Nhìn từ Giải thưởng Sách quốc gia 2023

Qua sáu mùa kể từ năm 2018, Giải thưởng Sách quốc gia luôn được giới xuất bản và người yêu sách trong nước mong đợi. Bên cạnh việc tạo ra nhiều giá trị cho cộng đồng, giải thưởng vẫn cần đổi mới để tiếp tục đồng hành cùng người làm sách và lan tỏa văn hóa đọc.
Bạn đọc tìm hiểu ấn phẩm đoạt giải Giải thưởng Sách quốc gia 2023. Ảnh: Việt Linh
Bạn đọc tìm hiểu ấn phẩm đoạt giải Giải thưởng Sách quốc gia 2023. Ảnh: Việt Linh

Bức tranh đa dạng của ngành sách

Năm 2023, có 33.000 xuất bản phẩm in (với 450 triệu bản) được đưa ra thị trường. Tuy vậy, số đầu sách mà công chúng biết tới chưa nhiều; lượng sách mà bạn đọc tiếp cận ngoài sách giáo khoa, chủ yếu là một số tác phẩm văn chương, sách kỹ năng, phát triển bản thân…

Thông qua Giải thưởng Sách quốc gia, công chúng được biết về bức tranh đa sắc mầu của giới xuất bản. Ở mùa giải lần thứ sáu, có 41/57 nhà xuất bản tham gia, cho thấy sức hút của giải thưởng. Mỗi nhà xuất bản lựa chọn những đầu sách đặc sắc của mình gửi tới Ban tổ chức. Có tổng cộng 312 tên sách và bộ sách được gửi tham dự giải, trong đó, 41 tác phẩm đã được trao giải thưởng.

Ngay từ đầu, Ban tổ chức Giải thưởng Sách quốc gia đã xây dựng một cơ cấu giải phù hợp. Theo đó, giải thưởng gồm ba hạng mục A, B, C chia đều cho năm lĩnh vực sách: sách Chính trị-Kinh tế; sách Khoa học tự nhiên và Công nghệ; sách Khoa học xã hội và Nhân văn; sách Văn hóa, Văn học và Nghệ thuật; sách Thiếu nhi. Nhờ đó, bạn đọc không chỉ có dịp thưởng thức những tác phẩm đại chúng mà còn biết thêm về những đầu sách chuyên biệt nhưng mang giá trị thực tiễn, tính ứng dụng cao.

Chẳng hạn, cuốn sách đoạt giải A năm 2023, Cơ sở khoa học để xác định ranh giới ngoài thềm lục địa Việt Nam theo Công ước của Liên hợp quốc 1982 về Luật Biển của nhóm các tác giả GS Bùi Công Quế (chủ biên), Phùng Văn Phách, Đỗ Huy Cường, Trần Tuấn Dũng, Lê Đức Anh, là một công trình nghiên cứu thuộc lĩnh vực Khoa học tự nhiên. Ấn phẩm có giá trị thực tiễn cao khi xây dựng cơ sở khoa học, cập nhật và hiện đại, phù hợp các quy chuẩn quốc tế được Liên hợp quốc chính thức công nhận để xác định ranh giới thềm lục địa của Việt Nam theo công ước Liên hợp quốc 1982 về Luật Biển. Đây là căn cứ khoa học, được sử dụng trong quản lý biển đảo, phục vụ khai thác tài nguyên, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh và quốc phòng trên vùng biển Việt Nam.

Công trình Cây thuốc của dân tộc Vân Kiều và dân tộc Pa Kô ở Quảng Trị của nhóm các tác giả Ninh Khắc Bản (chủ biên), Phan Văn Kiệm, Ninh Khắc Thanh Tùng, trình bày một cách khái quát về tri thức sử dụng thực vật làm thuốc và giới thiệu 110 loài cây phổ biến được các cộng đồng dân tộc Vân Kiều (Bru-Vân Kiều), Pa Cô (Tà Ôi) ở huyện Đakrông và huyện Hướng Hóa sử dụng để trị bệnh, chăm sóc sức khỏe người dân.

