Chủ nhân của mô hình ấy là ông Văn Hữu Khánh năm nay đã ngoài 70 tuổi, một cựu quân nhân, từng là y sĩ trong quân đội ở chiến trường miền nam và có nhiều năm công tác tại địa bàn tỉnh Lào Cai.
Năm 1993, rời quân ngũ, người cựu quân nhân trở về với cuộc sống đời thường trong hoàn cảnh không ít khó khăn. Gánh nặng gia đình với 4 người con ăn học đặt lên vai, buộc ông phải bươn chải bằng nhiều nghề để mưu sinh.
Với một cựu quân nhân, tư duy chủ động và tiết kiệm không chỉ là thói quen, mà còn là nguyên tắc sống. Những năm tháng chắt chiu từng đồng để nuôi con ăn học đã hình thành ở ông Văn Hữu Khánh cách tính toán dài hạn, luôn hướng tới những giải pháp bền vững.
Trong điều kiện vùng cao, việc bảo đảm nguồn điện ổn định luôn là vấn đề thiết thực. Từ thực tế đó, ông mạnh dạn tìm hiểu và đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà - một hướng đi còn khá mới đối với nhiều hộ dân địa phương.
Tại ngôi nhà ở tổ 8, xã Bát Xát, ông lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà với công suất 5kW, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt. Nhận thấy hiệu quả rõ rệt, ông tiếp tục đầu tư hệ thống công suất 22,6kW tại khu nhà vườn ở tổ 10, kết hợp hệ thống lưu trữ điện, từng bước hoàn thiện mô hình sử dụng năng lượng tái tạo một cách chủ động và hiệu quả.
Thực tiễn cho thấy, mô hình điện mặt trời mái nhà mang lại hiệu quả rõ rệt. Chi phí tiền điện của gia đình ông giảm từ khoảng 3-4 triệu đồng/tháng xuống còn 300-400 nghìn đồng, thậm chí còn thấp hơn mức đó, vào những tháng có nắng nhiều.
Quan trọng hơn, gia đình ông đã chủ động được nguồn điện, hạn chế phụ thuộc vào lưới điện trong những thời điểm thời tiết bất lợi - yếu tố đặc biệt có ý nghĩa đối với khu vực miền núi.
Thực tế sau hoàn lưu bão Yagi cho thấy rõ điều đó. Khi nhiều khu vực tại Bát Xát bị gián đoạn điện, nước trong nhiều ngày, hệ thống điện mặt trời mái nhà đã giúp gia đình ông duy trì các nhu cầu thiết yếu như lọc nước, nấu ăn, bảo đảm sinh hoạt ổn định.
Không chỉ phục vụ sinh hoạt, tại khu vực nhà vườn, nguồn điện này còn được sử dụng để vận hành điều hòa, bơm nước cho ao cá, tưới cây, phục vụ chăn nuôi và các hoạt động sản xuất khác.
Ông cũng đầu tư hệ thống điện tự động, điều khiển thông minh, từ đóng mở cổng, bật đèn, điều hòa đến tự động tưới cây, bơm nước, không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng mà còn góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống theo hướng hiện đại, tiện nghi.
Không chỉ mang lại lợi ích cho gia đình, mô hình của ông Khánh còn tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Nhiều hộ dân đã đến tham quan, tìm hiểu và từng bước thay đổi nhận thức về sử dụng năng lượng sạch.
Trao đổi với chúng tôi, từ góc độ thực tiễn ông Văn Hữu Khánh cho rằng để đạt hiệu quả, người dân cần tính toán phù hợp nhu cầu sử dụng, lựa chọn thiết bị bảo đảm chất lượng và có giải pháp lưu trữ điện hợp lý. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững, những mô hình như vậy có ý nghĩa thiết thực, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, đồng thời nâng cao ý thức sử dụng tài nguyên tiết kiệm, hiệu quả.
Khi được hỏi về vấn đề nhiều người dân quan tâm là việc đầu tư điện mặt trời mái nhà tốn kém ra sao? Ông Văn Hữu Khánh chia sẻ: “Rất nên lắp, vừa để chủ động điện nước, tận dụng mái nhà, lại tiết kiệm chi phí. Quan trọng hơn là bảo vệ môi trường, vì tài nguyên thì có hạn, mình cũng góp phần cùng Nhà nước bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia".
Lời khuyên giản dị nhưng hàm chứa nhận thức sâu sắc, thể hiện vai trò ngày càng rõ nét của người dân trong việc chung tay cùng Nhà nước thực hiện mục tiêu phát triển bền vững.
Giữa núi rừng Bát Xát, những tấm pin mặt trời trên mái nhà và khu trang trại của ông Văn Hữu Khánh vẫn ngày ngày đón nắng, lặng lẽ tạo ra nguồn năng lượng sạch phục vụ cuộc sống. Trong tiến trình chuyển dịch năng lượng hiện nay, những mô hình như vậy không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn góp phần lan tỏa một lối sống xanh, tiết kiệm và có trách nhiệm - nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững…
