Hạt nhân giữ hồn thổ cẩm M'nông

Giữa nhịp sống hiện đại nơi vùng đất Tây Nguyên, nghệ nhân H'Yon, Bí thư Chi bộ thôn Pi Nao, xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng vẫn miệt mài với từng sợi chỉ, từng hoa văn thổ cẩm M'nông. Bà được bà con nhắc đến như một “hạt nhân” bền bỉ trong hành trình bảo tồn và làm mới nghề dệt thổ cẩm truyền thống.

Nghệ nhân H'Yon (giữa) tỉ mỉ truyền dạy cho các học viên về cách tạo hoa văn trên nền thổ cẩm truyền thống của người M'nông bản địa.
Nghệ nhân H'Yon (giữa) tỉ mỉ truyền dạy cho các học viên về cách tạo hoa văn trên nền thổ cẩm truyền thống của người M'nông bản địa.

Chiều buông, cũng là lúc không gian nhà sinh hoạt văn hóa cộng đồng của thôn (bon) Pi Nao rộn tiếng thoi đưa. Những âm thanh ấy không chỉ là nhịp đập vọng ra từ hoạt động dệt thổ cẩm, mà còn thể hiện sự tiếp nối của một nghề truyền thống lâu đời.

Hơn 40 năm gắn bó với khung dệt, nghệ nhân H'Yon hiểu rõ từng đường dệt, từng sắc màu mang ý nghĩa biểu tượng của dân tộc mình. Với bà, thổ cẩm không đơn thuần là sản phẩm thủ công, mà là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, phản ánh quan niệm về vũ trụ, thiên nhiên và con người của đồng bào M'nông bản địa qua từng nét hoa văn.

Trước làn sóng hội nhập và sự thay đổi trong sinh hoạt, trang phục hiện đại dần thay thế trang phục truyền thống. Thổ cẩm xuất hiện ít dần trong đời sống hằng ngày, chủ yếu được mặc trong lễ hội, sự kiện lớn của bon. Bên cạnh đó, lớp trẻ cũng không còn mặn mà với nghề xưa. Nguy cơ mai một hiện hữu không chỉ trong những khung cửi vắng bóng người, mà còn trong sự thưa dần của những người hiểu và đọc được ý nghĩa hoa văn. Trăn trở trước thực tế đó, với vai trò Bí thư Chi bộ, nghệ nhân H'Yon không chấp nhận để nghề truyền thống bị mai một. Bà đứng ra vận động chị em trong bon thành lập Tổ hợp tác dệt thổ cẩm do bà làm Tổ trưởng, vừa tạo không gian sinh hoạt nghề, vừa mở lớp truyền dạy cho thế hệ trẻ.

Nghệ nhân H'Yon cho biết, từ nhỏ đã theo mẹ, theo bà học dệt, bây giờ đã biết nghề thì phải có trách nhiệm truyền lại cho thế hệ trẻ để bảo tồn văn hóa của dân tộc mình. Nếu văn hóa truyền thống không được lưu truyền, sau này con cháu sẽ không còn hiểu tổ tiên đã gửi gắm điều gì trong thổ cẩm.

Hiện nay, nhà văn hóa cộng đồng bon Pi Nao đã trở thành lớp học đặc biệt. Những buổi chiều sau giờ lao động, các thiếu nữ lại tập trung quanh khung cửi, chăm chú theo dõi từng thao tác của người thầy. Từ cách mắc sợi, chọn màu đến kỹ thuật tạo hoa văn, tất cả được nghệ nhân H'Yon hướng dẫn tỉ mỉ. Không khí lớp học giản dị nhưng nghiêm túc, bởi ai cũng hiểu đây không chỉ là học nghề, mà là học cách gìn giữ bản sắc. Chị H'Hoa, thành viên trẻ của Tổ hợp tác dệt thổ cẩm cho biết, nhìn người lớn dệt tưởng chừng đơn giản, nhưng khi làm mới thấy không hề dễ. Mỗi chi tiết đều có ý nghĩa riêng, sai một chút là hỏng cả tấm vải. Theo chị H'Hoa, qua từng buổi học, các học viên không chỉ rèn luyện sự kiên trì, tỉ mỉ mà còn được nghe kể về nguồn gốc hoa văn, về phong tục, nghi lễ gắn với trang phục truyền thống, giúp nhận diện rõ hơn, tự hào về giá trị văn hóa của dân tộc, từ đó hình thành ý thức gìn giữ một cách tự giác.

Để thổ cẩm thật sự trở thành sinh kế bền vững, nghệ nhân H'Yon cho rằng, cần có thêm sự hỗ trợ về thiết kế, quảng bá và kết nối thị trường. “Chúng tôi mong được học hỏi thêm kỹ năng cải tiến mẫu mã, giới thiệu sản phẩm rộng rãi hơn. Khi nghề dệt mang lại thu nhập ổn định, người trẻ sẽ có thêm động lực gắn bó”, bà chia sẻ.

