Nâng cao độ che phủ rừng, tạo sinh kế bền vững

Dưới chân những dãy núi trập trùng và bầu trời Tây Bắc, tỉnh Sơn La đang viết tiếp một câu chuyện về rừng - xanh hơn, bền vững hơn và gắn chặt với cuộc sống của người dân. Tại đây, từng hecta đất trống, đồi trọc dần được phủ xanh, không chỉ góp phần bảo vệ môi trường sinh thái mà còn mở ra những sinh kế mới cho cộng đồng.

Đồng bào dân tộc ở Sơn La trồng cây phủ xanh đất trống, đồi trọc.
Đồng bào dân tộc ở Sơn La trồng cây phủ xanh đất trống, đồi trọc.

Ở những thôn bản như Púng Hày (xã Huổi Một) hay bản Tây Hồ (xã Sông Mã), từ sáng sớm, các tổ tuần tra rừng với sự tham gia của thanh niên, dân quân và người dân địa phương lại băng rừng, vượt dốc để kiểm tra, chăm sóc và bảo vệ rừng. Công việc ấy không đơn thuần là trồng cây hay giữ màu xanh cho núi đồi, mà đã trở thành trách nhiệm gắn với môi trường sống và sinh kế lâu dài của chính họ.

Ông Lường Văn Thỏa, Bí thư Chi bộ bản Púng Hày cho biết việc ký cam kết bảo vệ rừng với từng hộ dân đã tạo sự đồng thuận cao trong cộng đồng, nhờ đó rừng phát triển tốt hơn, nguy cơ cháy rừng được hạn chế và nguồn nước cho mùa khô được giữ lại. Khi rừng hồi sinh, mầu xanh không chỉ phủ kín sườn núi mà còn đi sâu vào từng nếp nhà, mang theo nguồn thu ổn định từ dịch vụ môi trường rừng và các sản phẩm dưới tán rừng.

Xác định nâng cao độ che phủ rừng là mục tiêu chiến lược, Sơn La đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong năm 2025, tỉnh đã tổ chức gieo ươm được khoảng 7 triệu cây giống các loại; tổ chức trồng cây phân tán với số lượng hơn 288 nghìn cây các loại trên địa bàn các xã, phường; tổ chức trồng mới hơn 1.127 ha rừng; nâng tỷ lệ độ che phủ rừng toàn tỉnh ước đạt 48,5%.

Cùng với đó, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng được triển khai rộng khắp đã biến rừng từ tài nguyên cần bảo vệ thành nguồn thu nhập thiết thực, giúp người dân yên tâm gắn bó với rừng và dần từ bỏ tập quán phát rừng làm nương từng gây suy giảm tài nguyên rừng trước đây.

Chị Đinh Thị Oanh (xã Phù Yên) là một trong những người hưởng lợi rõ nét từ hướng đi này. Từ vùng đất nương khô cằn chỉ trồng được cây ngắn ngày, gia đình chị mạnh dạn trồng gần 3 ha cây tếch trên đất trống với sự hỗ trợ về giống và kỹ thuật, vừa cải thiện cảnh quan sinh thái vừa tạo nguồn thu ổn định cho gia đình. Bên cạnh đó, việc được chi trả định kỳ tiền dịch vụ môi trường rừng tại các khu rừng giao khoán còn giúp nhiều hộ dân có thêm điều kiện đầu tư cho học hành, y tế và sinh hoạt.

Không dừng lại ở việc trồng thêm cây xanh, Sơn La đang từng bước chuyển sang phát triển lâm nghiệp bền vững, kết hợp chặt chẽ giữa quản lý rừng hiệu quả, bảo vệ đa dạng sinh học, phòng chống thiên tai và tạo sinh kế lâu dài cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật lâm nghiệp, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong trồng và quản lý rừng, đồng thời huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư.

Những bước đi kiên trì ấy không chỉ góp phần phủ xanh đất trống, đồi trọc mà còn hình thành một mô hình phát triển hài hòa, nơi rừng được bảo vệ, môi trường được gìn giữ và người dân có sinh kế bền vững.

Theo kế hoạch, toàn tỉnh phấn đấu trồng rừng tập trung đạt 1.700 ha; khoanh nuôi tái sinh hơn 14.000 ha rừng; trồng 1 triệu cây phân tán; duy trì tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức 48,5%. Đây là những chỉ tiêu thể hiện quyết tâm của ngành lâm nghiệp Sơn La trong việc bảo vệ “lá phổi xanh”, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Có thể bạn quan tâm

Du khách nước ngoài thích thú với những sản phẩm vải lanh của Lùng Tám.

Những tấm vải nối bao thế hệ

Sáng ở xã Lùng Tám huyện Quảng Bạ, Hà Giang (cũ) nay là tỉnh Tuyên Quang, sương còn quẩn quanh những mỏm đá tai mèo, tiếng khung cửi gỗ đã cất lên đều đặn. Ở đây, người H’Mông dệt lanh không phải để trình diễn cho du khách, mà như một thói quen sống xanh, chậm rãi, bền bỉ, gắn chặt với nhịp núi rừng.

Người dân bản Phụ Mẫu trồng vườn rừng 7 tầng ở Suối Piu. Ảnh: Pv

Phục hồi sinh thái gắn liền sinh kế cộng đồng

Từ những khó khăn sinh kế ở bản Phụ Mẫu đến nỗ lực phục hồi rừng và mở hướng làm ăn mới, mô hình vườn rừng 7 tầng tại Suối Piu (Sơn La) đang trở thành điểm tựa cho cộng đồng: Vừa cải tạo đất, chống sạt lở, vừa tạo sinh kế và kết nối du lịch.

Các tác phẩm nghệ thuật được thể hiện trên giấy dứa.

Lá dứa lên tranh

Tầm cuối năm âm lịch cữ tháng 10 tháng 11, bà con người H’Mông ở thung lũng Hang Kia, Pà Cò (huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình cũ - nay là xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ) lại vào mùa làm giấy giang.

Thu hoạch quả cà-phê tại Hợp tác xã Cà-phê Bích Thao.

Phát triển sản phẩm nông nghiệp theo hướng đi “xanh”

Nông nghiệp Sơn La đang chuyển mình mạnh mẽ, hiện là tỉnh có diện tích cây ăn quả lớn nhất miền bắc với tổng diện tích là 85 nghìn ha, sản lượng quả năm 2025 ước đạt 510 nghìn tấn. Từ những vùng đất đồi trơ trụi, nay đã được phủ xanh bởi những nương cây ăn quả, vùng chè, cà-phê, rau an toàn đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP.