Cửa Tùng, Cửa Việt và đặc khu Cồn Cỏ đang đứng trước vận hội mới với cơ hội trở thành “tam giác vàng” của du lịch miền trung. Để đánh thức tiềm năng này, Quảng Trị cần một tư duy khác biệt, bỏ qua kiểu du lịch đại trà, hướng đến phân khúc cao cấp, nơi sự tĩnh lặng, kiến trúc xanh, chiều sâu lịch sử trở thành những giá trị định hình thương hiệu du lịch Quảng Trị.
Những bãi tắm đẹp tự nhiên, đầy sinh khí
Bãi tắm Cửa Tùng cách đô thị Đông Hà về phía bắc khoảng 35 km. Đầu thế kỷ XX, đây là một trong những địa điểm nghỉ dưỡng hàng đầu ở miền trung. Cửa Tùng được người Pháp đánh giá là “nữ hoàng các bãi tắm” do bờ cát trắng mịn, dài và thoải, cộng với cảnh quan hoang sơ. Hồi ấy khu nghỉ dưỡng biển cao cấp này gồm các biệt thự nghỉ mát được xây dựng rải rác trên những đồi cao, hướng thẳng ra biển, nhà khách, lối đi dọc bờ biển. Nhà văn Nguyễn Tuân trong tùy bút “Giữa chiến tranh và hòa bình” mô tả Cửa Tùng là bãi biển đẹp bậc nhất Việt Nam, nơi mầu nước biển thay đổi theo ánh nắng, từ xanh, lam đến hồng, chuyển sắc nhanh và sống động. Trời và sóng ở đây hòa quyện, tạo nên vẻ đẹp tự nhiên đầy sinh khí.
Cách Cửa Tùng khoảng hơn 15km về phía nam là bãi tắm Cửa Việt nằm ở cửa sông Thạch Hãn. Dòng sông và sóng biển, tạo nên dải cát trắng mịn đặc trưng. Đến những năm 90 của thế kỷ trước, khi tỉnh Quảng Trị bắt đầu chú trọng phát triển kinh tế biển, bãi tắm Cửa Việt mới thật sự được quy hoạch, bắt đầu đón khách du lịch một cách sơ khai.
Từ đô thị Đông Hà về biển Cửa Việt khoảng 15km, rất thuận lợi. Bãi tắm Cửa Việt nằm đoạn đầu của Hành lang kinh tế đông-tây (EWEC) tính từ phía Việt Nam. Sự hình thành của tuyến đường xuyên Á đã biến Cửa Việt thành điểm quan trọng, thúc đẩy đầu tư hạ tầng du lịch mạnh mẽ. Bãi tắm Cửa Việt đang giữ được nét hoang sơ với những rừng dương chắn cát. Đến đây vào mùa hè, du khách sẽ thấy sự đối lập thú vị giữa cái nắng gắt của gió phơn tây nam và làn nước biển mát lạnh tạo cảm giác được giải nhiệt ngay tức thì.
Cửa Tùng, Cửa Việt và đặc khu Cồn Cỏ đang đứng trước vận hội mới với cơ hội trở thành “tam giác vàng” của du lịch miền trung. Để đánh thức tiềm năng này, Quảng Trị cần một tư duy khác biệt, bỏ qua kiểu du lịch đại trà, hướng đến phân khúc cao cấp, nơi sự tĩnh lặng, kiến trúc xanh, chiều sâu lịch sử trở thành những giá trị định hình thương hiệu du lịch Quảng Trị.
Tuy nhiên, từ năm 2003, tỉnh xây dựng nhiều công trình tại khu vực cửa sông Bến Hải như hệ thống đê kè chắn sóng, cảng cá Cửa Tùng. Các hạng mục này đã góp phần làm thay đổi dòng chảy tự nhiên, khiến bãi tắm Cửa Tùng bị xâm thực, cát dần bị cuốn trôi và mất dần vẻ đẹp vốn có. Trước thực trạng này, tỉnh đã tổ chức nhiều hội thảo, mời các nhà khoa học và chuyên gia nghiên cứu, đề xuất giải pháp khôi phục bãi tắm Cửa Tùng nhưng đến nay vẫn chưa tìm được phương án khả thi để hồi sinh bãi tắm.
