Hạt nhân giữ hồn thổ cẩm M'nông

Giữa nhịp sống hiện đại nơi vùng đất Tây Nguyên, nghệ nhân H'Yon, Bí thư Chi bộ thôn Pi Nao, xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng vẫn miệt mài với từng sợi chỉ, từng hoa văn thổ cẩm M'nông. Bà được bà con nhắc đến như một “hạt nhân” bền bỉ trong hành trình bảo tồn và làm mới nghề dệt thổ cẩm truyền thống.

Nghệ nhân H'Yon (giữa) tỉ mỉ truyền dạy cho các học viên về cách tạo hoa văn trên nền thổ cẩm truyền thống của người M'nông bản địa.
Nghệ nhân H'Yon (giữa) tỉ mỉ truyền dạy cho các học viên về cách tạo hoa văn trên nền thổ cẩm truyền thống của người M'nông bản địa.

Chiều buông, cũng là lúc không gian nhà sinh hoạt văn hóa cộng đồng của thôn (bon) Pi Nao rộn tiếng thoi đưa. Những âm thanh ấy không chỉ là nhịp đập vọng ra từ hoạt động dệt thổ cẩm, mà còn thể hiện sự tiếp nối của một nghề truyền thống lâu đời.

Hơn 40 năm gắn bó với khung dệt, nghệ nhân H'Yon hiểu rõ từng đường dệt, từng sắc màu mang ý nghĩa biểu tượng của dân tộc mình. Với bà, thổ cẩm không đơn thuần là sản phẩm thủ công, mà là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, phản ánh quan niệm về vũ trụ, thiên nhiên và con người của đồng bào M'nông bản địa qua từng nét hoa văn.

Trước làn sóng hội nhập và sự thay đổi trong sinh hoạt, trang phục hiện đại dần thay thế trang phục truyền thống. Thổ cẩm xuất hiện ít dần trong đời sống hằng ngày, chủ yếu được mặc trong lễ hội, sự kiện lớn của bon. Bên cạnh đó, lớp trẻ cũng không còn mặn mà với nghề xưa. Nguy cơ mai một hiện hữu không chỉ trong những khung cửi vắng bóng người, mà còn trong sự thưa dần của những người hiểu và đọc được ý nghĩa hoa văn. Trăn trở trước thực tế đó, với vai trò Bí thư Chi bộ, nghệ nhân H'Yon không chấp nhận để nghề truyền thống bị mai một. Bà đứng ra vận động chị em trong bon thành lập Tổ hợp tác dệt thổ cẩm do bà làm Tổ trưởng, vừa tạo không gian sinh hoạt nghề, vừa mở lớp truyền dạy cho thế hệ trẻ.

Nghệ nhân H'Yon cho biết, từ nhỏ đã theo mẹ, theo bà học dệt, bây giờ đã biết nghề thì phải có trách nhiệm truyền lại cho thế hệ trẻ để bảo tồn văn hóa của dân tộc mình. Nếu văn hóa truyền thống không được lưu truyền, sau này con cháu sẽ không còn hiểu tổ tiên đã gửi gắm điều gì trong thổ cẩm.

Hiện nay, nhà văn hóa cộng đồng bon Pi Nao đã trở thành lớp học đặc biệt. Những buổi chiều sau giờ lao động, các thiếu nữ lại tập trung quanh khung cửi, chăm chú theo dõi từng thao tác của người thầy. Từ cách mắc sợi, chọn màu đến kỹ thuật tạo hoa văn, tất cả được nghệ nhân H'Yon hướng dẫn tỉ mỉ. Không khí lớp học giản dị nhưng nghiêm túc, bởi ai cũng hiểu đây không chỉ là học nghề, mà là học cách gìn giữ bản sắc. Chị H'Hoa, thành viên trẻ của Tổ hợp tác dệt thổ cẩm cho biết, nhìn người lớn dệt tưởng chừng đơn giản, nhưng khi làm mới thấy không hề dễ. Mỗi chi tiết đều có ý nghĩa riêng, sai một chút là hỏng cả tấm vải. Theo chị H'Hoa, qua từng buổi học, các học viên không chỉ rèn luyện sự kiên trì, tỉ mỉ mà còn được nghe kể về nguồn gốc hoa văn, về phong tục, nghi lễ gắn với trang phục truyền thống, giúp nhận diện rõ hơn, tự hào về giá trị văn hóa của dân tộc, từ đó hình thành ý thức gìn giữ một cách tự giác.

Để thổ cẩm thật sự trở thành sinh kế bền vững, nghệ nhân H'Yon cho rằng, cần có thêm sự hỗ trợ về thiết kế, quảng bá và kết nối thị trường. “Chúng tôi mong được học hỏi thêm kỹ năng cải tiến mẫu mã, giới thiệu sản phẩm rộng rãi hơn. Khi nghề dệt mang lại thu nhập ổn định, người trẻ sẽ có thêm động lực gắn bó”, bà chia sẻ.

Theo lãnh đạo xã Nhân Cơ, việc khôi phục và duy trì nghề truyền thống đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết trong cộng đồng. Khi người dân cùng chung tay vì một mục tiêu văn hóa, mối liên kết cộng đồng càng thêm bền chặt. Vai trò nêu gương của người đứng đầu chi bộ càng được khẳng định bằng hành động cụ thể. Không dừng lại ở việc khôi phục kỹ thuật dệt truyền thống, nghệ nhân H'Yon cùng các thành viên Tổ hợp tác dệt thổ cẩm còn chủ động tìm hướng đi mới cho sản phẩm. Từ chất liệu và hoa văn cổ truyền, họ sáng tạo thêm nhiều mặt hàng phù hợp thị hiếu hiện đại như túi xách, ví, phụ kiện, vật dụng trang trí. Sự linh hoạt ấy giúp thổ cẩm không chỉ xuất hiện trong lễ hội hay nghi thức truyền thống, mà từng bước đi vào đời sống hằng ngày và thị trường du lịch bằng các sản phẩm quà tặng, góp phần lan tỏa hình ảnh văn hóa M'nông.

Có thể bạn quan tâm

Công nhân thu hoạch thành phẩm mật ong.

Đưa nông sản lên sàn thương mại số

Từ vài thùng ong rừng ban đầu, chị Đoàn Thị Thúy ở thôn 6, xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai đã kiên trì gây dựng thành trang trại ong quy mô lớn, tạo nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Lãnh đạo Đảng ủy xã Đức An kiểm tra, nắm bắt tình hình thực tế mô hình “5 cán bộ, đảng viên giúp 1 hộ dân thoát nghèo” trên địa bàn.

Hiệu quả từ mô hình “5 giúp 1”

Mô hình “5 cán bộ, đảng viên giúp 1 hộ dân thoát nghèo” ở xã Đức An, tỉnh Lâm Đồng đang được triển khai theo hướng linh hoạt, nhân văn, từng bước mở rộng, tạo điểm tựa vững chắc cho người dân yếu thế, đồng thời góp phần hiện thực hóa các mục tiêu an sinh xã hội gắn với xây dựng nông thôn mới.

Người Mạ ở thôn Tố Lan có việc làm ổn định tại xưởng chế biến sản phẩm từ tầm vông.

Nâng cao giá trị của cây tầm vông

Vùng đất Đạ Tẻh vốn nổi danh là vựa lúa trọng điểm của tỉnh Lâm Đồng, nay còn được biết đến với nghề chế biến tầm vông (một loài cây thuộc họ tre, nứa) và đan lát song, mây. Thời gian qua, những rừng tầm vông xanh tốt trở thành nguồn sinh kế ổn định của đồng bào Mạ ở thôn Tố Lan.

Nhờ áp dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, vườn cà-phê của gia đình chị Puih H’Ani đạt năng suất cao trong những năm qua.

Lan tỏa tinh thần vượt khó

Trên cánh đồng cà-phê trải dài tại Gia Lai, một người phụ nữ Gia Rai đã âm thầm viết nên câu chuyện vượt khó đầy cảm hứng. Chị Puih H’Ani, làng Blang 1, xã Ia Hrung không chỉ làm giàu từ nông nghiệp mà còn trở thành điểm tựa cho nhiều hộ nghèo trong cộng đồng.

Anh Vũ Văn Hiếu (đội mũ) chuyển sang canh tác hữu cơ giúp năng suất ổn định, thu nhập tăng cao.

Lan tỏa phương pháp canh tác nông nghiệp bền vững

Từng là vùng đất bạc màu, năng suất chất lượng cây trồng thấp, vườn hồ tiêu rộng 10 ha của gia đình anh Vũ Văn Hiếu ở thôn Tam Điệp, xã Kon Gang (tỉnh Gia Lai) giờ đây đã hồi sinh mạnh mẽ nhờ chuyển đổi sang canh tác hữu cơ.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười.

