Những chiếc xe máy gầm rú đinh tai nhức óc, chở chúng tôi vượt các đỉnh núi chon von, dọc con đường đổ bê-tông nhỏ xíu dài khoảng 4 km để vào tới đầu xóm.
Với Bí thư Quả và bà con người H’Mông thôn Tả Xáy, việc mở đường xe máy vào tới bản, là kỳ tích đã bắt đầu suốt từ… 26 năm qua. Bởi nơi này hẻo lánh, bao năm ròng, bà con và khách thăm đều phải đi bộ leo núi như sơn dương mới vào được. Anh Quả nhà nghèo, bỏ học sớm, “bổ túc” mãi rồi cũng tới lớp 9. Thôn có hơn 40 hộ, gồm hơn 200 nhân khẩu. Cán bộ xét đi xét lại, Thào A Quả (sinh năm 1966) là người lắm chữ nhất xóm, thế là vận động anh làm Trưởng xóm (từ năm 1997), rồi làm Bí thư Chi bộ (từ năm 2006).
Thế rồi, suốt 26 năm qua, anh Quả đã kiên trì vận động bà con, làm đơn xin cấp trên cho thuốc nổ, xà beng, về tự phá đá, mua máy nghiền đá, kiên trì phá núi mở đường. Đường đến trường học của thôn, đường từ quốc lộ 4A vào Tả Xáy cũng được làm. “Lúc đầu chúng tôi chỉ dám mở đường nhỏ cho ngựa đi thôi. Vì làm đường xe máy rất tốn kém. Mãi sau này, thấy chúng tôi quyết tâm cao quá, các đơn vị cấp trên, nhà hảo tâm, các đơn vị quân đội ở tỉnh mới hỗ trợ nhân lực, xi-măng, máy móc, kinh phí, thì chúng tôi mới “mạnh dạn” mở thêm đường xe máy”, Bí thư Thào A Quả nói.
Lúc đầu, anh Quả đi vận động bà con bỏ hủ tục ma chay nhiều ngày gây mất vệ sinh, không nghe theo kẻ xấu “tuyên truyền đạo trái phép”, đặc biệt là góp sức mở đường vào bản, rất nhiều người đã phản đối. Nhiều người bảo: “Không mở được đường đâu, làm thế khác gì húc đầu vào đá, anh Quả thích thì đi mà mở một mình nhé”. Anh Quả thuyết phục: “Thế sao lúc tôi bảo đi trồng đỗ tương vụ hè, ai cũng phản đối, giờ trồng theo cách mới cho thu nhập tốt, cả xóm lại làm theo? Vợ anh trở dạ sinh con, khiêng 4 tiếng đồng hồ mới ra đường nhựa, anh mua tấm fibro xi-măng về lợp nhà, mà 10 người khiêng cả tuần mới vào tới xóm, anh không thấy khổ sao?”. Mọi người bàn luận mãi, rồi mới thấy anh Quả nói rất phải. Họ lặng lẽ xem cách anh Quả làm, thấy hiệu quả, rồi mới nắm cơm, đùm nước, đi phá đá, nghiền đá, mở đường.
Trân trọng nỗ lực của Bí thư Quả và bà con Tả Xáy, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Cao Bằng đã điều 70 cán bộ, chiến sĩ đến mở đường giúp bà con, nhà báo Tạ Hoài Phương (Báo và Phát thanh, Truyền hình Cao Bằng) đã vận động ủng hộ 6 tấn xi- măng và nhiều nguồn kinh phí không nhỏ từ các nhà hảo tâm, để hỗ trợ mở đường. Với những nỗ lực kiên trì vì cộng đồng, anh Quả đã được nhận nhiều giấy khen, bằng khen.
Càng gắn bó với người dân, anh Quả càng hiểu: không mở đường vào thôn thì không thể nào khá lên được. Có đường, người ốm được xe chở ra bệnh viện, thay vì khiêng cáng mất 4 tiếng đồng hồ. Củ khoai, quả bí được “mọc chân” chạy ra chợ, bán được giá. Con cháu đi học thuận lợi.
