Phát triển kinh tế - xã hội vùng dự án di dân tái định cư thủy điện Sơn La (Tiếp theo và hết) (*)

Bài 2: Hỗ trợ hiệu quả công cuộc tái định cư hậu thủy điện -

Để giải quyết các vấn đề liên quan hậu thủy điện Sơn La, ba tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu đã phối hợp các bộ, ngành Trung ương trình Chính phủ đề án “Ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng dự án TĐC thủy điện Sơn La”. Trong khi chờ đợi đề án được phê duyệt, ba năm qua, người dân vùng dự án sinh hoạt, sản xuất khá khó khăn và rất mong muốn Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương tiếp tục quan tâm, hỗ trợ kịp thời, hợp lý.

Khu tái định cư thủy điện Sơn La ở thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên.
Khu tái định cư thủy điện Sơn La ở thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên.

Bức tranh còn nhiều gam xám

Nhìn tổng thể bức tranh kinh tế - xã hội vùng TĐC thủy điện Sơn La sau hơn 15 năm thực hiện dự án, đời sống, sản xuất của đồng bào các dân tộc đã ổn định. Một số nơi xuất hiện những mô hình sản xuất mới, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào đã bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Tuy vậy, quá trình thực hiện chính sách dự án di dân TĐC thủy điện Sơn La mới tập trung giải quyết được mục tiêu di chuyển dân ra khỏi vùng ngập, chưa giải quyết được vấn đề đời sống, sản xuất, chưa có phương án hỗ trợ sản xuất giúp người dân ổn định lâu dài. Hiện nay, phần lớn các hộ dân vẫn theo tập quán sản xuất cũ, năng suất thấp, thu nhập chưa cao. Nhiều điểm TĐC do thiếu đất sản xuất, hạ tầng cơ sở xuống cấp, chưa được duy tu, bảo dưỡng, hư hỏng đã ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người dân.

Chúng tôi đến thăm các điểm TĐC trên địa bàn tỉnh Sơn La được cho là những mô hình tốt, như: Mô Cổng, Phỏng Lái (Thuận Châu), Noong Lay, Bó Hạc (Mai Sơn), Yên Sơn (Yên Châu), Tân Lập (Mộc Châu),... Đây đều là những điểm TĐC được quy hoạch tốt, đất đai màu mỡ, diện tích đất sản xuất giao cho người dân bảo đảm theo quy định, vì vậy đời sống của người dân đều khấm khá. Tuy nhiên, trong số 276 điểm TĐC của tỉnh Sơn La thì những nơi người dân có cuộc sống ổn định và phát triển như thế không nhiều. Phần lớn các điểm TĐC còn lại đều ở mức tạm ổn định, đang từng bước vượt khó vươn lên.

Bên cạnh đó, còn khá nhiều điểm TĐC do những nguyên nhân khác nhau, như: không đủ đất sản xuất, đất dốc, đất xấu, điều kiện khó khăn cho nên đời sống còn chật vật. Đề cập vấn đề này, Chủ tịch UBND xã Chiềng Bằng (huyện Quỳnh Nhai, Sơn La) Ngần Văn Đưa cho biết: Theo quy hoạch ban đầu, xã Chiềng Bằng chỉ bố trí 320 hộ dân TĐC ở lại xã. Nhưng thực tế tại xã hiện có gần 1.000 hộ dân sinh sống, trong đó, có 420 hộ dân của tám bản không chịu di chuyển theo quy hoạch, đã làm cho việc bố trí diện tích đất sản xuất nông nghiệp mỗi hộ chỉ còn vài nghìn mét vuông. Thí dụ như ở các bản Hậu, Xe, Púa, một nhân khẩu được chia chưa đầy 500 m2 đất sản xuất, trong đó phần lớn là đất dốc, đất ven hồ bạc màu. Đất ở đây chỉ có thể trồng cây cao-su cho nên khi di dân, huyện Quỳnh Nhai vận động nhân dân góp đất trồng hơn 950 ha cây cao-su. Sau gần 10 năm kiên trì với cây cao-su, khi chia lợi tức ở xã Chiềng Bằng vừa qua, hộ nhiều nhất được nhận 700 nghìn đồng, hộ ít chỉ nhận có 35 nghìn đồng. Với một gia đình góp đất trồng cao-su, số tiền này không thấm vào đâu.

