Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu bản sắc của người Cơ Ho ở vùng ven đô Đà Lạt, chị Liêng Hót Thái Hòa luôn trăn trở khi chứng kiến những giá trị truyền thống của dân tộc mình dần mai một. Từ đó, chị cùng chồng quyết định phát triển du lịch cộng đồng. “Nhận thấy mô hình du lịch này vừa góp phần lan tỏa giá trị văn hóa, vừa thúc đẩy kinh tế-xã hội, tôi cùng chồng lên ý tưởng và xây dựng khu tham quan, đón khách trải nghiệm văn hóa đồng bào mình”, chị Hòa chia sẻ.
Trên mảnh đất 6.000m2 của gia đình nằm bên cung đường du lịch trải nghiệm, gia đình chị tiến hành cải tạo, xây dựng cơ sở hạ tầng để hình thành mô hình du lịch cộng đồng Làng K’Ho Cil.
Đến năm 2022, làng chính thức đón những vị du khách đầu tiên. Ngay từ khi bắt đầu lên ý tưởng, vợ chồng chị Hòa đã xác định lấy các hoạt động trải nghiệm văn hóa cộng đồng bản địa làm cốt lõi để thu hút du khách. Làng K’Ho Cil đã cố gắng tái hiện chân thực nhất không gian sống, các hoạt động lao động sản xuất, phong tục, tập quán của người Cơ Ho.
Trung tâm của không gian làng là ngôi nhà sàn dài được phục dựng theo kiến trúc truyền thống, bên trong trưng bày những vật dụng quen thuộc như: Gùi, xà gạc, bầu đựng nước, nơm bắt cá, trang phục thổ cẩm, nhạc cụ dân tộc như cồng chiêng, đàn đá, đàn T’rưng… được sưu tầm trong thời gian dài, giúp du khách có cơ hội tìm hiểu, trải nghiệm để biết thêm đời sống, văn hóa của người Cơ Ho trên cao nguyên đất đỏ bazan.
Tại không gian ngoài trời, các tiểu cảnh với cây cối, suối, hoa cùng những phòng lưu trú mô phỏng kiến trúc ngôi nhà truyền thống như tái hiện cộng đồng buôn làng người Cơ Ho thu nhỏ. Tại khuôn viên Làng K’Ho Cil có các khu vực trưng bày, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm nông sản, thổ cẩm do người Cơ Ho trên địa bàn sản xuất.
Chị Lê Thị Na, du khách đến từ Khánh Hòa chia sẻ: “Khác với các điểm checkin, đây là không gian mang đậm bản sắc văn hóa. Ở đây, chúng tôi được thưởng thức trà, cà-phê, món ăn truyền thống của người Cơ Ho và lưu trú trong những căn phòng mộc mạc gần gũi với thiên nhiên. Buổi tối, mọi người được hòa mình trong âm thanh cồng chiêng và những điệu vũ rất ấn tượng”.
Để gìn giữ và phát huy không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, chị Hòa đứng ra tập hợp nam, nữ thanh niên trong buôn làng, cùng các già làng truyền dạy các bài chiêng. Chị cho biết: “Qua những buổi biểu diễn phục vụ du khách đã tạo môi trường sinh hoạt văn hóa thường xuyên cho cộng đồng. Nhờ đó, tiếng cồng, tiếng chiêng, điệu vũ đã theo du khách vượt ra khỏi không gian buôn làng”. Đêm đến, bên ánh lửa bập bùng, những điệu xoang uyển chuyển trên nền nhạc cồng chiêng, men rượu cần nồng nàn cùng hương vị ẩm thực núi rừng… tạo nên trải nghiệm khó quên với du khách trên hành trình khám phá Lâm Đồng ngàn hoa.
Bon Đưng K’Lăng, vừa tốt nghiệp đại học và chọn Làng K’Ho Cil để bắt đầu hành trình mới, chia sẻ: “Em làm ở đây vừa có thu nhập, vừa được trau dồi vốn tiếng Anh và được đóng góp công sức bé nhỏ của mình trong gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa của dân tộc mình”.
Mô hình Làng K’Ho Cil không dừng lại ở việc gắn văn hóa với du lịch, mà còn hướng đến tạo sinh kế cho người dân địa phương. Các sản phẩm nông nghiệp, thổ cẩm truyền thống do chính bà con làm ra được giới thiệu và tiêu thụ ngay tại chỗ. Những nhóm biểu diễn cồng chiêng, dân vũ cũng có thêm thu nhập từ hoạt động phục vụ du lịch.
Qua đó, người dân không chỉ là chủ thể văn hóa, mà còn là người trực tiếp hưởng lợi từ việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Điều này mở ra cơ hội cho du lịch cộng đồng phát triển nếu biết khai thác đúng cách.
Để mô hình du lịch văn hóa cộng đồng hoạt động bài bản, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã hỗ trợ ra mắt mô hình câu lạc bộ văn hóa cồng chiêng gắn với phát triển du lịch của đồng bào Cơ Ho tại phường Cam Ly-Đà Lạt. Từ nguồn kinh phí Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”, sở trao tặng câu lạc bộ cồng chiêng Làng K’Ho Cil 30 bộ trang phục biểu diễn, bộ chiêng sáu và hỗ trợ chuyên môn.
Phó Giám đốc Sở Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết: “Thời gian tới, sở tiếp tục hỗ trợ tổ chức truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ; tập huấn kỹ năng làm du lịch, đón khách, nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị di sản, duy trì hoạt động biểu diễn phục vụ du khách”.
