Nhận diện văn hóa trong không gian số

Cuốn sách “Nhận diện văn hóa trong không gian số” do PGS, TS Vũ Trọng Lâm và TS Nguyễn Việt Lâm đồng chủ biên, có thể được coi như một công trình mang tính chất mở đường, đặt nền móng lý luận và thực tiễn cho việc kiến tạo văn hóa trong bối cảnh mới của thời đại số.

Trong thời đại mà công nghệ số không ngừng phát triển, việc xác lập vị thế văn hóa trong không gian số trở thành một vấn đề cấp bách và mang tầm chiến lược lâu dài đối với mọi quốc gia.

Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực. Việc nhận diện, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong môi trường số không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước mà còn là trách nhiệm của từng cá nhân trong xã hội.

Cuốn sách “Nhận diện văn hóa trong không gian số” do PGS, TS Vũ Trọng Lâm và TS Nguyễn Việt Lâm đồng chủ biên, Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát hành, nhằm góp phần xây dựng hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về văn hóa trong không gian số - một nội dung rất mới và phức tạp trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

z6835355238654-d1f7bbbe126526a6de5a1c7da82d5623.jpg
Cuốn sách "Nhận diện văn hóa trong không gian số" do Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành.

Cuốn sách gồm 4 chương, mở đầu bằng việc lý giải rõ khái niệm và các đặc trưng cơ bản của văn hóa số. Văn hóa số, theo định nghĩa của nhóm tác giả, là toàn bộ phương thức sáng tạo, lưu giữ, truyền bá và tiếp nhận các giá trị văn hóa thông qua nền tảng công nghệ kỹ thuật số; đồng thời là tập hợp những quy tắc, chuẩn mực đạo đức và pháp luật điều chỉnh hành vi con người trong môi trường số.

Những nội dung như văn hóa tương tác số, văn hóa sáng tạo nội dung số, văn hóa tiêu dùng số, hay văn hóa đạo đức số... được trình bày mạch lạc, dễ hiểu, giúp người đọc nắm bắt được tổng thể bức tranh văn hóa đang định hình lại dưới tác động của chuyển đổi số. Nhóm tác giả không chỉ tập trung vào lý thuyết mà luôn đặt những vấn đề này trong bối cảnh thực tiễn của Việt Nam, tạo nên sự gắn bó giữa tư duy học thuật và yêu cầu của thực tiễn.

Bên cạnh việc định hình cơ sở lý luận, cuốn sách còn cho thấy sức hấp dẫn ở cách tiếp cận đối sánh và mở rộng tầm nhìn, liên hệ với một số quốc gia trên thế giới. Trong chương II, nhóm tác giả đi sâu nghiên cứu chính sách và chiến lược phát triển văn hóa số tại các quốc gia đi đầu như các nước EU, Anh, Tây Ban Nha, và một số nước khác.

Không chỉ dừng lại ở phân tích mô hình quốc tế, cuốn sách còn dành một chương riêng để luận bàn về các yếu tố tác động đến văn hóa trong không gian số, như truyền thông xã hội, sự phát triển trí tuệ nhân tạo, biến đổi lối sống cá nhân và cả những hệ lụy như khủng hoảng giá trị, xâm hại quyền riêng tư, hay suy thoái đạo đức trong môi trường ảo… Những nội dung này không chỉ mang tính lý luận mà còn gắn bó chặt chẽ với các vấn đề nổi cộm trong xã hội hiện nay, từ trào lưu thần tượng hóa trên mạng xã hội đến sự lan truyền thông tin sai lệch, ngôn ngữ lệch chuẩn và hành vi lệch chuẩn đạo đức số. Điều này giúp người đọc, đặc biệt là thế hệ trẻ, ý thức sâu sắc và rõ ràng hơn về trách nhiệm văn hóa của mình khi tham gia không gian số.

Chương cuối cùng có giá trị thực tiễn cao khi nhóm tác giả tập trung vào thực trạng phát triển văn hóa số ở Việt Nam và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện. Trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa trong sự phát triển dân tộc, cùng với các quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước, cuốn sách khẳng định Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong xây dựng văn hóa số như số hóa các di sản văn hóa phi vật thể, phát triển kho dữ liệu văn hóa quốc gia, ứng dụng công nghệ trong giáo dục văn hóa và nghệ thuật... Tuy nhiên, vẫn còn đó những thách thức lớn.