Chúng tôi đến thăm 11 hộ dân di chuyển hình thức xen ghép ở bản Củ Pe, xã Mường Bon, huyện Mai Sơn (Sơn La). Cách đây 10 năm, 11 hộ dân ở bản Giang Lò, xã Cà Nàng (huyện Quỳnh Nhai) làm cam kết di chuyển về sinh sống chung cùng với người dân bản Củ Pe. Khi đó, cả 11 hộ dân góp toàn bộ diện tích đất sản xuất được giao để trồng cây cao-su. Những năm đầu khi cây cao-su chưa khép tán thì trồng xen được ít cây màu, nhưng sáu đến bảy năm nay, 11 hộ dân không có đất sản xuất. Phần lớn người dân phải đi lao động làm thuê để kiếm sống qua ngày. Câu chuyện thiếu đất sản xuất không chỉ xảy ra ở tỉnh Sơn La mà ngay tại thị xã Mường Lay (Điện Biên) với hơn 1.000 hộ dân nông nghiệp, chỉ quen sản xuất nương rẫy nay bỗng nhiên được bố trí sinh sống ở giữa phố, bươn chải kiếm sống, dở khóc, dở cười…

Ngoài vấn đề đất sản xuất, cơ sở hạ tầng thiết yếu ở các khu, điểm TĐC sau nhiều năm không được duy tu bảo dưỡng nay xuống cấp, hư hỏng là điều dễ nhận thấy. Trong đó, công trình nước sinh hoạt của phần lớn điểm TĐC đều không còn sử dụng được, người dân phải tự kéo nước hoặc phải hứng nước mưa để dùng. Tại huyện Quỳnh Nhai (Sơn La) quy hoạch bố trí đầu tư 72 công trình nước, với số vốn 181,8 tỷ đồng, thì đến nay 90% đã hư hỏng như công trình nước sinh hoạt ở các điểm TĐC Pháo phòng không, Co Líu, Lọng Mấc, Phiêng Mựt, Pom Sinh 1, 2,...

Cần thêm những chính sách hỗ trợ người dân

Vấn đề hậu TĐC thủy điện Sơn La đã được Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu đặt ra ngay từ khi hình thành dự án, thực hiện công tác di dân, nhằm sớm ổn định dân cư phát triển kinh tế - xã hội. Cách đây hai năm khi hoàn thành dự án, Trung ương đã tổng kết đánh giá toàn bộ kết quả công tác di dân TĐC thủy điện Sơn La. Đó là dấu mốc quan trọng khép lại giai đoạn 1 chuyển dân ra khỏi vùng ngập để bước vào giai đoạn 2 thời kỳ hậu thủy điện Sơn La. Chính phủ đã yêu cầu các tỉnh trong vùng dự án phối hợp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng đề án “Ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng TĐC thủy điện Sơn La”. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, qua ba lần rà soát trình thẩm định, phê duyệt, đến nay đề án vẫn chưa được phê duyệt.

Làm việc với các đồng chí lãnh đạo ba tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, chúng tôi được biết, thực tế nhu cầu vốn để có thể thiết kế và thực hiện đề án là rất lớn. Kết quả rà soát, đề xuất ban đầu theo hướng tính đúng, tính đủ của cả ba tỉnh lên tới hơn 13 nghìn tỷ đồng. Sau đó, theo yêu cầu, đã rút xuống còn hơn 9.000 tỷ đồng và hiện nay điều chỉnh lại đề án còn một nửa con số ban đầu.

