Đặc biệt, theo khảo sát của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc Việt Nam (UNICEF Việt Nam) tại nhiều trường học vùng cao cho thấy, học sinh vùng núi thường phụ thuộc vào nguồn nước từ giếng khoan, suối, hoặc nước mưa chưa qua xử lý, dẫn đến tỷ lệ mắc bệnh đường ruột và ký sinh trùng cao. Thiếu nước sạch và vệ sinh trường học khiến các em dễ lây bệnh, ảnh hưởng việc đến lớp học, giảm sức đề kháng và học lực.
Trước thực trạng đó, chính quyền địa phương các tỉnh trung du miền núi phía bắc đã tích cực phối hợp với các tổ chức phi chính phủ để từng bước đưa nước sạch đến từng người dân, với trọng tâm là các khu vực trường học - nơi trẻ em dành phần lớn thời gian mỗi ngày.
Một trong những nỗ lực nổi bật có thể kể đến sự phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UNICEF Việt Nam triển khai cấp phát hàng trăm bồn chứa nước, bình nước uống, bộ dụng cụ vệ sinh và hàng chục nghìn viên khử khuẩn nước Aquatabs đến các trường học và hộ dân bị ảnh hưởng để nhanh chóng tái thiết nguồn nước an toàn cho cộng đồng sau lũ.
Bên cạnh đó, cũng phải kể đến sự hợp tác giữa Liên minh châu Âu (EU) và UNICEF nhằm khôi phục tiếp cận nước sạch, vệ sinh cho các cộng đồng bị ảnh hưởng nặng bởi thiên tai. Thống kê mới nhất cho thấy, chương trình này đã và đang cung cấp dịch vụ WASH (nước sạch, vệ sinh và vệ sinh môi trường) cho hơn 15.000 người, trong đó có nhiều trẻ em, ở các tỉnh Cao Bằng và Thái Nguyên.
Ngoài ra, nhiều nỗ lực khác cũng góp phần xây dựng các giải pháp bền vững, như Doanh nghiệp xã hội Vietnam Children’s Fund Social Enterprise cùng đối tác lắp đặt hệ thống lọc nước RO cho các trường ở Lào Cai, giúp hàng nghìn học sinh và giáo viên có thể uống trực tiếp nước sạch đạt chuẩn ngay tại trường.
Không chỉ dừng ở việc cấp phát nước và bồn chứa, các dự án còn lồng ghép giáo dục vệ sinh, tập huấn cộng đồng về quản lý nước an toàn, giúp nâng cao ý thức và khả năng tự quản lý nguồn nước sạch trong tương lai.
Tuy nhiên, thách thức vẫn còn nhiều, hàng nghìn học sinh vẫn chưa được bảo đảm đủ nguồn nước sạch ổn định. Các công trình cấp nước cần được duy tu, bảo trì thường xuyên trong bối cảnh biến đổi khí hậu gây thiên tai ngày càng bất thường, đòi hỏi tính bền vững của các dự án hỗ trợ.
Sự vào cuộc của Nhà nước, các tổ chức quốc tế như UNICEF, Liên minh châu Âu... đã tạo nên những thay đổi tích cực, song, thực tế vẫn đang đòi hỏi các giải pháp quyết liệt hơn: từ chính sách, đầu tư đến sự chung tay của cộng đồng nhằm bảo đảm nguồn nước sạch, an toàn cho mọi trẻ em.
Sau những cơn bão lớn, hơn 1,2 triệu người mất quyền tiếp cận nước uống an toàn, các nguồn cung cấp nước sạch bị cắt đứt, đồng nghĩa với nguy cơ bùng phát dịch bệnh do nước ô nhiễm ở trẻ em và cộng đồng tăng cao.