Dấu ấn Chương trình “Tôi làm cán bộ xã” minh chứng chủ trương đúng đắn, sát thực tiễn

Tháo gỡ khó khăn trong thời gian đầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lâm Đồng triển khai Chương trình “Tôi làm cán bộ xã”, điều động 730 cán bộ thuộc sở, ngành, lực lượng vũ trang về hỗ trợ cho các xã, phường. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười chia sẻ chuyển biến tích cực sau triển khai.

Anh Vũ Tiến Đạt bên chim công xanh trong khu chuồng nuôi.

Trại chim công trên vùng đất B'Lao

Yêu thích vẻ đẹp sặc sỡ, lộng lẫy của chim công, anh Vũ Tiến Đạt ở phường B'Lao, tỉnh Lâm Đồng, quyết định khởi nghiệp với loài chim kiêu sa này.

Cán bộ, nhân dân xã Đăk Hà tham gia trồng cây, tạo hàng rào xanh trên địa bàn.

Đổi mới diện mạo nông thôn Đăk Hà

Hướng tới chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, xã Đăk Hà đã phát động phong trào “Xây dựng xã Đăk Hà Xanh-Sạch-Đẹp-An toàn-Văn minh” nhằm tạo khí thế thi đua sôi nổi trong toàn dân. Phong trào thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ về diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống tinh thần của người dân sau sáp nhập tỉnh, hướng đến một Đăk Hà phát triển bền vững, xứng đáng là nơi đáng sống của tỉnh Quảng Ngãi.

Giải đua ngựa không yên dưới chân núi Lang Biang.

Câu lạc bộ kỵ mã dưới chân núi Lang Biang

Ngày xưa, ngựa là con vật không thể thiếu đối với người Cơ Ho dưới chân núi Lang Biang, tỉnh Lâm Đồng. Ngựa giúp người dân qua đèo dốc hiểm trở, dùng cưỡi đi “thăm trâu, thăm bò”, để đổi chác và tung vó trong các hội đua ngựa truyền thống.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia Phí Nguyễn Công Sơn (áo trắng) kiểm tra công tác trồng dưa lưới trên địa bàn.

Hướng đi mới cho nông nghiệp hiện đại và bền vững

Giữa bối cảnh nhiều loại cây trồng truyền thống gặp khó khăn vì đầu ra bấp bênh, giá cả thiếu ổn định, mô hình trồng dưa lưới công nghệ cao tại xã Ia Phí, tỉnh Gia Lai đã và đang trở thành điểm sáng đầy triển vọng, góp phần quan trọng vào chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mang lại thu nhập bền vững cho người dân.

Các hộ nhận khoán và lực lượng chuyên trách tuần tra, bảo vệ rừng.

Hiệu quả từ chính sách khoán bảo vệ rừng

Cùng với tăng cường quản lý, bảo vệ, Ban quản lý Vườn quốc gia Tà Đùng (Vườn quốc gia), tỉnh Lâm Đồng đã chủ động giao khoán hàng nghìn héc-ta rừng tự nhiên cho các hộ, nhóm hộ đồng bào dân tộc thiểu số vùng đệm quản lý, bảo vệ.

Trồng sầu riêng giúp nhiều hộ gia đình tăng thu nhập, thoát nghèo.

Công tác giảm nghèo ở Đắk Lắk nhiều khởi sắc

Giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ, mục tiêu ưu tiên, được cụ thể hóa thành Chương trình của Tỉnh ủy, Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, kế hoạch của Ủy ban nhân dân các cấp và từng đơn vị của tỉnh Đắk Lắk. Công tác triển khai đồng bộ góp phần cải thiện, nâng cao đời sống, bảo đảm an sinh xã hội cho người nghèo.

Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 716 trao bảng tượng trưng cặp hươu giống cho người dân.

Hướng sinh kế bền vững cho người dân vùng biên

Để phát huy hiệu quả các mô hình hỗ trợ, phù hợp điều kiện thực tế của địa phương, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 716 (Binh đoàn 15) đã chuyển hướng từ hỗ trợ bò giống sang hươu giống sinh sản cho người dân tại các xã Ia Đal và Ia Tơi, tạo thêm động lực giảm nghèo bền vững nơi vùng biên Quảng Ngãi.

Trao bò, trao sinh kế để giúp người dân vươn lên thoát nghèo bền vững tại xã Đăk Hà, tỉnh Quảng Ngãi.

Đồng hành với người dân giảm nghèo bền vững

Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Đăk Hà, tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai thực hiện mô hình “Đồng hành với người dân giảm nghèo bền vững”, góp phần mang lại sinh kế cho người dân.

