Cửa sông Lý Hòa là một trong 5 cửa sông chính của tỉnh Quảng Bình (cũ), nay ở phía bắc tỉnh Quảng Trị, là “cửa ngõ” ra biển của những làng biển nổi tiếng ở Quảng Bình như Lý Hòa, Đức Trạch trước đây. Không chỉ là hướng mở ra biển, sông Lý Hòa còn là nơi để người dân nuôi thủy sản mặn, lợ từ nhiều năm trước.
Tuy nhiên, những năm gần đây do biến động của địa hình và dòng hải lưu, sóng biển đưa cát dạt vào bờ gây hiện tượng bồi lấp và làm cạn dòng cửa biển, khiến cho tàu thuyền ra vào sông Lý Hòa rất khó khăn.
Đặc biệt, do ảnh hưởng của các trận bão cuối năm 2025, sóng biển đánh cát dềnh lên thành bãi, chặn lấp cửa sông Lý Hòa và đến nay cửa biển bị bồi lấp hoàn toàn, nước trong sông không thể ra đổ ra biển. Trên doi cát dày kéo từ bờ bên này sang bờ bên kia sông thành sân đá bóng của trẻ em lúc chiều về.
Trong khi trẻ em có “sân chơi” bất đắc dĩ thì người lớn hết sức lo lắng vì không còn đường ra biển, tàu thuyền nằm phơi trên bãi; phía thượng nguồn sông do dòng chảy không lưu thông nên gây hiện tượng úng ngập không thể sản xuất nông nghiệp được.
Theo Ủy ban nhân dân xã Đông Trạch, việc bồi lấp cửa biển đã ảnh hưởng sinh kế của địa phương. Toàn xã có 212 tàu cá có chiều dài 6-12m, 103 tàu cá có chiều dài dưới 6m, do cửa biển đã bị bồi lấp nên không thể ra khơi. Một số chủ tàu thuyền vì quá sốt ruột trước mùa biển mới nên đã thuê phương tiện chuyên dụng để cẩu tàu cá qua cửa biển để khai thác thủy sản.
Ngư dân Hồ Đăng Tiến cho biết: “Bà con lo lắng vì tàu thuyền không thể ra biển trong khi mấy hôm nay thời tiết thuận lợi biển nhiều tôm cá. Đây đang là vụ biển giáp Tết nên tình trạng này càng kéo dài ngư dân càng thất thu hơn. Hy vọng các cấp chính quyền có cách nào đó sớm để giải quyết tình thế giúp ngư dân đưa tàu thuyền ra biển đánh bắt”.
Theo Trưởng Phòng Kinh tế xã Đông Trạch Phạm Việt Tùng, cửa sông Lý Hòa bị bồi lấp không chỉ làm mất "đường" ra biển của ngư dân mà ở khu vực thượng lưu sông Lý Hòa không tiêu được nước đã gây ngập úng khoảng 50ha lúa vụ đông xuân. Ngoài ra, có hơn 20ha ruộng bị ngập không tiêu nước được nên bà con không thể gieo sạ. Diện tích nuôi thủy sản mặn lợ khoảng 200ha đang trong thời gian xử lý ao hồ để thả giống vụ nuôi mới cũng chịu ảnh hưởng do không điều tiết được nguồn nước nên đang gặp khó.
Việc bồi lấp cửa sông Lý Hòa không chỉ ảnh hưởng phát triển kinh tế của nhân dân xã Đông Trạch mà còn ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp của các xã lân cận như Hoàn Lão và Bố Trạch (thuộc huyện Bố Trạch cũ).
Trước tình hình này, lãnh đạo xã Đông Trạch đã có văn bản báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị, đồng thời bàn biện pháp xử lý tình huống bằng cách đào cắt doi cát giữa để thông một tuyến đường sông ra biển.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đông Trạch Võ Hải Quân cho biết, ngay được sự nhất trí của Thường trực Đảng ủy xã, Ủy ban nhân dân xã đã huy động 4 máy đào công suất lớn để thực hiện việc khai thông luồng cửa biển Lý Hòa. Việc này được tiến hành hết sức khẩn trương vì càng chậm càng thiệt hại cho sản xuất và ảnh hưởng đời sống người dân.
![1000023074-4425.jpg](https://cdn.nhandan.vn/images/1FKk31N53eD4gWuSFeySzAGXtStGjWsTQFs6aoxOME0dpOmCyauOlSnWxRyTyG9bpxalWHBJWBfvpqZnkOQozA/1000023074-4425.jpg.avif "Xã Đông Trạch huy động nhiều phương tiện để đào cát thông "đường" ra biển cho ngư dân.")
Có mặt tại hiện trường, chúng tôi chứng kiến 4 máy đào đang hoạt động hết công suất, trời đã về chiều nhưng nhóm công nhân vẫn chưa nghỉ, họ tính cả phương án đào cửa sông vào ban đêm. Chỉ sau 2 ngày thực hiện, con sông đào xuyên qua bãi cát có chiều dài hơn 100m và rộng chừng 15m sắp được hoàn thành. Anh em thi công cho biết, họ chờ cho thủy triều rút xuống mức thấp nhất là phá bỏ phần “đê quai” phía biển để thông dòng. Chính quyền khuyến cáo ngư dân kiểm tra phương tiện để khi thông dòng Lý Hòa thì đưa tàu thuyền ra khơi sau đó khi trở về thì di chuyển đến các cảng cá, khu neo đậu khác thuận lợi cho việc vươn khơi.
Khi “đường” ra biển được thông, nước từ thượng nguồn sông Lý Hòa chảy ra biển với lưu tốc lớn nên độ cao mực nước vùng thấp trũng được hạ thấp, Phòng Kinh tế xã yêu cầu bà con nắm bắt tình hình để có kế hoạch khôi phục sản xuất nông nghiệp trở lại.
Nhiều người dân ở Đông Trạch đánh giá cao sự vào cuộc kịp thời của chính quyền để giải quyết tình thế cấp bách, tuy nhiên đây chỉ là biện pháp trước mắt vì chỉ cần qua mùa biển động cuối năm nay thì cửa sông Lý Hòa có thể bị bồi lấp trở lại. Vì thế, người dân mong muốn tỉnh Quảng Trị có giải pháp lâu dài và bền vững để chống bồi lấp, giữ ổn định dòng chảy cho dòng sông này để thuận lợi cho cuộc sống và sản xuất của bà con.