Theo lãnh đạo xã Nhân Cơ, việc khôi phục và duy trì nghề truyền thống đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết trong cộng đồng. Khi người dân cùng chung tay vì một mục tiêu văn hóa, mối liên kết cộng đồng càng thêm bền chặt. Vai trò nêu gương của người đứng đầu chi bộ càng được khẳng định bằng hành động cụ thể. Không dừng lại ở việc khôi phục kỹ thuật dệt truyền thống, nghệ nhân H'Yon cùng các thành viên Tổ hợp tác dệt thổ cẩm còn chủ động tìm hướng đi mới cho sản phẩm. Từ chất liệu và hoa văn cổ truyền, họ sáng tạo thêm nhiều mặt hàng phù hợp thị hiếu hiện đại như túi xách, ví, phụ kiện, vật dụng trang trí. Sự linh hoạt ấy giúp thổ cẩm không chỉ xuất hiện trong lễ hội hay nghi thức truyền thống, mà từng bước đi vào đời sống hằng ngày và thị trường du lịch bằng các sản phẩm quà tặng, góp phần lan tỏa hình ảnh văn hóa M'nông.

Có thể bạn quan tâm

Công an xã Thuận An và Đồn Biên phòng Cửa khẩu Thuận An phối hợp tuần tra, kiểm soát địa bàn, ngăn chặn hoạt động các loại tội phạm trên biên giới.

Giữ bình yên nơi biên giới

Xã Thuận An (tỉnh Lâm Đồng) là địa bàn biên giới có địa hình rộng, dân cư sinh sống phân tán, nhiều đường mòn, lối mở qua biên giới, công tác bảo đảm an ninh trật tự gặp nhiều khó khăn.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng xuống địa bàn hướng dẫn người dân cách thao tác quét mã QR và gửi tin báo (Ảnh THANH BÌNH)

Chuyển đổi số trong quản lý địa bàn biên giới

Thời gian qua, Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai đã chủ động triển khai nhiều mô hình ứng dụng công nghệ số tại khu vực biên giới. Các mô hình đã hỗ trợ lực lượng chức năng quản lý địa bàn hiệu quả hơn, giúp người dân tiếp cận công nghệ hiện đại, góp phần giữ vững an ninh trật tự vùng biên.

Quả lylu được anh Ha Phát hái về từ rừng và chế biến thành muối đặc sản.

Biến quả lylu hoang dại thành muối đặc sản

Dưới chân núi Lang Biang, chàng trai người Cơ Ho đã thu hái những quả lylu (còn gọi là tiêu rừng) để chế biến, tạo thành món muối đặc sản. Từ một loại gia vị núi rừng, lylu trở thành cầu nối đưa hương vị và văn hóa ẩm thực Cơ Ho đến với du khách.

Xã Măng Đen vận động các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân tham gia chương trình “Một triệu cây xanh vì Măng Đen xanh”.

“Phủ xanh” Măng Đen

Thực hiện chương trình “Một triệu cây xanh vì Măng Đen xanh”, xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi tổ chức các hoạt động trồng cây xanh tại nhiều tuyến đường chính, làng du lịch cộng đồng và khu dân cư trên địa bàn.

Hệ thống giao thông trên địa bàn Cư Jút luôn được giữ gìn khang trang, sạch đẹp.

Phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở Cư Jút

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tại xã Cư Jút (tỉnh Lâm Đồng) đang từng bước khẳng định vai trò là trụ cột tinh thần, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế-xã hội.

Mô hình rau quả xứ lạnh Măng Đen mang lại nguồn thu cho hội viên và khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Hiệu quả từ mô hình rau xứ lạnh Măng Đen

Giữa cao nguyên Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi), khí hậu mát mẻ quanh năm, một mô hình kinh tế tập thể đang dần khẳng định hiệu quả. Không chỉ mở ra hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp sạch, mô hình này đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời tạo dư địa phát triển du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp bền vững.

Sáng tạo trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW

Với nhiều cách làm sáng tạo, thiết thực, phù hợp điều kiện thực tiễn địa phương, xã biên giới Thuận Hạnh (Lâm Đồng) đã triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đạt nhiều kết quả tích cực.

Các chương trình trao tặng cây giống cho thanh niên hỗ trợ khởi nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Tặng cây giống giúp người trẻ vùng cao lập nghiệp

Những năm qua, các xã, phường vùng cao tỉnh Quảng Ngãi nỗ lực triển khai nhiều chương trình, hoạt động tiếp sức thanh niên lập nghiệp. Nhiều địa phương đã trao tặng giống cây trồng, dược liệu có giá trị kinh tế cao, góp phần tạo sinh kế bền vững.

