Phú Quý trong chiến lược phát triển du lịch và kinh tế biển

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng nhiệm kỳ 2025-2030 xác định tầm nhìn chiến lược là chú trọng quy hoạch, sắp xếp không gian phát triển kinh tế biển; trọng tâm đặt các ngành kinh tế biển mới gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo, tăng cường bảo tồn và khôi phục hệ sinh thái biển. Trong đó, đặc khu Phú Quý nằm cách xa đất liền 56 hải lý là điểm nhấn trong định hướng chiến lược đó.

Với vị trí quan trọng, đặc khu Phú Quý đã được tỉnh Lâm Đồng xác định phát triển thành một trung tâm du lịch biển-du lịch xanh, bền vững và trung tâm hậu cần phát triển thủy hải sản, bảo đảm an ninh, quốc phòng. Để thật sự mài giũa “viên ngọc thô” này tỏa sáng, Phú Quý cần phải quy hoạch chi tiết, cụ thể, bài bản, cùng với cơ chế đặc biệt để đủ sức hấp dẫn cho nhà đầu tư.

Hiệu ứng "domino" xanh

Những ngày cuối tháng 3, khi mặt trời còn ẩn hiện dưới chân trời, khu vực cột cờ chủ quyền trên đảo Phú Quý cao hơn 45m so với mặt biển đã nhộn nhịp du khách đến để chờ khoảnh khắc ngắm bình minh. Từ điểm cao này, du khách nhìn biển trời xanh biếc, dải cát trắng mịn trải dài hòa quyện ghềnh đá nhấp nhô tạo nên một bức tranh phong cảnh hùng vĩ.

Sức hút của Phú Quý còn có các danh thắng như Bãi Nhỏ-Gành Hang, quần thể khu vực biển Mộ thầy, Hòn Tranh… với bãi cát trắng cùng vách đá nham thạch núi lửa dạng tổ ong xếp chồng, đứng sừng sững sát biển mang nhiều hình thù và màu sắc khác nhau. Ngoài chụp hình, du khách thỏa sức tắm biển, chơi thể thao nước, lặn ngắm san hô. Nhờ vẻ đẹp nguyên sơ, mới đây, Phú Quý được báo chí của Thái Lan bình chọn là một trong 10 điểm đáng đến nhất Đông Nam Á; đồng thời, trang Booking.com cũng vinh danh tốp 10 điểm đến hiếu khách nhất Việt Nam năm 2026.

Vài năm trước, các loại hình du lịch trên đảo chỉ mới giai đoạn chập chững định hình thì nay, các điểm check-in chụp ảnh, tổ chức tour đến dịch vụ ăn uống cũng bắt đầu đi vào nền nếp. Ý thức của các đơn vị kinh doanh trong việc bảo vệ môi trường đã nâng cao từ việc nhỏ như xử lý xả rác cho đến vệ sinh không gian chung quanh. Nhiều doanh nghiệp còn đầu tư thiết bị quay phim, thuê người dựng video để quảng bá du lịch hòn đảo hoang sơ trên các trang mạng xã hội. Các cơ sở lưu trú cũng trang trí đậm nét vùng quê làng biển, sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường.

Ông Ngô Minh Phố, Giám đốc Resort Roman (đảo Phú Quý) chia sẻ, việc đơn vị tiên phong sử dụng xanh, sạch thu hút du khách đã trở thành “tấm gương” để cho người dân địa phương học tập làm theo. Cùng với đó, địa phương tuyên truyền bảo vệ môi trường, hạn chế khai thác nước ngầm, tiết kiệm điện đã tạo ý thức cho cộng đồng dân cư chú trọng hạn chế đồ dùng một lần, gìn giữ cảnh quan để tạo ấn tượng đẹp trong du khách. Giống như hiệu ứng “domino”, du khách khi lên đảo cũng tự giác hạn chế sử dụng đồ nhựa, chủ động mang rác đến nơi tập kết theo đúng quy định.