Nên có thêm hạng mục giải thưởng do bạn đọc bình chọn

Hướng tới tính lan tỏa, gần gũi với bạn đọc, Giải thưởng Sách quốc gia cũng thay đổi trong quy trình chấm giải. Trước đây, mỗi cuốn sách được chấm dựa trên ba tiêu chí: giá trị sách, tính ứng dụng, tính thực tiễn. Năm nay, Hội đồng giải thưởng đã đưa thêm tính "lan tỏa" của cuốn sách để xét giải. Tính lan tỏa dựa trên bốn tiêu chí: số bản sách phát hành của cuốn sách đó, thông tin báo chí về cuốn sách, đánh giá của những người trong giới và khả năng truyền thông của sách sau khi đoạt giải. Như vậy, sách đoạt giải thưởng năm nay không chỉ là tác phẩm giá trị, có tính ứng dụng cao, mà còn bảo đảm có thể lan tỏa tới đông đảo công chúng.

Người làm sách và độc giả cũng kỳ vọng nên có cơ chế cho độc giả hoặc tác giả có thể tự đề cử các cuốn sách hay, sách giá trị cho các hạng mục của giải thưởng. Bên cạnh giải do hội đồng chuyên môn chấm, giải thưởng có thể thêm hạng mục dành cho độc giả bình chọn, kết quả giải sẽ phản ánh nhu cầu và thị hiếu thực tế của công chúng.

Tôn vinh người làm sách là một việc mà Giải thưởng Sách quốc gia đã làm tốt trong những năm qua. Song, lan tỏa những cuốn sách đoạt giải tới bạn đọc cũng là một ý nghĩa quan trọng không kém mà đơn vị tổ chức giải cần chú trọng hơn nữa. Theo ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin và Truyền thông), Phó Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, Hội Xuất bản Việt Nam đã có những phương án như số hóa nội dung, tổ chức trưng bày, triển lãm, lập trang web riêng để quảng bá sách đoạt giải.

Có thể bạn quan tâm

Quốc Trường và cô giáo Thủy Tiên tại Festival Piano Talent toàn quốc 2026.

Tài năng nhí Lâm Đồng đam mê piano cổ điển

Chỉ sau hai năm theo đuổi piano, dù không có bệ phóng từ truyền thống gia đình, Khương Trương Quốc Trường - cậu bé 10 tuổi quê Lâm Đồng đã chứng minh tài năng xuất sắc và niềm đam mê bên phím đàn.

Trải nghiệm khác biệt

Trải nghiệm khác biệt

38 tác phẩm hội họa và 5 tác phẩm điêu khắc của 36 tác giả hiện sống tại thành phố Đà Nẵng được chọn giới thiệu trong triển lãm Sắc màu đất Quảng, trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng, từ ngày 15/4 đến 5/5.

Nguyễn Đức Hiếu trong vở ballet Don Quixote, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam, năm 2025. (Ảnh NVCC)

Tôi muốn làm giàu cho văn hóa Việt bằng ballet

Nguyễn Đức Hiếu đang được xem là gương mặt nam diễn viên ballet mới đầy tài năng của Việt Nam. Anh vừa xuất sắc giành giải Nhất – vòng chung khảo của Liên hoan Nghệ thuật châu Á-Thái Bình Dương 2026 (The Asia Pacific International Arts Festival), diễn ra vào tháng 3, tại Thành Đô, Trung Quốc.

Hai bộ trang phục mới của đồng bào người Chứt nổi bật tại Không gian trưng bày. (Ảnh An Trung)

Phía sau một trưng bày giản dị

Không nhiều hiện vật, thông tin chủ yếu được trình bày ở dạng phác đồ các mốc thời gian kèm một số hình ảnh tư liệu chọn lọc, diện tích sàn có lẽ cũng chỉ hơn 30m2, vậy mà trưng bày ấy lại có thể mở ra trước mắt người xem nhiều chiều suy cảm…

Đầm An Khê nằm trong quần thể Di tích văn hóa Sa Huỳnh có nhiều tiềm năng phát triển du lịch.