Đại tá Trần Quang Tâm (ngoài cùng, bên trái) cùng các lãnh đạo tỉnh thăm hỏi, động viên người dân vùng lũ lụt phía đông tỉnh Đắk Lắk vào cuối năm 2025.

Ấm áp nghĩa tình quân-dân

Thời gian vừa qua, “Chiến dịch Quang Trung” với nhiệm vụ xây dựng, sửa chữa những ngôi nhà của người dân bị sập đổ do thiên tai gây ra tại Đắk Lắk đã để lại dấu ấn đậm nét về nghĩa tình quân-dân. Trong đó, hình ảnh một người chỉ huy luôn có mặt tại công trường đã tạo ấn tượng sâu sắc trong lòng người dân và đồng đội...

Thanh, thiếu niên người Cơ Ho biểu diễn cồng chiêng, dân vũ phục vụ du khách tại Làng K'Ho Cil.

Phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch

Nằm trên tuyến du lịch trải nghiệm từ trung tâm tỉnh Lâm Đồng đến xã Nam Ban Lâm Hà, mô hình du lịch cộng đồng Làng K’Ho Cil là một trong những điểm đến mang dấu ấn riêng, lấy giá trị văn hóa bản địa làm “linh hồn” thu hút du khách; gợi mở cách làm du lịch gắn việc bảo tồn, lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống với sinh kế.

Những nông dân người đồng bào thiểu số thu hoạch cam tại vườn cam Hai Đông.

Đến vườn cam Hai Đông

Từ trung tâm thị trấn Măng Đen cũ, chiếc xe gầm cao phủ đầy đất đỏ lòng vòng gần bốn chục phút theo chỉ dẫn của ứng dụng bản đồ thông minh trên điện thoại, trước khi mất sóng hoàn toàn ở địa danh có tên “khu 37 hộ”. Dù đã được cảnh báo, đường đến vườn cam Hai Đông khó khăn hơn nhiều so với tưởng tượng của khách đường xa.

Công nhân thu hoạch thành phẩm mật ong.

Đưa nông sản lên sàn thương mại số

Từ vài thùng ong rừng ban đầu, chị Đoàn Thị Thúy ở thôn 6, xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai đã kiên trì gây dựng thành trang trại ong quy mô lớn, tạo nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Lãnh đạo Đảng ủy xã Đức An kiểm tra, nắm bắt tình hình thực tế mô hình “5 cán bộ, đảng viên giúp 1 hộ dân thoát nghèo” trên địa bàn.

Hiệu quả từ mô hình “5 giúp 1”

Mô hình “5 cán bộ, đảng viên giúp 1 hộ dân thoát nghèo” ở xã Đức An, tỉnh Lâm Đồng đang được triển khai theo hướng linh hoạt, nhân văn, từng bước mở rộng, tạo điểm tựa vững chắc cho người dân yếu thế, đồng thời góp phần hiện thực hóa các mục tiêu an sinh xã hội gắn với xây dựng nông thôn mới.

Người Mạ ở thôn Tố Lan có việc làm ổn định tại xưởng chế biến sản phẩm từ tầm vông.

Nâng cao giá trị của cây tầm vông

Vùng đất Đạ Tẻh vốn nổi danh là vựa lúa trọng điểm của tỉnh Lâm Đồng, nay còn được biết đến với nghề chế biến tầm vông (một loài cây thuộc họ tre, nứa) và đan lát song, mây. Thời gian qua, những rừng tầm vông xanh tốt trở thành nguồn sinh kế ổn định của đồng bào Mạ ở thôn Tố Lan.

Nhờ áp dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, vườn cà-phê của gia đình chị Puih H’Ani đạt năng suất cao trong những năm qua.

Lan tỏa tinh thần vượt khó

Trên cánh đồng cà-phê trải dài tại Gia Lai, một người phụ nữ Gia Rai đã âm thầm viết nên câu chuyện vượt khó đầy cảm hứng. Chị Puih H’Ani, làng Blang 1, xã Ia Hrung không chỉ làm giàu từ nông nghiệp mà còn trở thành điểm tựa cho nhiều hộ nghèo trong cộng đồng.

Anh Vũ Văn Hiếu (đội mũ) chuyển sang canh tác hữu cơ giúp năng suất ổn định, thu nhập tăng cao.

Lan tỏa phương pháp canh tác nông nghiệp bền vững

Từng là vùng đất bạc màu, năng suất chất lượng cây trồng thấp, vườn hồ tiêu rộng 10 ha của gia đình anh Vũ Văn Hiếu ở thôn Tam Điệp, xã Kon Gang (tỉnh Gia Lai) giờ đây đã hồi sinh mạnh mẽ nhờ chuyển đổi sang canh tác hữu cơ.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười.

