Nhọc nhằn nghề muối

Cái nóng mùa hè miền trung chẳng bao giờ dễ chịu với bất cứ ai. Nhưng với người dân làm muối trong kỳ chính vụ, họ lại cầu mong một tháng có thật nhiều ngày nắng thật to...

Thu muối trên cánh đồng muối thôn Nghĩa Bắc, xã Quỳnh Nghĩa, huyện Quỳnh Lưu (Nghệ An).
Thu muối trên cánh đồng muối thôn Nghĩa Bắc, xã Quỳnh Nghĩa, huyện Quỳnh Lưu (Nghệ An).

Ở nơi người dân mong trời thật nắng

1 giờ trưa. Nhiệt độ ngoài trời có lẽ hơn 40 độ C, chúng tôi có mặt tại thôn Nghĩa Bắc, xã Quỳnh Nghĩa, huyện Quỳnh Lưu (Nghệ An). Nghĩ rằng, tầm này, chắc chắn những người làm muối đã về nhà ăn cơm, tranh thủ nghỉ trưa nên chúng tôi khá bất ngờ khi nhìn xuống cánh đồng muối nhấp nhô bóng người.

Trên mỗi khuông muối, có ít nhất từ một đến hai người. Tất cả đều đội nón, mặt che kín bằng khăn, chỉ chừa lại đôi mắt, quần áo đều mầu sẫm.

Tôi hỏi chuyện một người phụ nữ có nước da đen sạm vì hơi nóng gió Lào. Bà giới thiệu mình là Hồ Thị Phon, năm nay 63 tuổi. Thật khó tin ở cái tuổi như vậy, bà Phon trông vẫn rất khỏe mạnh, đôi tay gân guốc nhịp nhàng văng cát, miệng vui vẻ ngâm mấy câu thơ về nghề muối: "Người làm muối có nước da ngăm/Chắc vì nắng gió ghé thăm đêm ngày?/Còn vì cả những tháng ngày/Phơi dòng nước mặn thành khay muối nồng/Nên em… Hạt muối biết không?/Mặn vì thắm đượm bao công sức người".

Nghe tôi nói, để trời bớt nắng rồi hẵng làm tiếp, bà Phon cười và nói: "Làm muối mà sợ trời nắng thì đừng làm". Bà cho biết, làm muối rất vất vả, tay diêm dân ai cũng chai cứng vì cầm xẻng văng cát suốt ngày, da thì sạm đen vì nắng. Với họ, nắng và gió là bạn đồng hành. Khi mọi người đều đang ngủ ngon thì bà Phon và những người làm muối lại rời nhà từ 4 tới 6 giờ sáng. Khi tất cả tranh thủ nghỉ ngơi vào mỗi buổi trưa thì họ lại tiếp tục công việc của mình từ khoảng 13 giờ cho đến khi mặt trời xế bóng.

Sở dĩ họ ra đồng sớm là để đổ nước biển đã được lọc từ hôm trước lên các ô phơi cho kịp nắng lên. Nghe tưởng đơn giản nhưng làm việc này phải có kinh nghiệm mới có được những mẻ muối khô, trắng tinh. Nếu đổ quá nhiều, muối sẽ ngậm nước, không khô, không thể thu hoạch. Muối phải làm trong ngày, không để qua đêm. Vì thế, diêm dân luôn phải đi từ sáng sớm và trở về khi tối trời.

Trước đây, diêm dân ở đây thường làm muối theo cách truyền thống cho nên hiệu quả không cao. Từ ngày học được mô hình sản xuất muối của người Nam Ðịnh, năng suất tăng lên đáng kể. Theo ông Ðặng Danh Tuyên, 63 tuổi, trưởng thôn Nghĩa Bắc, nhờ học được cách làm mới, sản lượng của gần 200 hộ làm muối ở đây tăng lên nhiều, đỡ tốn công sức. Trước tiên, diêm dân sẽ văng cát (rải cát) ra các khuông đất để phơi khô. Chỗ cát này được tưới nước biển để thêm độ mặn. Khi cát khô sẽ được xúc vào dát (các ô được xây cao và dài) rồi đổ nước biển lên để lọc muối. Lượng nước sẽ thấm qua các dát để tăng thêm nồng độ muối. Nước này sẽ được lọc vài lần rồi chuyển sang giếng, sau đó múc lên phơi ở các ô. Khâu tiếp theo sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, mà ở đây là nắng, gió và độ ẩm.

Theo bà Tô Thị Châu, 64 tuổi, thời điểm sản xuất được nhiều muối nhất là từ tháng tư đến tháng bảy, đó là những tháng nắng dữ dội. Ngày nắng to như thế, bà cũng chỉ làm được nhiều nhất là hơn một tạ muối, giá bán ra 120 nghìn đồng/tạ. Còn những ngày nắng yếu, bà làm được 60 đến 70 kg muối. Thu nhập trung bình của hầu hết diêm dân ở đây trong một ngày khoảng 100 nghìn đồng. Từ khoảng tháng một đến tháng ba khi mưa gió, nồm ẩm, diêm dân không thể làm muối, chỉ dành thời gian để tu bổ đồng muối đón vụ mới.

Mồ hôi mặn hơn muối

Vất vả là thế, nhọc nhằn là vậy nhưng điều đáng nói là công việc làm muối dường như không dành cho thanh niên. Trên đồng muối ở thôn Nghĩa Phú, tôi chỉ đếm được trên đầu ngón tay một vài cô gái, còn khắp các khuông muối toàn người già. Họ cần mẫn cầm xẻng văng cát, múc nước, đẩy xe muối dưới cái nắng chang chang. Trong các khuông muối còn thấp thoáng những cô bé, cậu bé trong độ tuổi học sinh nhưng đã làm việc thành thục như những diêm dân thực thụ. Tôi hỏi chuyện hai em Tô Thị Kim Tuyến và Tô Huy Vũ, mới 14 và 12 tuổi. Tuyến và Vũ vẫn đến trường mỗi sáng, còn lại là dành thời gian trên đồng muối để phụ giúp bố mẹ. Tuyến cho biết, nghề muối không đủ chi tiêu cho gia đình cho nên bố mẹ em phải đi làm thợ hồ để trang trải cuộc sống. Chỉ phần việc nặng như thu muối thì bố mẹ làm lúc xế chiều.

Ông Ðặng Danh Tuyên cho biết, ông làm muối từ khi còn nhỏ. Ở tuổi này ông vẫn chưa dứt được với những khuông muối, vẫn vác xẻng ra đồng. Xòe đôi bàn tay chai cứng, ông Tuyên tâm sự, mỗi khi văng cát hay múc nước, vết chai cứa rất đau nhưng rồi cũng quen. Ngồi nhà không chịu nổi, ông lại ra phơi mình dưới nắng. Tuy vậy, thu nhập từ làm muối thấp cho nên ông chăn nuôi thêm hươu để bảo đảm sinh hoạt.

Phần lớn diêm dân ở thôn Nghĩa Bắc đều làm thêm nghề phụ như: cắt đầu cá, làm vườn, chăn nuôi gia súc và nuôi hươu. Bà Châu cho biết, hầu hết diêm dân ở đây đều nuôi thêm hai tới bốn con hươu để lấy nhung. Một năm, thu hoạch hai lứa, mỗi bộ nhung bán được khoảng bốn triệu đồng. "Có tiền bảo đảm cuộc sống mới có sức mà gắn bó với nghề của cha ông", bà Châu giải thích.

Những người trong nghề cho hay làm muối công nghiệp (còn gọi là làm muối dân dụng), cho sản lượng cao và không cực khổ, nhưng chất lượng không ngon, muối có vị chát. Còn nếu làm muối theo cách truyền thống như ở thôn Nghĩa Bắc này thì muối sẽ đậm đà hơn. Có lẽ vì những hạt muối chất lượng như thế, diêm dân nơi đây không quản khó khăn, vẫn ngày ngày cần mẫn, cặm cụi dưới nắng để đổi lấy những cánh đồng muối trắng đến lóa mắt.

Có thể bạn quan tâm

Toàn cảnh hệ thống dây chuyền bốc rót than của Công ty Tuyển than Cửa Ông-TKV. (Ảnh QUANG THỌ)

Công ty Tuyển than Cửa Ông chăm lo tốt đời sống người lao động

Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh của ngành than còn nhiều khó khăn, Công ty Tuyển than Cửa Ông vẫn duy trì ổn định nhịp độ sản xuất, đẩy mạnh tiêu thụ than; đồng thời, quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, công nhân lao động, tạo động lực hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh của năm 2026.

Diễn đàn kỳ vọng góp phần kết nối 3 yếu tố dữ liệu, công nghệ và thị trường, qua đó thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng thực chất, phù hợp hơn với điều kiện của khu vực kinh tế tập thể. (Ảnh: HNV)

Chuyển đổi số trong Hợp tác xã: Từ dữ liệu sản xuất đến mở rộng thị trường

Chuyển đổi số đang trở thành một yêu cầu ngày càng rõ nét đối với khu vực kinh tế tập thể. Tuy nhiên, với nhiều hợp tác xã, vấn đề đặt ra không chỉ là lựa chọn công nghệ nào mà còn là chuyển đổi số để giải quyết bài toán gì, bắt đầu từ đâu và làm thế nào để tạo ra hiệu quả thực chất.

