Quy định pháp luật về thu hồi lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội như thế nào?

Theo quy định của pháp luật hiện hành, cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả hằng tháng các chế độ lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng; đồng thời thực hiện thu hồi số tiền đã chi trả đối với một số trường hợp nhằm bảo đảm chi đúng người, đúng chế độ và đúng quy định.

Chi trả gộp 3 tháng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người hưởng tại Gia Lai, tháng 12/2025. (Ảnh GSS)
Chi trả gộp 3 tháng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người hưởng tại Gia Lai, tháng 12/2025. (Ảnh GSS)

Chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội: Linh hoạt, thuận tiện cho người hưởng

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hiện cả nước có hơn 3,5 triệu người hưởng nhận chế độ lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng thông qua 3 hình thức chi trả linh hoạt, phù hợp với điều kiện của từng người hưởng.

Thứ nhất, chi trả qua tài khoản cá nhân, hoàn thành chậm nhất đến hết ngày mùng 5 hằng tháng.

Thứ hai, chi trả tiền mặt từ ngày 2 đến ngày 10 hằng tháng tại các điểm chi trả; từ ngày 11 đến hết ngày 25 hằng tháng tại điểm giao dịch của bưu điện.

Thứ ba, chi trả tại nơi cư trú, áp dụng đối với người từ đủ 80 tuổi trở lên hoặc người ốm đau, bệnh tật không có khả năng trực tiếp đến nhận tiền.

Việc tổ chức chi trả được thực hiện bảo đảm công khai, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người hưởng.

Khi người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc trợ cấp hằng tháng qua đời (không bao gồm người hưởng trợ cấp tuất hằng tháng), thân nhân được giải quyết chế độ tử tuất theo quy định. Đó là các chế độ: Trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất hằng tháng hoặc một lần, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho thân nhân đủ điều kiện.

Trong trường hợp người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội mà qua đời, thân nhân được nhận trợ cấp một lần đối với thời gian người lao động chưa hưởng.

Một số trường hợp thu hồi lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội: Bảo đảm chi đúng người, đúng chế độ và đúng quy định

Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng thông tin rõ thêm, thực hiện Chỉ thị 36/CT-TTg ngày 31/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ, cơ quan bảo hiểm xã hội đã tổ chức chi trả gộp lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tháng 2 và tháng 3/2026 vào cùng kỳ chi trả tháng 2/2026 nhằm tạo điều kiện cho người hưởng vui Xuân, đón Tết Bính Ngọ 2026.

Trường hợp người thụ hưởng qua đời trong tháng 2/2026: Cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ thực hiện thu hồi phần tiền đã chi trả kể từ tháng liền kề sau tháng người hưởng qua đời (thu hồi tiền hưởng của tháng 3/2026).

Việc chi trả gộp 2 tháng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội có thể phát sinh một số trường hợp sau:

Một là, trường hợp người thụ hưởng qua đời trong tháng 2/2026: Cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ thực hiện thu hồi phần tiền đã chi trả kể từ tháng liền kề sau tháng người hưởng qua đời (thu hồi tiền hưởng của tháng 3/2026).

Hai là, trường hợp người hưởng đã qua đời trước tháng 2/2026 nhưng thân nhân chưa kịp báo giảm hoặc chưa hoàn tất thủ tục liên thông khai tử: Cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện thu hồi số tiền đã chi trả kể từ tháng liền kề sau tháng người hưởng qua đời (bao gồm tháng 2 và tháng 3/2026 nếu đã nhận).

Việc thu hồi trong các trường hợp nêu trên được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, nhằm bảo đảm chi trả đúng đối tượng, đúng thời gian hưởng và bảo đảm tính minh bạch, kỷ cương trong quản lý Quỹ Bảo hiểm xã hội. Đồng thời, không làm ảnh hưởng đến các quyền lợi hợp pháp của người hưởng và thân nhân theo quy định.

Riêng trong năm ngoái, ngành bảo hiểm xã hội đã thực hiện chi trả sớm lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tháng 5 vào dịp cuối tháng 4/2025 nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước.

