Phát biểu khai chào mừng hội thảo, đồng chí Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh: Chủ trương xây dựng Hồ sơ đề cử Khu Cảnh quan văn hóa-sinh thái Voọc mông trắng Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản thế giới đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý và Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO chính thức đưa vào Danh sách dự kiến Di sản thế giới theo Công ước 1972.
Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh Ninh Bình tiếp tục phối hợp các bộ, ngành Trung ương, các địa phương liên quan, các tổ chức quốc tế và đội ngũ các nhà khoa học triển khai nghiên cứu xây dựng Hồ sơ di sản trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản thế giới.
Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị của các chuyên gia tại hội thảo là tiền đề, là cơ sở quan trọng để tỉnh tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ đề cử theo đúng các quy định của Công ước Di sản thế giới năm 1972. Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các bộ, ngành Trung ương, các địa phương liên quan, các tổ chức quốc tế và đội ngũ các nhà khoa học để xây dựng Hồ sơ đề cử với chất lượng cao nhất.
Đồng thời, tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, gìn giữ các giá trị văn hóa, nâng cao năng lực quản lý di sản và phát huy vai trò của cộng đồng địa phương nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, để các giá trị của di sản thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển bền vững.
Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tân Văn, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học địa chất và Khoáng sản cho biết, trong quá trình xây dựng hồ sơ vẫn đang phải đối mặt với một số vấn đề cần sớm thống nhất về nội dung chuyên môn và quy trình, thủ tục pháp lý. Vì thế, hội thảo là cơ hội để tỉnh Ninh Bình, cộng đồng địa phương, các doanh nghiệp và các chuyên gia trong và ngoài nước cùng nhìn lại một số kết quả nghiên cứu bước đầu, đồng thời trao đổi thấu đáo về những thách thức tồn đọng.
Trong đó: Nhóm các chuyên gia trong nước đã tích cực triển khai các nghiên cứu theo 4 nội dung trọng tâm nhằm xác lập luận cứ khoa học vững chắc cho các tiêu chí (v), (ix) và (x) của di sản đề cử. Kết quả đã bước đầu phác thảo nội dung các chương 1, 2 và 3 của hồ sơ đề cử và kế hoạch quản lý di sản đề cử, cung cấp những mô tả tổng quan về giá trị di sản và những biện luận sơ bộ theo các tiêu chí.
Nhóm các chuyên gia quốc tế như: Paul Dingwall, Ryan Rabett, Jake Brunner, Tilo Nadler và Tilman Jaeger cũng phối hợp chặt chẽ để tham gia vào việc xác định tính chất, lộ trình, cũng như phương án ranh giới tối ưu cho di sản đề cử.
Trong khuôn khổ của hội thảo, các chuyên gia, các nhà nghiên cứu đã trình bày các tham luận phân tích đánh giá sâu sắc giàu thông tin khoa học từ lịch sử, hiện trạng và đưa ra các khuyến nghị biện pháp bảo tồn, đồng thời mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng.
Thông qua những số liệu điều tra, kết quả nghiên cứu và các dẫn chứng khoa học cập nhật, tham luận đã làm nổi bật giá trị đa dạng sinh học đặc sắc của khu vực Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc; đồng thời chứng minh đây là nơi đang diễn ra các quá trình tiến hóa sinh học đặc trưng của hệ sinh thái núi đá vôi và là môi trường sống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nhiều loài động, thực vật quý hiếm, đặc hữu là quần thể Voọc mông trắng.
Với cách tiếp cận giá trị của khu vực đề cử từ góc nhìn liên ngành giữa địa chất, địa mạo, sinh thái, khảo cổ học và văn hóa; phân tích quá trình tiến hóa của hệ sinh thái karst, cơ chế hình thành môi trường trú ẩn sinh thái đối với loài Voọc mông trắng, đồng thời làm rõ vai trò của tri thức sinh thái truyền thống trong việc gìn giữ hệ sinh thái qua hàng chục nghìn năm.
Từ cách tiếp cận liên ngành của nhóm tác giả đã góp phần lý giải vì sao khu vực Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, địa chất và địa mạo mà còn phản ánh mối quan hệ cộng sinh lâu dài giữa con người với thiên nhiên. Đây là những luận cứ có ý nghĩa quan trọng trong việc làm nổi bật giá trị nổi bật toàn cầu của khu vực đề cử, đồng thời cung cấp thêm cơ sở khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện Hồ sơ đề cử Di sản thế giới.
