Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với ngành đường sắt, ngày 6/4/1955, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Quyết định số 13-QĐ/TW: lâm thời thành lập một hệ thống tổ chức đảng trong hệ thống Tổng cục Đường sắt, do một Đảng uỷ lãnh đạo, lấy tên là Đảng uỷ Tổng cục Đường sắt (nay là Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam). Đảng bộ Tổng cục Đường sắt được thành lập với nhiều liên chi, chi bộ cơ sở, tích cực giáo dục đảng viên, phát triển đảng viên mới, mỗi năm kết nạp được 300 quần chúng ưu tú vào Đảng.
Từ Đại hội lần thứ nhất (tháng 4/1959), Đảng bộ đã lãnh đạo toàn ngành hoàn thành những nhiệm vụ Trung ương Đảng, Chính phủ và Bộ Giao thông vận tải giao về khôi phục và phát triển đường sắt Việt Nam bị tàn phá nặng nề trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Đại hội lần thứ II, III, IV, V, Đảng bộ tiếp tục lãnh đạo toàn ngành đoàn kết, phát huy dũng khí cách mạng và truyền thống lao động sáng tạo xây dựng ngành đường sắt tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chính quy phục vụ phát triển kinh tế xã hội, an ninh, quốc phòng.
Trong chiến tranh phá hoại miền bắc của đế quốc Mỹ, Đảng bộ đã lãnh đạo toàn ngành phát huy cao độ truyền thống “dũng cảm, kiên cường, thông minh, sáng tạo” của đội ngũ công nhân đường sắt. Các phong trào thi đua yêu nước được đẩy mạnh, như “ngày thứ bảy đẩy mạnh sản xuất đấu tranh thống nhất nước nhà”, phong trào phấn đấu trở thành “tổ lao động xã hội chủ nghĩa”, phong trào “chính quy hóa”,…
Với tinh thần “Tất cả vì tiền tuyến”, “Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, “Địch phá ta sửa ta đi, địch phá ta cứ đi”, cán bộ công nhân viên đường sắt đã có nhiều sáng tạo độc đáo trong bảo đảm giao thông vận tải đường sắt, như: cầu phà liên hợp bắc qua sông Hồng, cầu quay để giấu xe máy; sáng tạo ra phương thức vận tải nổi tiếng “qua sông không cầu, chạy tàu không ga” phá thế độc tuyến, độc vận; tổ chức vận chuyển bằng goòng trên đường sắt phía nam và tuyến lửa khu 4, thể hiện tình cảm cách mạng cao cả: “gãy cầu như gãy xương, đứt đường như đứt ruột”. Khí thế chiến đấu được nêu cao bằng phong trào “tiếng hát át tiếng bom”; vừa tổ chức chạy tàu vừa bố trí lực lượng chiến đấu với máy bay của giặc Mỹ.
 |
| Đoàn tàu khánh thành tuyến đường sắt Thống Nhất đến ga Sài Gòn ngày 4/1/1977 |
Vượt lên mọi hy sinh tổn thất, toàn ngành đã vận chuyển hàng triệu tấn hàng hóa, khí tài quân sự, hàng triệu lượt bộ đội, thanh niên xung phong, dân quân hỏa tuyến, phục vụ cho chiến trường miền nam đánh Mỹ đến ngày toàn thắng. Sau ngày nước nhà thống nhất, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, Đảng bộ đã lãnh đạo toàn ngành vượt qua muôn vàn khó khăn thiếu thốn, huy động tối đa nhân tài, vật lực lao động quên mình khôi phục và làm mới 20 nghìn mét cầu, 520 cống, đặt mới 660 km đường ray, 1686 km đường dây thông tin, đào đắp gần 3 triệu m3 đất, đến ngày 31/12/1976 khánh thành tuyến đường sắt Thống Nhất dài 1729 km. Đây là thành tích lớn lao của cán bộ công nhân viên toàn ngành và quân dân cả nước chào mừng Đại hội IV của Đảng. Vinh dự tham gia tổ lái máy Thanh niên, tổ lao động xã hội chủ nghĩa điều khiển đoàn tàu Thống Nhất đầu tiên đoạn Vinh- Hà Nội, lái phụ Hồ Văn Hiệp bộc bạch, đó là niềm tự hào, hạnh phúc nhất trong đời lái tàu. Mấy chục năm gắn bó, làm bạn với đầu máy, công việc nhiều vất vả, áp lực, hầu như Tết năm nào cũng đón giao thừa trên đường nhưng người đảng viên mẫn cán luôn giữ đầu máy tốt, bảo đảm an toàn chạy tàu và tiết kiệm nhiên liệu.
Trong 7 thập kỷ, dù ở giai đoạn nào đội ngũ đảng viên ngành đường sắt luôn nêu cao ý thức làm chủ và kỷ luật lao động, kiên cường vượt qua mọi gian khó, hiểm nguy, thử thách. Ông Phạm Văn Màu kể, tháng 2/1975, trở thành đảng viên là niềm vinh dự, sau quá trình nỗ lực phấn đấu, khiêm tốn, cầu thị học hỏi, luôn đi đầu trong lao động, năng suất vượt trội. Công ty Đường goòng Tĩnh Bình có 70% lao động là thanh niên, Bí thư Đoàn, đảng viên Phạm Văn Màu nêu gương, phát động nhiều phong trào thiết thực, thu hút đông đảo đoàn viên tham gia. Khi đảm nhiệm Phó Bí thư Đoàn Tổng cục Đường sắt, phong trào Đoàn của ngành đường sắt rất sôi nổi như nhà ga, cung đường, công trường, phần việc thanh niên; đoàn tàu văn hóa, đoàn tàu chính quy… phục vụ đắc lực, hiệu quả vận tải hành khách và hàng hóa.