Quang cảnh phiên họp. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi: 9 tháng năm 2026 tăng trưởng xếp thứ 3/6 tỉnh vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên

Sáng 7/10, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi tổ chức họp phiên thường kỳ đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh tháng 9, quý III, 9 tháng và nhiệm vụ trọng tâm 3 tháng cuối năm 2026. Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Y Ngọc chủ trì phiên họp.

(Ảnh minh họa: THU LAN)

Sáng 7/10, giá bạc thế giới nhích nhẹ

Sáng 7/10, giá bạc thế giới nhích nhẹ lên ngưỡng gần 61 USD/ounce, trong bối cảnh giá dầu phục hồi trước những rủi ro dai dẳng đối với nguồn cung từ Trung Đông, khiến các lo ngại về lạm phát và khả năng tăng lãi suất tiếp tục được chú ý.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Văn Lương kiểm tra tại dự án Khu đô thị, thương mại, du lịch, dịch vụ và sân golf Huổi Phạ. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên yêu cầu xác định rõ trách nhiệm, mốc thời gian hoàn thành từng nhiệm vụ trong các dự án trọng điểm

Bảo đảm tiến độ tổng thể các dự án trọng điểm đang triển khai trên địa bàn phường Điện Biên Phủ và xã Thanh Nưa (tỉnh Điện Biên), Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Văn Lương đã yêu cầu chủ đầu tư, các sở, ngành và chính quyền địa phương phải xác định rõ trách nhiệm, mốc thời gian hoàn thành từng nhiệm vụ trong các dự án.

VISSAN triển khai kế hoạch sản xuất hàng tết từ đầu tháng 9/2026. (Ảnh: SATRA)

SATRA chủ động nguồn hàng cung ứng Tết Đinh Mùi 2027

Từ vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến, chợ đầu mối đến hệ thống bán lẻ, SATRA đang triển khai kế hoạch chuẩn bị hàng Tết Đinh Mùi 2027 với quy mô dự trữ hơn 376 tỷ đồng, đồng thời tăng cường công tác an toàn thực phẩm, logistics và khuyến mại kích cầu nhằm phục vụ thị trường Thành phố Hồ Chí Minh.

Dự án Khu đô thị quốc tế Đa Phước (Đà Nẵng) được tái khởi động xây dựng từ quý III/2026 tại Quyết định số 3605/UBND ngày 12/8/2026. (Ảnh: ANH QUÂN)

Gỡ vướng cho dự án tồn đọng, kéo dài

Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 29/2026/QH16 về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Rút ngắn khoảng cách từ nguồn hàng đến người tiêu dùng

Mới đây, khi làm việc với Bộ Công thương và các bộ, ngành liên quan về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng, dầu, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu việc sửa đổi quy định phải thực chất, cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống.

Bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể - Bộ Tài chính. (Ảnh: BTC)

Hỗ trợ đúng nhu cầu để doanh nghiệp lớn lên

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được định hướng lại theo hướng có trọng tâm, gắn với nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp. Dự thảo Luật mới đồng thời chú trọng giảm chi phí tuân thủ, khơi thông nguồn lực và tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh chuyển đổi, doanh nghiệp từng bước nâng quy mô.

Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. (Ảnh: Ban Tổ chức)

Chứng khoán nghiên cứu giao dịch xuyên trưa, phân bảng cổ phiếu

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang nghiên cứu phân bảng cổ phiếu, giao dịch xuyên trưa, điều chỉnh biên độ giá và một số cơ chế giao dịch mới. Các phương án chỉ được triển khai sau khi đánh giá đầy đủ tác động, bảo đảm an toàn hệ thống và ổn định thị trường.

Dự án thành phần 1: đầu tư xây dựng Quốc lộ 15D đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ-La Sơn hiện còn hơn 746 tỷ đồng vốn kéo dài ngân sách Trung ương cần giải ngân. (Ảnh: TT)

Quảng Trị chỉ đạo quyết liệt tháo gỡ khó khăn, phấn đấu giải ngân 100% vốn kéo dài ngân sách Trung ương

Các dự án sử dụng nguồn vốn kéo dài từ ngân sách Trung ương chỉ được phép giải ngân đến hết ngày 31/12/2026, trong khi thời gian còn lại rất ngắn và Quảng Trị đang bước vào mùa mưa lũ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị yêu cầu rất cao để phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn được phép kéo dài.