Nhóm tác giả đề xuất một loạt giải pháp thiết thực và có tính khả thi cao, từ hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường giáo dục văn hóa số, phát triển các nền tảng số nội địa, cho đến việc khuyến khích sáng tạo nội dung số mang bản sắc Việt. Đáng chú ý là việc nhấn mạnh vai trò của công dân số, những người vừa được thụ hưởng, vừa là chủ thể sáng tạo trong không gian số, cần được đào tạo, hướng dẫn, hỗ trợ để phát huy hiệu quả sức mạnh văn hóa quốc gia - dân tộc trong thời đại mới.

“Nhận diện văn hóa trong không gian số” là một ấn phẩm mang đậm tính thời sự, vừa khai phá nền tảng lý luận, vừa cung cấp những phân tích thực tiễn sắc sảo và gợi mở nhiều hướng đi khả thi cho tương lai. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, việc nhận diện và phát triển văn hóa trong môi trường mới là điều kiện tiên quyết để gìn giữ bản sắc, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia và hội nhập hiệu quả với thế giới.

Có thể bạn quan tâm

Nhà báo Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, Trưởng Ban Tổ chức Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII thông tin về các điểm mới tại kỳ liên hoan lần này.

Dấu ấn đổi mới tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII

Lần đầu tiên đưa hạng mục Podcast vào nội dung dự thi, mở rộng các cơ quan báo chí tham gia và có sự góp mặt của giám khảo quốc tế, Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII-Quảng Ninh 2026 ghi dấu bước chuyển mạnh mẽ của báo chí phát thanh trong kỷ nguyên số, hướng tới tính chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập.

Art lobby được thiết kế, trang trí bằng chính các sản phẩm sáng tạo của sinh viên theo học các ngành về nghệ thuật. (VNU-SIS)

Khơi nguồn cảm hứng sáng tạo qua mô hình hành lang nghệ thuật

Art lobby (hành lang nghệ thuật) được hình thành như không gian học tập mở, nơi các tác phẩm của sinh viên bước ra khỏi phạm vi lớp học để hiện diện trong đời sống thường ngày. Không gian này được trang trí bằng chính các sản phẩm sáng tạo của sinh viên, góp phần tạo nên môi trường học tập giàu cảm hứng và tính tương tác.

Đoàn rước Mẫu đi qua các tuyến phố trung tâm của phường Minh Xuân.

[Ảnh] Đặc sắc Lễ hội rước Mẫu đền Hạ, đền Thượng, đền Ỷ La

Ngày 30/3, Ủy ban nhân dân phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang tổ chức khai mạc Lễ hội đền Hạ, đền Thượng, đền Ỷ La năm 2026. Lễ hội là sản phẩm du lịch đặc sắc, riêng có và là dịp giới thiệu, quảng bá, tôn vinh, phát huy các giá trị văn hóa các di tích cấp quốc gia của tỉnh với bạn bè, du khách trong nước và quốc tế.

Lắng đọng với thế giới nghệ thuật của Lê Công Thành

Lắng đọng với thế giới nghệ thuật của Lê Công Thành

"Mục quang - The Gaze" giới thiệu một phần gia tài sáng tác đồ sộ của cố họa sĩ, điêu khắc gia Lê Công Thành, bao gồm 35 tác phẩm hội họa và 19 bản nặn tay bằng đất nung, uốn cắt kim loại. Đây là những dấu vết sống động của quá trình ông hình thành ý tưởng, nơi hội họa và điêu khắc giao thoa, soi chiếu lẫn nhau.

Tiếng trống khai hội Đền Bạch Mã 2026.

[Ảnh] Khai hội Đền Bạch Mã năm Bính Ngọ 2026

Sáng 30/3, Ủy ban nhân dân phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã tổ chức Lễ hội truyền thống Di tích quốc gia đặc biệt Đền Bạch Mã, một trong những không gian tâm linh tiêu biểu và lâu đời bậc nhất của Thăng Long-Hà Nội. Lễ hội diễn ra trong hai ngày 30 và 31/3.