Đề án “Ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng TĐC thủy điện Sơn La” đã phải cắt gọt nhiều hạng mục quan trọng. Chủ yếu tập trung giải quyết hai tiểu dự án sửa chữa cơ sở hạ tầng đã bị hư hỏng và tiểu dự án hỗ trợ những hộ dân TĐC nghèo, hoàn cảnh khó khăn. Do khó khăn về nguồn vốn, hình hài của đề án đến nay đã không còn bám sát được mục tiêu ban đầu đặt ra là giải quyết thấu đáo, toàn diện, phát triển bền vững kinh tế - xã hội vùng TĐC thủy điện Sơn La.

Thực tế, khi xây dựng đề án, công tác rà soát, đánh giá thực trạng có thể chưa sát thực tế, đề án chưa tính toán tới việc có gần 380 hộ đã phải di chuyển lần 2 và sẽ còn biến động, nhất là 11 hộ TĐC bản Củ Pe đề nghị xin di chuyển lần 2 suốt gần 10 năm qua chưa được giải quyết. Phương án hỗ trợ sản xuất trong quá trình hình thành đề án chưa được quan tâm nghiên cứu kỹ, còn khá chung chung với việc hỗ trợ cây, con, tập huấn kỹ thuật cho người dân...

Trong điều kiện kinh tế đất nước còn khó khăn, so đo cắt gọt đề án hoặc dễ dãi trong sử dụng nguồn vốn đều không phù hợp. Việc xây dựng đề án “Ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng TĐC thủy điện Sơn La” không chỉ đơn giản là những con số, mà cần sự nhìn nhận thấu đáo, chia sẻ sâu sắc, có nghĩa, có tình. Do vậy, cần một thái độ nghiêm túc, cẩn trọng và trách nhiệm nhằm hỗ trợ hiệu quả sản xuất cũng như chăm lo thật sự đời sống của người dân vùng dự án TĐC thủy điện Sơn La.

* Bài 1: Bài học thuận lòng dân

-------------------------

(*) Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 14-5-2018.

Có thể bạn quan tâm

Một gia đình sẵn sàng cho chuyến du lịch trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 lựa chọn tàu hỏa chất lượng cao làm phương tiện di chuyển.

Hành khách “đổi gu” di chuyển: Tàu trải nghiệm lên ngôi dịp lễ

Trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 năm nay, ngành đường sắt chứng kiến một sự chuyển dịch rõ rệt trong thói quen đi lại của người dân. Không chỉ đơn thuần là một phương tiện vận tải, những đoàn tàu chất lượng cao như "Hoa Phượng Đỏ" trên tuyến Hà Nội-Hải Phòng trở thành lựa chọn ưu tiên, mang lại hành trình trải nghiệm cho mọi lứa tuổi.

[Video] Nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể tạm hoãn xuất cảnh

[Video] Nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể tạm hoãn xuất cảnh

Bộ Tài chính vừa công bố dự thảo mới quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Quản lý thuế. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng còn nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên.

Năm 2026 ghi dấu chặng đường vẻ vang 80 năm ngành thống kê Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Chặng đường 80 năm vẻ vang ngành thống kê Việt Nam

Năm 2026 này đánh dấu chặng đường 80 năm vẻ vang của ngành thống kê Việt Nam, ghi dấu sự ra đời của Nha Thống kê Việt Nam – tiền thân của Cục Thống kê ngày nay. Phát huy truyền thống, ngành thống kê tiếp tục vững bước, xứng đáng đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong kỷ nguyên mới hiện nay.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng ngày 1/5: Vàng miếng SJC "bốc hơi" gần 11 triệu đồng/lượng tính từ đầu tháng 4

Giá vàng thế giới hôm nay (1/5) giảm sau phiên tăng mạnh hôm qua, giao dịch quanh mốc 4.600 USD/ounce trong bối cảnh môi trường lãi suất cao làm ảnh hưởng đến đà tăng của giá vàng. Trong nước, giá vàng giữ nguyên do thị trường đang trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5; giá vàng SJC  bán ra ở mức 166 triệu đồng/lượng.

Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNSPC Lê Văn Trang thăm và động viên cán bộ, kỹ sư, công nhân thi công tại dự án điện dịp Lễ 30/4 và 1/5.

Đồng bộ nhiều giải pháp để tăng năng lực cung ứng điện cho miền nam

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng mạnh mẽ cùng áp lực từ biến đổi khí hậu và các đợt nắng nóng cực đoan, ngành điện miền nam đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm cung ứng điện ổn định, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống người dân.

Chỉ số MXV-Index.

MXV-Index tăng phiên thứ 10 liên tiếp, duy trì trên vùng cao kỷ lục 2.900 điểm

Bất chấp áp lực lạm phát và việc Fed duy trì lãi suất ở mức cao, dòng tiền đầu tư vẫn chảy về thị trường hàng hóa. Lực mua chiếm ưu thế, kéo giá bạch kim bật tăng mạnh, tiến sát mốc 2.000 USD/ounce sau chuỗi 5 phiên giảm, trong khi giá cao su duy trì đà đi lên nhờ tác động từ dầu mỏ và nhu cầu xe năng lượng mới. 

Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương.

Tự chủ chiến lược để tăng trưởng thực chất

Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ 2, khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm kêu gọi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hãy hành động theo phương châm Tự chủ chiến lược-Kiên định hai mục tiêu chiến lược 100 năm-Chung sức, đồng lòng, quyết tâm, quyết liệt vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.

Công chức Thuế cơ sở 4 (An Giang) hướng dẫn chủ hộ kinh doanh cách kê khai hàng hóa. (Ảnh: KIỀU DIỄM)

Giảm gánh nặng thuế cho hộ kinh doanh

Theo quy định mới về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, cả nước sẽ có khoảng hơn 2,5 triệu hộ, cá nhân kinh doanh và 230 nghìn doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.

HTX Nông sản an toàn Liên Hiệp (tỉnh Ninh Bình) tham gia dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc. (Ảnh: BẢO TOÀN)

Nâng cao chuỗi giá trị cây trồng an toàn

Đến nay, dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc đã thu được nhiều kết quả tích cực khi lợi nhuận tăng, nhiều diện tích được áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), các hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng… Từ thành công đó, nhiều địa phương trong vùng hưởng lợi đang có kế hoạch nhân rộng.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng dự án đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy.

Gấp rút khởi công đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy

Tỉnh Nghệ An vừa điều chỉnh mốc thời gian khởi công dự án đường bộ cao tốc Vinh-Thanh Thủy vào giữa tháng 5, thay cho thời gian dự kiến ban đầu là dịp 30/4. Các khâu chuẩn bị đang được các sở, ban, ngành và các địa phương liên quan tích cực triển khai.

Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Chuyển xanh logistics: Đòn bẩy ứng phó biến động và kiến tạo tăng trưởng bền vững

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, ngành logistics toàn cầu nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang chịu tác động mạnh mẽ từ các cú sốc về năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng. Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Hướng tới nền nông nghiệp carbon thấp là chìa khóa để Việt Nam khẳng định vị thế trong nền kinh tế xanh toàn cầu. (Ảnh: NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG)

Phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị: Từ liên kết sản xuất đến kiến tạo hệ sinh thái bền vững

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang dần “chuyển mình” từ tư duy sản lượng sang tư duy giá trị, phát triển theo chuỗi giá trị đang không còn là lựa chọn, mà trở thành con đường tất yếu để nâng cao sức cạnh tranh, cải thiện thu nhập cho nông dân và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Từ một người nông dân từng trải qua biến cố với thực phẩm bẩn, ông Nguyễn Ngọc Sáng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung (Tuyên Quang) đã lựa chọn con đường khó: Xây dựng chuỗi nông nghiệp sạch khép kín, nuôi lợn bằng thảo dược và theo đuổi mô hình kinh tế tuần hoàn.