Dấu ấn Chương trình “Tôi làm cán bộ xã” minh chứng chủ trương đúng đắn, sát thực tiễn

Tháo gỡ khó khăn trong thời gian đầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lâm Đồng triển khai Chương trình “Tôi làm cán bộ xã”, điều động 730 cán bộ thuộc sở, ngành, lực lượng vũ trang về hỗ trợ cho các xã, phường. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười chia sẻ chuyển biến tích cực sau triển khai.

Anh Vũ Tiến Đạt bên chim công xanh trong khu chuồng nuôi.

Trại chim công trên vùng đất B'Lao

Yêu thích vẻ đẹp sặc sỡ, lộng lẫy của chim công, anh Vũ Tiến Đạt ở phường B'Lao, tỉnh Lâm Đồng, quyết định khởi nghiệp với loài chim kiêu sa này.

Cán bộ, nhân dân xã Đăk Hà tham gia trồng cây, tạo hàng rào xanh trên địa bàn.

Đổi mới diện mạo nông thôn Đăk Hà

Hướng tới chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, xã Đăk Hà đã phát động phong trào “Xây dựng xã Đăk Hà Xanh-Sạch-Đẹp-An toàn-Văn minh” nhằm tạo khí thế thi đua sôi nổi trong toàn dân. Phong trào thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ về diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống tinh thần của người dân sau sáp nhập tỉnh, hướng đến một Đăk Hà phát triển bền vững, xứng đáng là nơi đáng sống của tỉnh Quảng Ngãi.

Giải đua ngựa không yên dưới chân núi Lang Biang.

Câu lạc bộ kỵ mã dưới chân núi Lang Biang

Ngày xưa, ngựa là con vật không thể thiếu đối với người Cơ Ho dưới chân núi Lang Biang, tỉnh Lâm Đồng. Ngựa giúp người dân qua đèo dốc hiểm trở, dùng cưỡi đi “thăm trâu, thăm bò”, để đổi chác và tung vó trong các hội đua ngựa truyền thống.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia Phí Nguyễn Công Sơn (áo trắng) kiểm tra công tác trồng dưa lưới trên địa bàn.

Hướng đi mới cho nông nghiệp hiện đại và bền vững

Giữa bối cảnh nhiều loại cây trồng truyền thống gặp khó khăn vì đầu ra bấp bênh, giá cả thiếu ổn định, mô hình trồng dưa lưới công nghệ cao tại xã Ia Phí, tỉnh Gia Lai đã và đang trở thành điểm sáng đầy triển vọng, góp phần quan trọng vào chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mang lại thu nhập bền vững cho người dân.

Các hộ nhận khoán và lực lượng chuyên trách tuần tra, bảo vệ rừng.

Hiệu quả từ chính sách khoán bảo vệ rừng

Cùng với tăng cường quản lý, bảo vệ, Ban quản lý Vườn quốc gia Tà Đùng (Vườn quốc gia), tỉnh Lâm Đồng đã chủ động giao khoán hàng nghìn héc-ta rừng tự nhiên cho các hộ, nhóm hộ đồng bào dân tộc thiểu số vùng đệm quản lý, bảo vệ.

Trồng sầu riêng giúp nhiều hộ gia đình tăng thu nhập, thoát nghèo.

Công tác giảm nghèo ở Đắk Lắk nhiều khởi sắc

Giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ, mục tiêu ưu tiên, được cụ thể hóa thành Chương trình của Tỉnh ủy, Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, kế hoạch của Ủy ban nhân dân các cấp và từng đơn vị của tỉnh Đắk Lắk. Công tác triển khai đồng bộ góp phần cải thiện, nâng cao đời sống, bảo đảm an sinh xã hội cho người nghèo.

Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 716 trao bảng tượng trưng cặp hươu giống cho người dân.

Hướng sinh kế bền vững cho người dân vùng biên

Để phát huy hiệu quả các mô hình hỗ trợ, phù hợp điều kiện thực tế của địa phương, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 716 (Binh đoàn 15) đã chuyển hướng từ hỗ trợ bò giống sang hươu giống sinh sản cho người dân tại các xã Ia Đal và Ia Tơi, tạo thêm động lực giảm nghèo bền vững nơi vùng biên Quảng Ngãi.

Trao bò, trao sinh kế để giúp người dân vươn lên thoát nghèo bền vững tại xã Đăk Hà, tỉnh Quảng Ngãi.

Đồng hành với người dân giảm nghèo bền vững

Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Đăk Hà, tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai thực hiện mô hình “Đồng hành với người dân giảm nghèo bền vững”, góp phần mang lại sinh kế cho người dân.