Quy hoạch “ngược dòng” hay sự đánh đổi không tương xứng

Dù đã có rất nhiều thay đổi trong nhận thức, cùng với những mô hình bảo tồn và khai thác thành công giá trị di sản mang lại nhiều tác động tích cực cho kinh tế-xã hội, nhiều di sản văn hóa đặc biệt giá trị vẫn đang đứng trước những nguy cơ lớn, khi đặt cạnh bài toán về phát triển.

Lan tỏa tự hào A80 (Hà Nội, 2025)

Sống động những khoảnh khắc

Sáng 15/4, tại Nhà triển lãm 45 Tràng Tiền (Hà Nội) sẽ diễn ra triển lãm “Những người ta gặp” của nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Anh Tuấn.

Nhà sưu tập Trần Thắng. (Ảnh Hoài Phương)

Tôi đã say mê sưu tập tác phẩm của Lê Bá Đảng

Họa sĩ Lê Bá Đảng (1921-2015) là một tên tuổi ở tầm mức quốc tế, được vinh danh là Nghệ sĩ có tài năng lớn và tư tưởng nhân đạo (bởi Viện Quốc tế Saint Louis/The International Institute of Saint Louis, Mỹ, năm 1989).

Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là đơn vị bảo tàng công lập hiếm hoi trong cả nước hiện duy trì mô hình Không gian triển lãm mỹ thuật trực tuyến, hoàn toàn miễn phí, khai thác từ dữ liệu số hóa hiện vật sưu tập của Bảo tàng. (Trong ảnh là không gian trưng bày Sắc xuân, giới thiệu tranh dân gian Việt Nam). (Ảnh chụp màn hình: An Trung)

Mục tiêu lớn và bài toán về nguồn lực thực hiện

Đề án Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đề án nêu rõ phạm vi và đối tượng hướng đến có tính bao trùm, với nhiều yêu cầu, mục tiêu tổng quát, cụ thể cùng các nhóm nhiệm vụ, giải pháp nền tảng và chuyên biệt, đồng thời triển khai ngay từ năm 2026.

Chắp cánh khát vọng

Chắp cánh khát vọng

Tủ sách Thanh niên của Nhà xuất bản Kim Đồng vừa được ra mắt, với 12 tác phẩm văn học nổi tiếng dành cho thanh niên của các tác giả trong và ngoài nước.

Đã đến lúc khơi lại các dòng kênh?

Sau hàng thập kỷ nỗ lực bê-tông hóa các kênh, mương trong khu vực nội đô như một giải pháp kinh tế và hiệu quả để giải cùng lúc các bài toán về giao thông và ô nhiễm môi trường, có lẽ, đã đến lúc Thủ đô Hà Nội cần có một đánh giá tổng thể về những được- mất trong hướng tiếp cận này.

Nhiều sáng tạo với âm nhạc của Trịnh Công Sơn đã đưa ca sĩ Hà Lê đến gần với công chúng hôm nay. (Ảnh NVCC)

Nhạc Trịnh giúp sự nghiệp của tôi sang trang

Với Hà Lê, nhiều ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã được “tung tẩy” trong một phong cách mới hoàn toàn. Nhạc Trịnh trở thành chìa khóa để Hà Lê tạo dựng sự nghiệp và dấu ấn âm nhạc cho riêng mình. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng anh.

Tác phẩm “Hội hè miên man” của Phi Phi Oanh, 2026, sơn mài trên plastic, 60 x 60 cm.

Sống động và huyền ảo

Triển lãm sơn mài mang tên “Hội hè miên man” (A Moveable Feast) đang diễn ra tại ART30 Gallery (30 Quang Trung, Hà Nội), từ ngày 24/3 đến 19/4.

Khối Văn hóa, Thể thao diễu hành Kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9/2025.