Cùng với đó, ngành cũng chi trả gộp 3 tháng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng (gồm tháng 12 năm 2025, tháng 1 và 2 năm 2026) vào cùng kỳ chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tháng 12 năm 2025 đối với người hưởng tại 4 tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề của mưa lũ là Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Năm 2026 cũng là năm thứ bảy liên tục Bảo hiểm xã hội Việt Nam thực hiện chi trả gộp lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng của tháng 1, tháng 2 trong cùng kỳ chi trả tháng 1 vào đầu mỗi năm, trước Tết Nguyên đán. Chính sách ưu việt này nhằm bảo đảm đầy đủ, kịp thời quyền lợi của người hưởng trong dịp đón Tết cổ truyền của dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Tuyên truyền chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện trực tiếp đến người lao động tại cơ sở ở Cà Mau. (Ảnh: NGUYỄN ĐẠT)

Điểm tựa bình yên khi về già

Những ngày cuối thu, vùng quê sông nước Cà Mau trở nên ấm áp với các buổi trao quyết định hưởng lương hưu của Bảo hiểm xã hội Cà Mau cho các lao động tự do. Với họ, đó là một phần niềm an ủi khi về già để con, cháu bớt gánh nặng lúc ốm đau, bệnh tật.

Các đại biểu dự lễ ra quân “Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội-Bưu điện Việt Nam, Chung tay lan tỏa an sinh-Vì mục tiêu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế toàn dân”. (Ảnh BTC)

Chung tay lan tỏa an sinh - Vì mục tiêu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế toàn dân

Lễ ra quân “Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội-Bưu điện Việt Nam, Chung tay lan tỏa an sinh-Vì mục tiêu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế toàn dân” đã được phát động nhằm đẩy mạnh phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế tự đóng trên địa bàn Thủ đô trong những tháng cuối năm 2026.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh VSS)

Nâng cao chất lượng nghiệp vụ lưu trữ của hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam

Hội nghị tập huấn nghiệp vụ lưu trữ trong hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam hướng tới nâng cao chất lượng quản lý tài liệu, đẩy nhanh tiến trình số hóa, xây dựng nền tảng lưu trữ điện tử an toàn, tin cậy. Từ đó, góp phần phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành và thực hiện nhiệm vụ của hệ thống trong giai đoạn mới.

Từ ngày 1/9, số định danh cá nhân/căn cước công dân thay mã số bảo hiểm xã hội. (Ảnh: nhandan.vn)

Chuyển đổi thành công cho hơn 101 triệu người từ mã số bảo hiểm xã hội sang số định danh cá nhân, căn cước công dân

Theo thống kê, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã thực hiện chuyển đổi thành công mã số bảo hiểm xã hội sang số định danh cá nhân/căn cước công dân cho hơn 101,49 triệu người trên phần mềm Thu và quản lý sổ, thẻ, đạt 99,17% tổng số người thuộc phạm vi chuyển đổi...

Quang cảnh buổi làm việc giữa Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội và Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, tháng 8/2026. (Ảnh HSS)

Thu hồi hơn 396 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng các chế độ bảo hiểm

Đến hết tháng 9/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã ban hành quyết định kiểm tra tại 7.553 đơn vị, yêu cầu truy thu gần 180 tỷ đồng cho 60.710 lao động chưa tham gia hoặc đóng thiếu các chế độ bảo hiểm. Số tiền chậm đóng, trốn đóng thu hồi được trong thời gian kiểm tra là hơn 396 tỷ đồng trên tổng số gần 649 tỷ đồng, đạt hơn 61%.

Sản xuất thiết bị điện công nghệ cao tại Công ty cổ phần Kỹ thuật công nghiệp Á Châu tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc. (Ảnh: nhandan.vn)

Người tham gia nhận sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử như thế nào?

Từ ngày 6/10/2026, Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội cấp sổ bảo hiểm xã hội điện tử cho người tham gia để giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Sau đây là hướng dẫn cụ thể cách nhận và sử dụng sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử.

Tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân gắn chip được triển khai tại 100% cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ở thành phố Hải Phòng. (Ảnh: THANH NGA)

Đề xuất kéo dài thời gian hỗ trợ 70% mức đóng bảo hiểm y tế lên 72 tháng

Từ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn và yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, Bộ Y tế đang đề xuất sửa đổi, bổ sung 21 khoản thuộc 15 điều của Nghị định số 188/2025/NĐ-CP. Đáng chú ý, Bộ Y tế đề xuất kéo dài thời gian hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế từ 36 tháng lên 72 tháng với một số đối tượng.

Bảo hiểm xã hội cơ sở Gia Lâm (Hà Nội) truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại Phiên giao dịch việc làm cụm xã Gia Lâm-Phù Đổng-Thuận An-Bát Tràng năm 2026. (Ảnh: HSS)

Hà Nội xây dựng đơn vị học tập và điểm hỗ trợ kỹ năng số tại bảo hiểm xã hội cơ sở

Một trong những nội dung trọng tâm trong Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 của Bảo hiểm xã hội Hà Nội là xây dựng mô hình “Đơn vị học tập” và “Điểm hỗ trợ kỹ năng số” tại bảo hiểm xã hội cơ sở. Theo đó, viên chức, người lao động trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các giao dịch bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế điện tử.