Vũ Việt Hà: Người dệt hồn Việt trên tà áo dài suông

Vũ Việt Hà: Người dệt hồn Việt trên tà áo dài suông

Gần hai mươi năm, nhà thiết kế Vũ Việt Hà chọn một việc duy nhất: đánh thức vẻ đẹp nguyên bản của chiếc áo dài suông trên nền chất liệu thuần Việt. Con đường ấy đã đưa tà áo dài truyền thống bước ra sân khấu ngoại giao quốc tế và thổi hồn trong đời sống thường nhật của hàng triệu phụ nữ Việt.

Giới thiệu nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số với du khách.

Hoàn thiện thể chế về văn hóa dân tộc

Hội nhập quốc tế sâu rộng cùng sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ đang tác động trực tiếp đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số. Thực tiễn đặt ra yêu cầu xây dựng cơ sở pháp lý đồng bộ, hiệu lực để nâng cao hiệu quả trong lĩnh vực văn hóa dân tộc.

Chương trình nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 51 năm ngày giải phóng Phú Yên.

Khai mạc các hoạt động du lịch tỉnh Đắk Lắk năm 2026 và chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Phú Yên

Thông qua chuỗi hoạt động du lịch năm 2026, tỉnh Đắk Lắk mong muốn quảng bá mạnh mẽ hình ảnh địa phương đến bạn bè trong nước và quốc tế như một điểm đến giàu bản sắc, thân thiện và hấp dẫn, thu hút ngày càng nhiều du khách và các nhà đầu tư, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh.

Lễ hội Cầu ngư Nhơn Hải diễn ra từ ngày 11-13 âm lịch hằng năm thể hiện lòng biết ơn và niềm tin của ngư dân vào vị thần biển cả.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa tâm linh của ngư dân miền biển

Chiều 29/3, tại khu phố Hải Bắc, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai diễn ra lễ hội Cầu ngư vạn chài Nhơn Hải. Đây là một trong những sự kiện văn hóa truyền thống đặc sắc của ngư dân miền biển được tổ chức thường niên vào tháng Hai âm lịch (từ ngày 11 đến 13).

[Video] Đề xuất quy định ngày 24/11 là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương

[Video] Đề xuất quy định ngày 24/11 là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương

Bộ Tư pháp đã công bố hồ sơ thẩm định dự án nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng. Dự thảo nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị và dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Ninh Bình đón hơn 2 triệu lượt khách du xuân Bính Ngọ, doanh thu ước đạt 2.406 tỷ đồng.

Bảo tồn và khai thác tốt di sản

Sau sáp nhập, tỉnh Ninh Bình có hơn 5.000 di tích các loại, trong đó có 10 di tích quốc gia đặc biệt, 2 di sản thế giới được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) vinh danh và 40 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nghi lễ khai mở hòm bộ sắc phong và tiến hành số hóa các tư liệu gia phả tại làng Cự Lại (thành phố Huế). (Ảnh: TVTH)

Những người “lưu giữ” văn hóa làng

Giữa nhịp sống đang đổi thay từng ngày ở Huế, những mái đình làng cổ ở khắp các phường, xã vẫn lặng lẽ tồn tại như những “kho lưu trữ ký ức” của cộng đồng. Điều làm nên “linh hồn” của đình làng không chỉ là kiến trúc, đó còn là những thủ từ, bậc cao niên, người giữ sắc phong, gia phả… như giữ chính lịch sử sống của cộng đồng.

Triển lãm “Gieo xanh nơi đỉnh mây” thu hút sự quan tâm của công chúng.

"Gieo xanh nơi đỉnh mây": Chuyện về những người phụ nữ vùng cao với nỗ lực bảo tồn di sản

"Gieo xanh nơi đỉnh mây" là kết quả của đề tài nghiên cứu "Hành trình kể câu chuyện du lịch sinh thái của phụ nữ Việt Nam anh hùng thích ứng với biến đổi khí hậu" do Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Hull, Đại học Loughborough (Anh) và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam thực hiện từ tháng 7/2024-12/2025.