Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu lạc quan, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại khu vực vẫn đối diện nhiều thách thức, cần được chú trọng đầu tư cả về vốn lẫn chính sách để phát triển đúng kỳ vọng.
Đồng bằng sông Cửu Long hiện có hàng chục tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp, gồm các vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo, câu lạc bộ khởi nghiệp tại các trường đại học, doanh nghiệp lớn. Nhiều ý tưởng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo mang lại không ít thành công cho các doanh nghiệp và có nhiều ứng dụng thiết thực cho cộng đồng. Ra đời từ năm 2017, dự án sản xuất dược trà từ dược liệu bản địa của dược sĩ Đoàn Thị Hồng Thắm đã tận dụng nguồn nguyên liệu nông sản “cây nhà lá vườn” như tía tô, rau diếp cá… để tạo ra sản phẩm chăm sóc sức khỏe tự nhiên. Mô hình sản xuất giấy từ bã dừa của Công ty TNHH Escoco Vietnam không chỉ góp phần giảm lượng phế phẩm nông nghiệp mà còn tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường. Một nhóm nghiên cứu của Trường đại học Tiền Giang đã phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo cảnh báo sạt lở bờ sông, góp phần hỗ trợ chính quyền và người dân chủ động ứng phó thiên tai...
Theo nhiều chuyên gia, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều lợi thế để phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Nơi đây có nhiều trường đại học lớn với hàng trăm nghìn sinh viên đang theo học, có thể coi là lực lượng “nguồn” cho cộng đồng khởi nghiệp. Ngay từ trong trường, nhiều sinh viên đã cho ra đời nhiều ý tưởng khởi nghiệp, nhất là trong các lĩnh vực gắn với lợi thế vùng như nông nghiệp thông minh, chế biến thực phẩm.
Các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đồng bằng sông Cửu Long cũng đã bắt đầu thu hút sự chú ý từ một số quỹ đầu tư. Chính quyền địa phương cũng rất quan tâm đến việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Cần Thơ Đặng Xuân Yến, các địa phương ban hành nhiều chính sách hỗ trợ các startup như hỗ trợ tài chính, rút ngắn thời gian cấp phép doanh nghiệp… Nhiều diễn đàn, hội thảo, hội chợ về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được tổ chức. Những sự kiện như vậy tạo điều kiện để các chuyên gia, lãnh đạo doanh nghiệp đề xuất những giải pháp mới, những sáng kiến mới nhằm cải thiện khả năng tiếp cận tài chính cho các doanh nghiệp khởi nghiệp; phát triển thị trường khoa học và công nghệ với sự tham gia đặt hàng của các doanh nghiệp lớn...
Mặc dù tiềm năng lớn, song hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Đồng bằng sông Cửu Long vẫn gặp nhiều thách thức. Đánh giá của một số nhà đầu tư, mặc dù nguồn nhân lực dồi dào nhưng nơi đây lại thiếu nhân lực chất lượng cao. Vùng có lợi thế về nông nghiệp, thủy sản nhưng lực lượng lao động chủ yếu có trình độ trung bình; kỹ năng về công nghệ, quản trị doanh nghiệp, marketing số chưa đáp ứng yêu cầu khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Tình trạng chảy máu chất xám đang diễn ra khi nhiều nhân tố trẻ, có năng lực đã rời địa phương tìm cơ hội ở các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Hệ sinh thái khởi nghiệp của vùng chưa thật sự hoàn chỉnh khi số lượng trung tâm ươm tạo, không gian làm việc chung, quỹ hỗ trợ khởi nghiệp còn ít. Sự liên kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chính quyền địa phương còn lỏng lẻo, khiến cho việc chuyển giao kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh gặp khó khăn.
Theo nhiều startup, khó khăn lớn nhất để các doanh nghiệp phát triển là thiếu vốn và kênh huy động tài chính. Phần lớn doanh nghiệp khởi nghiệp có quy mô nhỏ cho nên ít tiếp cận được quỹ đầu tư mạo hiểm hay tín dụng ưu đãi, điều này khiến nhiều ý tưởng sáng tạo không đủ điều kiện triển khai thành sản phẩm, dịch vụ có sức cạnh tranh. “Khi bước vào giai đoạn mở rộng quy mô sản xuất, việc kêu gọi nguồn vốn khá khó khăn. Trong khi đó, sản phẩm khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thường mới mẻ trên thị trường, cần nhiều thời gian để người tiêu dùng biết đến. Nếu khó khăn về vốn, nhiều ý tưởng khả thi phải chậm lại hoặc thậm chí phải ngừng triển khai”, chị Đoàn Thị Hồng Thắm (chủ dự án sản xuất dược trà từ dược liệu bản địa) cho biết.
Trước những khó khăn đó, để phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Đồng bằng sông Cửu Long, trước hết, chính quyền địa phương và các sở, ngành cần chủ động kết nối các doanh nghiệp khởi nghiệp với hệ thống ngân hàng thương mại, quỹ tín dụng… để giúp các startup có nhiều cơ hội tiếp cận nguồn vốn hơn. Các trường đại học, cao đẳng trong khu vực cần chú trọng đào tạo liên ngành, gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tiễn, nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin, nông nghiệp thông minh, quản trị kinh doanh. Đối với hệ sinh thái khởi nghiệp, cần phát triển thêm các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm, không gian làm việc chung tại các tỉnh, đồng thời xây dựng cơ chế liên kết vùng để kết nối trường đại học, viện nghiên cứu với doanh nghiệp. Nhà nước nên đóng vai trò “kiến tạo”, thúc đẩy hợp tác công-tư trong các dự án khởi nghiệp, bảo đảm sự lan tỏa thay vì hoạt động phân tán.
Theo Tiến sĩ Ngô Anh Tín (Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ), để giải quyết những khó khăn, thách thức đối với hoạt động khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên kỹ thuật số thì cần nâng cao tinh thần khởi nghiệp và xây dựng văn hóa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong giới trẻ theo định hướng hành động của Chính phủ. Các đơn vị có liên quan cần tập trung mọi nguồn lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp. Các loại hình doanh nghiệp, dù lớn hay nhỏ đều cần tinh thần khởi nghiệp để tạo ra các sản phẩm mới và động lực phát triển mới. Các công ty khởi nghiệp cần trang bị kiến thức, kinh nghiệm và chuyên môn cơ bản để nhận được các nguồn tài trợ ngay từ giai đoạn ban đầu…