Những con số cùng niềm tin kỳ vọng

Nhanh chóng và cụ thể, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Tác phẩm Chợ cũ quê tôi, sơn mài, 100x160cm, năm 1991, trưng bày tại triển lãm Hồn quê. Ảnh: An Trung

Ấm áp hồn quê trong hội họa Hoàng Sùng

Những bức tranh sơn mài khổ lớn, có bức tới 120x275cm, nhưng không gây cảm giác choáng ngợp mà như lời mời chân tình tới người xem, cùng bước vào một không gian quê hương thuở đã xa song dường như vẫn luôn thân gần, ấm áp.

Một thước đo cần được căn chỉnh lại

Một thước đo cần được căn chỉnh lại

Có một thực tế tưởng như nghịch lý là, khi công nghệ đang giúp con người mở rộng biên độ giao tiếp vượt qua hầu hết các biên giới vật lý, thì môi trường văn hóa cơ sở lại càng đóng vai trò quan trọng làm giàu và cân bằng đời sống tinh thần cho mỗi cá nhân, nhưng với góc tiếp cận và những con đường mới.

Thánh địa Mỹ Sơn (Quảng Nam) được số hoá bằng công nghệ thực tế ảo.

Chiếc chìa khóa và định hướng "2 trong 1"

Số hóa di sản đang được xem là chiếc chìa khóa diệu kỳ, vừa giúp lưu giữ lại hình ảnh chân thật về những giá trị đặc sắc đang bị thời gian và sự phát triển của xã hội hiện đại đe dọa,

Nhiều ca sĩ trẻ đã coi trang facebook cá nhân là kênh quảng bá hoạt động nghệ thuật, với lượng người theo dõi lớn (Trong ảnh: Ca sĩ Hà Myo đăng tải hình ảnh biểu diễn tại Ấn Độ, ngày 17/3/2026, trên trang Facebook có hơn 350.000 người theo dõi.

Thúc đẩy xây dựng môi trường số lành mạnh

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số. Từ ngày 5/3/2026, Bộ Quy tắc này sẽ chính thức thay thế Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành cách đây gần 5 năm.

Vẻ đẹp lý tưởng

Vẻ đẹp lý tưởng

Từ 7/3 đến ngày 6/5, Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom-VCCA, Hà Nội, giới thiệu trưng bày Bóng hình em, Vần thơ anh, bao gồm hình ảnh tác phẩm hội họa thuộc trường phái Tiền Raphael, ra đời trong thế kỷ 19, tại Vương quốc Anh.

Mùa sáng tạo mới

Mùa sáng tạo mới

Vở múa Khổng tước, gắn liền với tên tuổi Dương Lệ Bình, người được mệnh danh “chim công làng múa” Trung Quốc, lần đầu ra mắt tại Việt Nam, với bốn suất diễn (Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội), từ ngày 6-8/3.

Cảnh trong phim Hoàng tử quỷ.

Khi thị hiếu khán giả đảo chiều

Điện ảnh trong nước đã và đang không chỉ ghi dấu ấn đặc biệt ngoạn mục về doanh thu, việc chiếm thị phần tại rạp chiếu mà còn… chứng kiến dấu hiệu thoái trào của một số “thương hiệu”, dòng phim dù chỉ một năm trước đó, vẫn còn hái ra tiền. Phải chăng, thị hiếu khán giả đang biến động?

Nguồn ảnh: Báo Nhân Dân điện tử

Linh vật và câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa

Thành phố Đà Nẵng có lẽ là địa phương đầu tiên trong cả nước chính thức thực hiện việc bố trí các linh vật chào năm mới tại một số địa điểm cố định, sau khi kết thúc trưng bày tại các hoạt động chào Xuân Bính Ngọ.

Biển đảo quê hương là một chủ đề được đề cập trong Ngày thơ Việt Nam năm 2025. Ảnh Tú Nhi

Thơ ca “trước biển lớn”

Được tổ chức tại Quảng Ninh vào ngày Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ, Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 năm 2026 chọn chủ đề "Trước biển lớn", tôn vinh những vần thơ về biển đảo - “hồ sơ bảo vệ lãnh hải” của đất nước.