Đặc biệt, khu vực này là nơi sinh sống của quần thể voọc mông trắng - một trong những loài linh trưởng đặc hữu quý hiếm nhất thế giới, có ý nghĩa quan trọng đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học toàn cầu.
Chính sự kết hợp đặc biệt giữa các giá trị thiên nhiên, đa dạng sinh học và văn hóa đã tạo nên tính độc đáo của di sản trên địa bàn; đồng thời, mở ra những triển vọng quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, nhận diện đầy đủ các giá trị nổi bật toàn cầu, làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng hồ sơ đề cử theo đúng các tiêu chí và yêu cầu của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO).
Bảo tồn đa dạng sinh học toàn cầu
Chủ trương xây dựng hồ sơ đề cử Khu Cảnh quan văn hóa-sinh thái voọc mông trắng Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản thế giới đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý và Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO chính thức đưa vào Danh sách dự kiến Di sản thế giới theo Công ước 1972.
Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh Ninh Bình tiếp tục phối hợp các bộ, ngành trung ương, các địa phương liên quan, các tổ chức quốc tế và đội ngũ nhà khoa học triển khai nghiên cứu xây dựng hồ sơ di sản trình UNESCO xem xét ghi danh.
Đồng chí Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết: Việc xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới là một quá trình nghiên cứu khoa học công phu, đòi hỏi sự khách quan, chặt chẽ và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Mỗi luận cứ khoa học, kết quả nghiên cứu, đánh giá về giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn của di sản hay mô hình quản lý đều có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng hồ sơ.
Thời gian qua, Ninh Bình đã tổ chức các hội thảo khoa học trong nước và quốc tế với sự tham gia của các nhà khoa học, các chuyên gia hàng đầu nhằm trao đổi kết quả nghiên cứu, tiếp tục lắng nghe những đánh giá khách quan, những phản biện khoa học độc lập, những kinh nghiệm quốc tế quý báu và khuyến nghị có giá trị.
Từ đó làm tiền đề, cơ sở quan trọng để tỉnh tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề cử theo đúng các quy định của Công ước Di sản thế giới năm 1972.
Tiếp tục hoàn thiện cơ sở khoa học cho hồ sơ Di sản thế giới
Để có cơ sở khoa học quan trọng cho hồ sơ Khu cảnh quan văn hóa và sinh thái Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc đề cử Di sản thế giới làm nền tảng định hướng công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản theo hướng phát triển bền vững trong thời gian tới, các chuyên gia, nhà khoa học đã chia sẻ kinh nghiệm xây dựng không gian đề cử, kiểu loại và lộ trình đề cử hướng tới di sản thế giới cho Khu cảnh quan văn hóa và sinh thái Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc, dựa trên ba trụ cột: Tính giá trị, tính toàn vẹn; kế hoạch quản lý, bảo tồn dài hạn; khả năng đáp ứng các yêu cầu của UNESCO đối với khu vực đề cử.
Các chuyên gia, nhà nghiên cứu đã phân tích, đánh giá sâu sắc nhiều thông tin khoa học từ lịch sử, hiện trạng và đưa ra các khuyến nghị biện pháp bảo tồn mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng.
Thông qua những số liệu điều tra, kết quả nghiên cứu và dẫn chứng khoa học cập nhật của các nhà khoa học đã làm nổi bật giá trị đa dạng sinh học đặc sắc của khu vực Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc; đồng thời chứng minh đây là nơi đang diễn ra các quá trình tiến hóa sinh học đặc trưng của hệ sinh thái núi đá vôi và là môi trường sống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nhiều loài động, thực vật quý hiếm, đặc hữu là quần thể voọc mông trắng...
Từ cách tiếp cận liên ngành của nhóm tác giả đã góp phần lý giải vì sao khu vực Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, địa chất và địa mạo mà còn phản ánh mối quan hệ cộng sinh lâu dài giữa con người với thiên nhiên.
Đây là những luận cứ có ý nghĩa quan trọng trong việc làm nổi bật giá trị nổi bật toàn cầu của khu vực đề cử, đồng thời cung cấp thêm cơ sở khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện hồ sơ.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, thành viên Ủy ban Di sản thế giới, việc tạo dựng cơ sở khoa học, giàu sức thuyết phục cho hồ sơ di sản qua các điểm chính: Xây dựng cơ sở khoa học vững chắc, giàu sức thuyết phục; làm rõ đặc tính tự nhiên của không gian di sản, nêu bật được cảnh quan đặc trưng của các dãy núi đá vôi thuộc hệ sinh thái karst, của rừng cũng như sự kết nối và mối liên hệ tự nhiên, mật thiết giữa các hệ sinh thái; làm rõ khả năng thích ứng của con người với thế giới tự nhiên; quá trình khai thác nhưng quan trọng hơn là sự giao hòa, nương tựa vào tự nhiên để sinh tồn và phát triển; chỉ ra tính đa dạng, phong phú của hệ sinh thái tại không gian di sản, trong đó nhấn mạnh hệ động, thực vật đặc hữu, vô cùng quý hiếm của hệ sinh thái thế giới nói chung và cảnh quan di sản văn hóa Ninh Bình nói riêng.
Đồng chí Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cho biết: Ninh Bình luôn kiên định quan điểm lấy di sản làm nền tảng phát triển, lấy văn hóa làm sức mạnh nội sinh, lấy thiên nhiên làm không gian phát triển và lấy con người làm trung tâm của mọi chính sách bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Để từ đó, di sản trở thành nguồn lực đặc biệt quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân và góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo, phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, giữa bảo tồn và phát triển.
Đồng thời, tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, gìn giữ các giá trị văn hóa, nâng cao năng lực quản lý và phát huy vai trò của cộng đồng địa phương để các giá trị của di sản trở thành nguồn lực cho phát triển bền vững.