Hơn 46 năm trôi qua, ông Khuất Minh Trí, nguyên Chủ tịch Công đoàn Đường sắt Việt Nam vẫn chưa quên giây phút tuyên thệ tại Lễ kết nạp đảng viên ngày 25/12/1978 khi đang công tác ở Nhà máy xe lửa Gia Lâm. Suốt thời gian phấn đấu, người thanh niên ưu tú xung kích trong mọi hoạt động, hăng say làm việc bất kể ngày đêm ở phân xưởng cho đến các hoạt động đoàn thể, hoàn thành tốt cả nhiệm vụ thường xuyên và đột xuất. Đảm nhiệm Phó Bí thư Đoàn, Bí thư Đoàn nhà máy có tới 1.000 đoàn viên, rồi kinh qua các vị trí công tác ở Tổng cục Đường sắt cho đến khi nghỉ hưu, ông Trí luôn tận tâm cống hiến, giữ vững bản lĩnh, phẩm chất của người đảng viên, tích cực đóng góp xây dựng Chi bộ, Đảng bộ vững mạnh. Ông bộc bạch, mỗi đảng viên trong thời kỳ nào cũng luôn phải là tấm gương cho quần chúng noi theo, không ngừng học hỏi nâng cao trình độ, tu dưỡng rèn luyện, bảo đảm tiến độ và chất lượng công việc được giao tốt nhất.
 |
| Đoàn tàu Kết nối di sản miền trung - sản phẩm mới của ngành đường sắt thu hút ngày càng nhiều hành khách trải nghiệm |
Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, Đảng bộ đã lãnh đạo đổi mới toàn diện đường sắt Việt Nam từ tháng 4/1989. Liên tục từ Đại hội VI đến Đại hội XII, Đảng bộ đã lãnh đạo toàn ngành vượt qua mọi khó khăn, thách thức và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nổi bật là đầu tư chống xuống cấp, bảo trì và từng bước nâng cấp kết cấu hạ tầng đường sắt, rút ngắn thời gian chạy tàu khách Thống Nhất từ 58 giờ (năm 1989) xuống còn 29 giờ (tháng 12 năm 2004), các tuyến khác rút ngắn từ 2 đến 3 giờ. Bước đầu đã làm thay đổi hình ảnh nhà ga, đoàn tàu, cơ quan, đơn vị theo tiêu chí: “Chính quy - Văn hoá - An toàn”; xây dựng văn hóa doanh nghiệp với tinh thần, thái độ phục vụ văn minh, lịch sự, tăng cường chỉ đạo tàu đi, đến đúng giờ để làm hài lòng hành khách, chủ hàng. Đầu tư nâng cao sức kéo, sức chở, lắp ráp và đóng mới đầu máy diezen công suất lớn; tự thiết kế và đóng mới hàng trăm toa xe khách chất lượng cao, tiện nghi thuận lợi, đóng mới nhiều toa xe hàng và toa xe container; đưa vào khai thác hệ thống bán vé điện toán; thiết kế, lắp đặt và đưa vào sử dụng hệ thống tín hiệu đóng đường bán tự động trên tuyến đường sắt Thống Nhất, tuyến Hà Nội - Lào Cai; triển khai hoàn thành nhiều dự án nâng cấp kết cấu hạ tầng về cầu, đường, nhà ga đưa vào khai thác; tập trung nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, chủ hàng; kết nối thông tin điều hành đường sắt qua hệ thống cáp quang của bưu chính-viễn thông và quân đội, trang bị các tổng đài điện tử cho các đơn vị; lập các trang web để quảng bá cho thương hiệu Đường sắt Việt Nam và các đơn vị thành viên.
Với phương châm hành động “Đoàn kết - Kỷ cương - An toàn - Hiệu quả”, Đại hội Đảng bộ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam lần thứ XII, nhiệm kỳ 2020 - 2025 đề ra mục tiêu tổng quát: "Nâng cao năng lực lãnh đạo, tăng cường xây dựng chỉnh đốn Đảng, xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh cơ cấu lại, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, khai thác hiệu quả các nguồn lực của doanh nghiệp, bảo đảm an toàn mọi mặt, phấn đấu thực hiện đạt và vượt các chỉ tiêu đã đề ra, bảo đảm đủ việc làm, nâng cao đời sống người lao động để phát triển Tổng công ty bền vững và từng bước hiện đại”.
Qua 70 năm xây dựng và phát triển, Đảng bộ lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện Tổng công ty vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đạt được nhiều thành quả, được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý. Đảng bộ Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đã vinh dự đón nhận Huân chương Độc lập hạng nhất (năm 2005); Tổng Công ty được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh; Huân chương Sao vàng; Huân chương Độc lập hạng nhì, hạng ba; 6 Huân chương Lao động; 3 Huân chương Chiến công.
 |
| Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam Đặng Sỹ Mạnh tặng quà chúc mừng tổ tàu Chuyến tàu xuân đêm giao thừa tại ga Hà Nội |
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam Đặng Sỹ Mạnh chia sẻ, những cột mốc quan trọng trong chặng đường 70 năm xây dựng và phát triển của Đảng bộ Tổng công ty khẳng định lịch sử, truyền thống vẻ vang, tự hào và những thành tựu to lớn, đồng thời khơi dậy niềm tin và động lực cho toàn ngành tiếp tục ra sức cống hiến đóng góp cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
