực hiện từ cuối năm 2024.
Nhiệm kỳ Chính phủ mới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đang tiếp nối tinh thần cải cách với quyết tâm cao hơn, định lượng rõ ràng hơn khi đặt yêu cầu cụ thể về tỷ lệ, thời gian cắt giảm điều kiện kinh doanh cho các bộ, ngành và coi đó là giải pháp then chốt để cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng.
Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung
Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nhận định, cải thiện môi trường kinh doanh là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của Chính phủ qua nhiều nhiệm kỳ, nhưng áp lực thực thi từ người đứng đầu luôn là yếu tố quyết định. Nhiệm kỳ Chính phủ mới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đang tiếp nối tinh thần cải cách với quyết tâm cao hơn, định lượng rõ ràng hơn khi đặt yêu cầu cụ thể về tỷ lệ, thời gian cắt giảm điều kiện kinh doanh cho các bộ, ngành và coi đó là giải pháp then chốt để cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng. Những hành động quyết liệt này mở ra kỳ vọng đây sẽ là thời điểm đầu cho cuộc cải cách toàn diện thật sự về ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.
Không để "mọc" thêm điều kiện kinh doanh mới
Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế-tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, Kết luận số 18-KL/TW đã đặt ra yêu cầu đổi mới quản trị thực thi để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật, trong đó có pháp luật về đầu tư kinh doanh để tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các điểm nghẽn; huy động, khơi thông và giải phóng nhanh nguồn lực; phấn đấu môi trường kinh doanh của Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028.
Trên tinh thần đó, cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh; cắt giảm thủ tục hành chính được Chính phủ nhìn nhận là giải pháp nhanh nhất, ngắn nhất nhằm tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng, chi phí thấp; qua đó củng cố niềm tin và thúc đẩy động lực kinh doanh của người dân, doanh nghiệp. Việc Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo mạnh mẽ cải cách môi trường kinh doanh, tập trung vào cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính ngay những ngày đầu tiên của nhiệm kỳ Chính phủ mới đã chạm tới những điểm nghẽn cốt lõi đang cản trở động lực đầu tư, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp.
Từ thực tiễn rà soát cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh theo Nghị quyết số 19/NQ-CP của Chính phủ từ năm 2014 đến nay, Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo cho biết, để đánh giá chất lượng của đợt cải cách sâu rộng lần này, công tác rà soát, đánh giá cần được thực hiện độc lập, khách quan. Quan trọng cần phản ánh được góc nhìn, nhận định của các chủ thể chịu tác động, làm rõ điều kiện kinh doanh được cắt bỏ hay đơn giản hóa và tác động đến nhà đầu tư, doanh nghiệp như thế nào.
Đồng thời cần đánh giá việc cắt giảm điều kiện kinh doanh là thực chất hay chỉ là tích hợp; việc quản lý chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” có thật sự cải cách, cắt bỏ, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh hay chỉ đơn thuần chuyển điều kiện kinh doanh sang quản lý theo quy chuẩn kỹ thuật... Bên cạnh đó, việc cụ thể hóa quy định tại các văn bản hướng dẫn và khâu tổ chức thực thi cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới kết quả cải cách, không để “mọc” thêm điều kiện kinh doanh mới.
Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung cho rằng, cần xây dựng phương pháp luận về phân loại ngành nghề kinh doanh, từ đó thiết lập các điều kiện kinh doanh đối với những ngành nghề thật sự cần thiết. Khi đã có tiêu chí rõ ràng về điều kiện kinh doanh, Nhà nước sẽ thực hiện bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, chuyển sang quản lý dựa trên quy chuẩn và “hậu kiểm”. Quá trình này không chỉ là thay đổi một vài quy định, thủ tục mà thực chất là thay đổi cả hệ thống, từ cách quản lý, công cụ quản lý đến năng lực thực thi của bộ máy Nhà nước.
![[Infographic] Chứng khoán tuần 19-23/10: VN-Index tăng 4% lên mức 1.774,15 điểm, thanh khoản trong tuần tăng](https://cdn.nhandan.vn/images/kMjyT3enSeolYVNXfE5p9f-4aoolUG_oE32YGuVctzLGbKtrxop_PIftxLWnvG4D/ttck-5458.jpg.avif)