Một em nhỏ đặt câu hỏi về tình huống giao thông, thể hiện sự quan tâm đến an toàn khi đi trên đường phố.

Gieo mầm văn hóa giao thông

Những ngày trung tuần tháng 11, khi tiếng trống trường vang lên ở phố núi Pleiku (tỉnh Gia Lai), một không gian giáo dục đặc biệt mở ra. Đó là những bài học về an toàn giao thông được gieo vào tâm trí trẻ thơ bằng sự tận tâm của những chiến sĩ công an phường.

Nhờ được hỗ trợ tham gia xuất khẩu lao động tại Hàn Quốc, anh Y Thông đã xây dựng căn nhà khang trang, cuộc sống tốt hơn trước.

Hỗ trợ thanh niên dân tộc thiểu số vươn lên

Nhằm tạo mọi điều kiện, hỗ trợ thanh niên dân tộc thiểu số (DTTS) thoát nghèo, chính quyền xã Quảng Phú (tỉnh Lâm Đồng) đã chủ động phối hợp với các sở, ngành, đơn vị tín dụng, giúp thanh niên tiếp cận vốn vay, xây dựng nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, tham gia xuất khẩu lao động. Nhờ đó, nhiều hộ dân có cuộc sống khá giả hơn.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Đức Lập (Lâm Đồng) đến nhà hỗ trợ các đối tượng yếu thế hoàn thiện thủ tục hành chính.

Chủ động hỗ trợ người yếu thế về thủ tục hành chính

Để kịp thời hỗ trợ các đối tượng yếu thế thực hiện thủ tục hành chính, xã Đức Lập (Lâm Đồng) chủ động triển khai mô hình “Đi đến dân - Hỗ trợ người gặp khó khăn trong giải quyết thủ tục hành chính”. Đến nay, mô hình bước đầu đạt kết quả tốt, được nhân dân đồng tình ủng hộ.

Ông A Băn chăm sóc vườn sầu riêng của gia đình.

Đồng bào Rơ Măm vươn lên, ổn định cuộc sống

Từ một hộ gia đình thuộc diện khó khăn tại xã Mô Rai, tỉnh Quảng Ngãi, ông A Băn, người con của cộng đồng dân tộc Rơ Măm, đã mạnh dạn thay đổi nếp nghĩ, cách làm, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cải tạo vườn tạp, từng bước vươn lên thoát nghèo.

Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Cư M’gar ký kết hợp đồng tín dụng và giải ngân vốn vay theo Quyết định số 29/2025/QĐ-TTg cho hộ ông Vũ Lê Mai ở tổ dân phố 8, xã Quảng Phú.

Tiếp thêm động lực cho sinh viên ngành STEM

Những ngày cuối tháng 9, Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Ủy ban nhân dân xã Quảng Phú tổ chức giải ngân vốn vay theo Quyết định số 29/2025/QĐ-TTg ngày 28/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người học ngành khoa học-công nghệ, kỹ thuật và toán (gọi tắt là STEM).

Mô hình nuôi dúi của ông Trần Văn Toàn được nhiều người đến tham quan học tập và được địa phương khuyến khích nhân rộng.

Mô hình nuôi dúi ở vùng biên

Nhiều năm gắn bó với các loại cây nông nghiệp truyền thống nhưng chưa đạt hiệu quả kinh tế, ông Trần Văn Toàn, xã biên giới Thuận Hạnh, tỉnh Lâm Đồng quyết định chuyển hướng nuôi dúi má đào.

Truyền nghề cho thế hệ trẻ.

Khai thác hiệu quả nghề truyền thống ở Ia Ly

Tại xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai, một tổ chức nghề truyền thống đang từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc là Tổ liên kết đan lát.

Hiệu quả từ nuôi trùn quế

Hợp tác xã phụ nữ Trùn quế Đơn Dương, xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng đang khẳng định hiệu quả hoạt động trong việc sử dụng phế phẩm nông nghiệp và chất thải chăn nuôi để sản xuất trùn quế, cung cấp phân hữu cơ và sản phẩm từ trùn quế...

Những bông hoa tô đẹp núi rừng

Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, những đổi thay tích cực trong đời sống kinh tế-xã hội không chỉ đến từ các chương trình, chính sách của Đảng và Nhà nước, mà còn từ tinh thần trách nhiệm và nỗ lực bền bỉ của những đảng viên người dân tộc thiểu số.