Diễn ra vừa qua tại Rạp Xiếc Trung ương, sự kiện Xiếc họa Đông Hồ do sinh viên Học viện Ngoại giao phối hợp cùng Liên đoàn Xiếc Việt Nam và Trung tâm Bảo tồn Tranh Dân gian Đông Hồ tổ chức.
Tại đây, các sinh viên trực tiếp đảm nhiệm vai trò xây dựng ý tưởng, nghiên cứu di sản, truyền thông, kết nối nghệ sĩ và tổ chức chương trình. Quá trình đó giúp người trẻ tiếp cận di sản một cách chủ động, nghiêm túc và có chiều sâu.
Chia sẻ về mục tiêu dự án, Nguyễn Tất Đạt - sinh viên năm 3 Học viện Ngoại giao, Trưởng Ban Tổ chức dự án “Thức cùng di sản” cho biết: “Chúng em mong muốn giới thiệu tranh Đông Hồ bằng một cách tiếp cận mới, để di sản không chỉ được trưng bày hay nhắc tới, mà thực sự được cảm nhận và sống cùng đời sống hôm nay, đặc biệt là với giới trẻ và khách quốc tế”.
Việc kết hợp nghệ thuật xiếc đương đại với tranh dân gian Đông Hồ xuất phát từ mong muốn tìm một cách kể mới cho di sản trong bối cảnh công chúng và cách tiếp cận nghệ thuật đã thay đổi. Tranh Đông Hồ không hề mất đi giá trị, nhưng những phương thức giới thiệu truyền thống dần trở nên kén người xem, khiến di sản có phần lắng lại trong đời sống đương đại.
Trong khi đó, xiếc là loại hình nghệ thuật có ngôn ngữ hình thể trực quan, giàu cảm xúc, dễ tiếp cận và vượt qua rào cản ngôn ngữ, thế hệ. Sự kết hợp này giúp tranh Đông Hồ bước ra khỏi không gian trưng bày tĩnh, được kể lại bằng một ngôn ngữ sinh động, gần gũi hơn với khán giả hôm nay, đặc biệt là người trẻ và khán giả quốc tế.
![Cảnh "Vinh quy bái tổ" tái hiện khoảnh khắc người đỗ đạt trở về quê hương, tôn vinh khát vọng học hành, tinh thần hiếu nghĩa và tự hào cộng đồng – những giá trị bền vững trong tranh dân gian Đông Hồ.](https://cdn.nhandan.vn/images/J6ODmqJLgMwUhab0VdaBdWRicBu3HFOU1RMx61X_COU7k99yRCjhP6hh9om-p0Xs/1766915261052.png.avif "Cảnh "Vinh quy bái tổ" tái hiện khoảnh khắc người đỗ đạt trở về quê hương, tôn vinh khát vọng học hành, tinh thần hiếu nghĩa và tự hào cộng đồng – những giá trị bền vững trong tranh dân gian Đông Hồ.")
Điểm nhấn của chương trình là hoạt cảnh xiếc “Ký ức làng Hồ”. Tại đây, các hình tượng quen thuộc trong tranh Đông Hồ được tái hiện bằng ngôn ngữ hình thể của nghệ thuật xiếc đương đại.
Vở diễn dài 90 phút gồm 3 phần: mở đầu với không gian "Đu Quan họ" do Nghệ sĩ Ưu tú Thu Hương-Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Tuấn biểu diễn, tái hiện nhịp sống làng quê Bắc Bộ. Tiếp nối vở diễn là phần giao lưu với Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả - người gìn giữ tranh dân gian Đông Hồ, được khám phá kỹ thuật và triết lý ẩn sau mỗi bức tranh.
Điểm nhấn là vở sân khấu hóa "Chuyện Nhà Tí", ở đó, tranh Đông Hồ được tái hiện qua ngôn ngữ xiếc: nhào lộn, thăng bằng, tung hứng được lồng ghép tinh tế, tạo nên không gian sống động nơi truyền thống giao thoa với thẩm mỹ hiện đại.
Đánh giá cao cách tiếp cận của sinh viên, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả chia sẻ: “Tôi rất trân trọng ý tưởng của các em. Các em không làm tranh Đông Hồ xa đi, mà giúp công chúng hiểu hơn về tranh. Khi người xem hiểu được câu chuyện, ý nghĩa của tranh, họ sẽ quan tâm, tìm hiểu và từ đó mới có nhu cầu mua tranh, treo tranh trong đời sống”.
Theo nghệ nhân, việc người trẻ chủ động giới thiệu di sản bằng những hình thức sáng tạo là cách thiết thực để tranh Đông Hồ tiếp cận được thế hệ trẻ, tạo ra mối liên kết bền vững giữa di sản và cộng đồng.
Xiếc họa Đông Hồ vì thế không chỉ là một sự kiện nghệ thuật, mà còn là minh chứng cho ý thức và trách nhiệm của thế hệ trẻ trong hành trình gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc bằng chính tư duy và sáng tạo của mình.