Tại Cồn Cỏ, du lịch được xác định là ngành chủ lực trong phát triển, chiếm tỷ trọng hơn 70% cơ cấu kinh tế của đặc khu. Cồn Cỏ luôn phấn đấu thực hiện mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường biển, phát triển bền vững. Hiện tại, Cảng hàng không Quảng Trị nằm giữa hai khu du lịch Cửa Tùng và Cửa Việt, cách đặc khu Cồn Cỏ khoảng hơn 30 km. Sân bay này đang được gấp rút xây dựng, dự kiến đưa vào khai thác trong năm 2026, thuận lợi hơn cho Quảng Trị đón du khách.
Cần tầm nhìn chiến lược
Dù có bị ảnh hưởng, bãi tắm Cửa Tùng vẫn luôn giữ được sự khác biệt độc đáo. James Smith, nhà nghiên cứu du lịch-du khách người Anh chia sẻ: “Tôi thích tắm biển ở Cửa Tùng hơn bất cứ biển nào mà tôi đã được đến. Cát dưới chân vẫn luôn mịn màng, độ mặn vừa phải, có thể tắm cả ngày vẫn rất dễ chịu”.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Minh Tuấn cho biết, Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ nhất, giai đoạn 2025-2030 xác định Cửa Tùng, Cửa Việt, đặc khu Cồn Cỏ là ba trọng điểm du lịch biển. Để biến tam giác du lịch Cửa Tùng-Cửa Việt-Cồn Cỏ thành những khu nghỉ dưỡng cao cấp, tinh tế và yên bình, cần một chiến lược mới, tạo nhiều hấp dẫn với tệp khách hàng cao cấp muốn có không gian riêng, bởi thế mạnh của Cửa Tùng, Cửa Việt-Cồn Cỏ chính là vẻ đẹp hoang sơ, tĩnh lặng.
Các nhà nghiên cứu du lịch cho biết, trước hết, về quy hoạch phát triển các điểm này cần mật độ thấp và kiến trúc xanh để không ồn ào, không gian phải có sự giãn cách. Thay vì các khách sạn cao tầng, nên ưu tiên các khu villa, bungalow ẩn mình trong rặng phi lao hoặc nương theo địa hình đồi dốc.
Hạ tầng giao thông cần kết nối tinh tế. Trong các khu nghỉ dưỡng và trên đặc khu Cồn Cỏ, chỉ nên sử dụng xe điện, xe đạp hoặc đi bộ để triệt tiêu tiếng ồn động cơ. Nâng cấp đường nối Cửa Tùng-Cửa Việt thành cung đường cảnh quan thay vì đường trục giao thông hỗn hợp như hiện tại. Thêm vào đó, cần định vị sản phẩm du lịch để thu hút du khách. Thay vì các hoạt động náo nhiệt, nên tập trung vào các dịch vụ cao cấp như trị liệu tự nhiên. Tận dụng nước biển sạch và không khí trong lành cho các trung tâm spa, yoga ngoài trời và thiền định. Khai thác hải sản tươi ngon, chế biến theo tiêu chuẩn 5 sao. Phát triển lặn biển ngắm san hô có kiểm soát, xem rùa biển và bảo vệ rừng nguyên sinh thu hút nhóm khách yêu thiên nhiên và có ý thức bảo tồn cao. Khi có đầy đủ hạ tầng, rất cần đơn vị quản lý và vận hành các bãi biển chuyên nghiệp.
Cuối cùng, đó là kết hợp giá trị lịch sử và tâm linh. Quảng Trị có bề dày lịch sử độc đáo. Sự cao cấp ở đây còn nằm ở chiều sâu văn hóa. Cần có những hướng dẫn viên biết kể những câu chuyện về Cửa Tùng, Vịnh Mốc, Vĩ tuyến 17, Cửa Việt, Cồn Cỏ một cách tinh tế thông qua các không gian trưng bày nghệ thuật ngay trong resort, biến sự tĩnh lặng của vùng đất từng là chiến trường xưa ác liệt thành không gian của sự tri ân và hòa bình.
