Từ thông tin của ngư dân, chiều 17/3, chúng tôi đến cửa sông Dinh-Nhân Trạch, xã Nam Trạch trong thời tiết khá đẹp, nhưng trên bờ, dưới tán cây phi lao, nhiều ngư dân thở dài ngồi nhìn biển. Họ nói rất sốt ruột khi cửa lạch bị cạn, tàu thuyền không thể ra khơi, trong khi từ sau Tết đến nay, biển nhiều cá, mực. Chỉ cần dong thuyền từ cuối giờ chiều, sáng mai trở về, thuyền câu mực cũng có thu nhập 10-20 triệu đồng.
Ngư dân Ngô Xuân Lịch ở thôn Nhân Quang, xã Nam Trạch chia sẻ, cứ chiều chiều chạy xe máy ra nhìn cửa lạch, nhìn thuyền của mình rồi trở về nhà nhưng chưa biết bao giờ mới được ra khơi. Trước đó, cửa lạch sông Dinh cạn nhưng chưa đến mức nước giữa lạch chỉ còn ở mức dưới đầu gối như bây giờ. Mà với mức nước ấy, thuyền nan cũng không ra được chứ nói chi đến tàu và thuyền có kích thước lớn hơn.
Ngư dân Nguyễn Lãm cũng có chung nỗi trăn trở như vậy. Anh chia sẻ, những thuyền kích thước và công suất lớn hơn, ngư dân chạy vào phường Đồng Hới đậu để dễ dàng ra khơi, còn thuyền neo trên sông Dinh là thuyền nhỏ, đánh bắt gần bờ với nghề chính là làm lưới và câu mực.
Thuyền nhỏ nhưng do cửa lạch bị bồi lắng nghiêm trọng trong thời gian gần đây nên gần như cũng không ra được. Thu nhập của ngư dân vùng bãi ngang vì thế không được bảo đảm, trong khi đây là giai đoạn khai thác hải sản thuận lợi nhất trong năm.
Theo anh Lãm, sốt ruột trước vụ biển mới nhưng phải ngồi chờ, nhiều ngư dân Nhân Trạch thức đêm, canh thủy triều lên để đưa thuyền ra cửa lạch. Tức là giai đoạn từ 0 đến khoảng 3 giờ sáng, thủy triều lên nên mực nước cửa lạch được cải thiện, ngư dân chạy tàu thuyền ra cửa rồi tìm chỗ sâu nhất để trườn qua hoặc huy động thêm nhân lực, phương tiện hỗ trợ kéo, đẩy để đưa thuyền ra phía biển. Có nhiều chiếc qua được nhưng cũng có những thuyền bị mắc cạn, sóng đánh làm hư hỏng tàu, mất ngư lưới cụ.
Theo nhiều ngư dân, khi tàu thuyền vừa ra giữa lạch thì bị mắc cạn, trong khi phía biển thì sóng rất lớn nên thuyền bị đánh chìm ngay phía cửa sông, gây rất nhiều thiệt hại cho bà con, cũng may là chưa có thiệt hại nào về người.
Anh Lãm cho biết, chiều 16/3, thuyền của ông Khuyên ở cùng địa phương cố gắng chạy ra cửa lạch nhưng không may bị sóng đánh chìm, toàn bộ lưới cụ bị cuốn trôi, hư hỏng. Bản thân anh cũng đã có lần đưa thuyền ra biển lúc nửa đêm nhưng không được, lại tiềm ẩn nguy hiểm nên đánh quay trở về bến neo lại, chờ lúc thuận lợi hơn, tuy nhiên sự chờ đợi này chưa biết đến bao giờ.
Theo ngư dân Nhân Trạch, giải pháp cấp thiết nhất lúc này là cần lấp cửa lạch hiện tại, và khơi thông cửa lạch mới ngay giữa dòng chảy của sông Dinh để bà con có thể thuận lợi và đỡ vất vả hơn trong việc ra vào cửa sông.
Trao đổi với chúng tôi, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nam Trạch Trần Lích cho biết, xã đã nắm được thông tin cửa lạch sông Dinh quá cạn làm ảnh hưởng việc đi biển của ngư dân vùng Nhân Trạch. Lãnh đạo xã chia sẻ thực trạng và khó khăn này với ngư dân. Trước mắt, xã động viên người dân tìm cách và tìm thời điểm phù hợp để ra vào cửa lạch an toàn; đồng thời có thể di chuyển tàu thuyền đến cửa Nhật Lệ để việc ra biển thuận lợi hơn.
Việc khơi thông cửa lạch là vấn đề rất lớn và rất cần thiết nhưng muốn triển khai phải có căn cứ khoa học và phải phù hợp thực tế để tránh tình trạng khơi chỗ này, sạt lở, lún chỗ khác trên vùng cát ven biển. Xã sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền về thực trạng để có phương án xử lý lâu dài. Trước mắt, nếu cần nạo vét, khơi thông ở mức độ đơn giản nhằm làm sâu hơn dòng chảy thì xã sẽ khảo sát, bỏ kinh phí thực hiện. Tuy nhiên, chắc rằng tác dụng của việc này cũng chỉ trong thời gian ngắn trong bối cảnh thời tiết, thiên tai và dòng hải lưu diễn biến phức tạp hiện nay.