Lượng khách du lịch không ngừng nhảy vọt theo từng năm. Theo Ủy ban nhân dân đặc khu Phú Quý, năm 2021, tổng số lượt khách đến đảo hơn 40.000 lượt và 300 lượt khách quốc tế; đến năm 2025, đạt khoảng 155.000 lượt khách, với hơn 3.900 lượt khách quốc tế. Sự tăng trưởng “nóng” của du khách tỷ lệ thuận với mở rộng cơ sở lưu trú. Năm 2019, đảo chỉ có chín cơ sở lưu trú; đến nay có 69 cơ sở với hơn 850 phòng. Bài toán hạ tầng cũng đang là thách thức lớn. Với ba trụ điện gió phục vụ khoảng 60% công suất sử dụng điện, còn lại phải dựa vào máy phát điện bằng dầu diesel với bù lỗ khoảng 200 tỷ đồng/năm. Nguồn nước có dấu hiệu cạn kiệt, nguy cơ xâm nhập mặn. Đảo có 1.685 tàu cá hiện đại, giải quyết hơn 7.500 lao động. Nhiều hộ dân chuyển đổi từ đánh bắt sang nuôi trồng thủy hải sản, với 70 lồng bè có diện tích 10.000m², phát triển kinh doanh ăn uống trên lồng bè và lặn ngắm san hô.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, sản phẩm du lịch còn khá đơn điệu, chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh vốn có của Phú Quý. Một số loại hình du lịch mạo hiểm thiếu phương tiện cứu nạn cứu hộ. Đảo chưa công bố tuyến hoạt động ca-nô du lịch và hệ thống bến thủy nội địa nên rất khó khăn trong quản lý. Nhiều khu vực danh thắng vẫn chưa thu được phí nhằm duy tu bảo dưỡng, cũng như đầu tư hạ tầng. Đặc biệt, Phú Quý cần xây dựng những câu chuyện văn hóa gắn với địa danh để công tác xúc tiến đạt hiệu quả và đầu tư đúng “đích”. Do cách xa đất liền, đặc khu cần đào tạo nguồn lực y tế nhằm an toàn cho du khách.

Quy hoạch là chìa khóa then chốt

Với kinh phí có hạn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân đặc khu Lê Hồng Lợi cho hay, đảo chưa thực hiện quy hoạch chi tiết phân khu là rào cản lớn nhất thu hút nhà đầu tư. Một số công ty địa phương còn hạn chế về năng lực, khiến nhiều doanh nghiệp từ nơi khác còn e ngại đầu tư.

Với phương châm “không đánh đổi môi trường để tăng trưởng”, đặc khu xác định quy hoạch chi tiết các phân khu dịch vụ, ưu tiên đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ song hành với nhiệm vụ vệ sinh môi trường. Đồng thời, đảo chuyển các hoạt động kinh doanh từ tự phát sang tuân thủ đúng pháp luật để từng bước chuyên nghiệp. Từ đó, đặc khu kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh ưu tiên nguồn vốn đầu tư công trung hạn để hỗ trợ xây dựng hạ tầng.

Đóng góp giải pháp phát triển bền vững, ông Bùi Thanh Sơn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh hiến kế, đặc khu cần quy định xây dựng 1m² bê-tông phải đi kèm diện tích tương đương cho mảng xanh để giữ mạch nước ngọt; đồng thời, kêu gọi nhà đầu tư xây dựng nhà máy lọc từ nước mặn thành nước ngọt. Phú Quý sớm xây dựng nhà hỏa táng để tiến hành đóng cửa và di dời nghĩa trang. Những khu vực khuất gió biển cần quy hoạch xây dựng nhà cao tầng nhằm phát triển kinh tế đêm.

Địa phương xây dựng mô hình quản lý phân loại rác bằng công nghệ nhằm giảm chi phí xử lý rác. Người dân sau khi phân loại rác tại nguồn, chụp hình gửi lên phần mềm để tích điểm. Số điểm này dùng để khấu trừ trực tiếp thanh toán tiền điện, tiền nước. Ngoài ra, đảo ưu tiên phát triển xe điện, xe đạp.

Để phát triển cần đầu tư hạ tầng, ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng cho biết, đặc khu chú trọng quy hoạch phân khu để thu hút các dự án ứng dụng công nghệ thông minh, đa dạng hóa loại hình du lịch từ cộng đồng đến nghỉ dưỡng cao cấp. Trong chiến lược phát triển xanh, địa phương cần phải tuyên truyền bằng mọi hình thức đến từng người dân, cán bộ nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, quyết tâm xây dựng Phú Quý trở thành thương hiệu du lịch mạnh trong nước và quốc tế. Tỉnh sẽ triển khai chính sách ưu đãi, phát triển Phú Quý trở thành điểm sáng du lịch chất lượng cao của tỉnh và khu vực, nằm trong tổng thể liên kết giữa biển đảo và cao nguyên, kỳ vọng tăng thời gian lưu trú và chi tiêu của du khách.

Quy hoạch bài bản gắn với bảo vệ môi trường không chỉ là bước đi chiến lược nhằm cấu trúc lại hệ sinh thái kinh tế theo hướng đa dạng, bền vững, mà còn là chìa khóa để Phú Quý xây dựng thương hiệu bền vững, từng bước vươn tầm trong nước và quốc tế.