“Người bệnh hoàn toàn yên tâm về chất lượng chuyên môn của các thầy thuốc Việt Nam”

Là bệnh viện tuyến cuối của ngành quân y và là bệnh viện hạng đặc biệt của Quốc gia, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nhiều năm qua khẳng định vị thế với việc tiên phong làm chủ các kỹ thuật mới, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số và nhiều công nghệ hiện đại vào khám chữa bệnh, thể hiện tầm nhìn đổi mới và năng lực chuyên môn của đội ngũ thầy thuốc.

Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Trung tướng, Giáo sư - Tiến sĩ Lê Hữu Song, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 chung quanh xu thế phát triển của AI trong y học và định hướng triển khai các Nghị quyết của Bộ Chính trị nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

PV: Thưa ông, Nghị quyết số 57‑NQ/TW về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” và Nghị quyết số 72‑NQ/TW về “Một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân” của Bộ Chính trị xác định công tác chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao được xác định là trụ cột. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã có định hướng như thế nào trong hoạt động triển khai nghị quyết này?

Trung tướng, Giáo sư - Tiến sĩ Lê Hữu Song: Chúng tôi rất phấn khởi khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng với Nghị quyết 72 về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Hai nghị quyết này mang tính định hướng chiến lược, tạo cơ sở chính trị quan trọng để các cơ sở y tế, đặc biệt là bệnh viện tuyến cuối như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nâng cao mô hình hoạt động, ứng dụng công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.

Trên nền tảng truyền thống gần 75 năm thành lập và hoạt động, được sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước và Quân đội về trang thiết bị, nhân lực và cơ chế, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã chủ động xây dựng nghị quyết, chương trình hành động nội bộ về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Gắn với các mục tiêu của Nghị quyết 72, chúng tôi chú trọng nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân thông qua chuẩn hóa quy trình khám chữa bệnh, phát triển các trung tâm chuyên sâu, tăng cường đào tạo và chuyển giao kỹ thuật trong toàn quân và cho các cơ sở y tế trong nước.

Chuyển đổi số cũng được coi là giải pháp trọng tâm để tối ưu hóa quản trị bệnh viện, rút ngắn thời gian phục vụ, nâng cao trải nghiệm người bệnh và minh bạch hoạt động chuyên môn.

Với hơn 3.250 cán bộ, trong đó có hơn 800 bác sĩ được đào tạo bài bản, chúng tôi có đủ năng lực để tiếp cận và triển khai hiệu quả các mục tiêu mà hai Nghị quyết đề ra.

Theo tinh thần Nghị quyết 57, bệnh viện tập trung phát triển hạ tầng số đồng bộ, xây dựng hệ thống dữ liệu y tế an toàn, liên thông, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, mô phỏng 3D, phẫu thuật robot, các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn và những thành tựu khoa học công nghệ mới trong chẩn đoán, điều trị.

Đồng thời, bệnh viện thúc đẩy tự chủ nghiên cứu khoa học, mở rộng hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ để tạo nên hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong y học.

Nhờ sự định hướng của hai nghị quyết, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tiếp tục tự tin đổi mới, ứng dụng công nghệ cao và xây dựng mô hình bệnh viện thông minh, hướng tới chất lượng tương đương các trung tâm y khoa tiên tiến trong khu vực.

PV: Thưa ông, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57 và 72 với trọng tâm là khoa học công nghệ và chuyển đổi số, AI đang được xem là xu thế tất yếu trong y học từ chẩn đoán, điều trị đến dự phòng. Vậy Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã ứng dụng AI như thế nào và định hướng phát triển AI trong tương lai ra sao để công nghệ này phát huy hiệu quả, an toàn và bền vững?

Trung tướng, Giáo sư - Tiến sĩ Lê Hữu Song: AI là xu thế cốt lõi, tất yếu trong sự phát triển của khoa học và công nghệ. AI là một phương tiện, một giải pháp thế giới đang cần và đã có những thành quả thuyết phục, rất hứa hẹn.

AI có thể tạo đột phá trong các khâu từ quản lý điều hành đến kỹ thuật hỗ trợ, chẩn đoán và điều trị. Lấy ví dụ trong y học hạt nhân tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, AI được tích hợp trực tiếp vào các phần mềm phân tích hình ảnh trong các kỹ thuật chẩn đoán hiện đại như SPECT/CT và PET/CT, giúp tự động hóa hoặc bán tự động hóa những thao tác chuyên môn.

Trong điều trị ung thư, AI hỗ trợ bác sĩ “vẽ bản đồ liều xạ trị”, phân định chính xác vùng tổn thương cần tập trung và vùng mô lành cần được bảo vệ để chiếu xạ đạt hiệu quả tối ưu. Bác sĩ có thể nhanh chóng đưa ra quyết định điều trị dựa trên những hình ảnh được AI dựng và phân tích chính xác.

Trong tim mạch hạt nhân, đặc biệt với kỹ thuật xạ hình SPECT tưới máu cơ tim, AI giúp loại bỏ nhiễu tạp, dễ dẫn đến chẩn đoán nhầm, hiệu chỉnh suy giảm và làm rõ các bất thường, tăng độ tin cậy trong chẩn đoán bệnh.

Đồng thời, bệnh viện xây dựng nền tảng Big Data y tế, chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu chẩn đoán hình ảnh, hồ sơ khám chữa bệnh, nhằm tạo “mỏ dữ liệu sạch” phục vụ huấn luyện mô hình AI. Mục tiêu là hình thành hệ thống AI hỗ trợ chẩn đoán, dự báo điều trị, cảnh báo nguy cơ sớm và nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành bệnh viện theo hướng thông minh, hiện đại.

Chúng tôi xác định cần chuẩn bị chu đáo, đặc biệt là về dữ liệu. Nếu có dữ liệu tốt thì giá trị của AI sẽ là vô cùng lớn. Bệnh viện có nguồn dữ liệu rất phong phú nhưng chưa được tinh sạch, nói cách khác là chưa đủ điều kiện để đưa ngay vào ứng dụng. Vì vậy cần làm sạch dữ liệu, chọn lọc, thu nhận bài bản và thống nhất để dữ liệu trở thành tài sản quý, có giá trị cho phân tích và ứng dụng AI. Giá trị lớn hơn của AI sẽ xuất hiện trong tương lai, khi các điều kiện về dữ liệu, hạ tầng, nhân lực và quy chuẩn được chuẩn bị đầy đủ.

Như bất kỳ thành tựu khoa học-công nghệ nào, AI cũng cần được định hướng, quản lý và kiểm soát phù hợp. Nếu thiếu các chuẩn mực và quy trình, sự phát triển quá nhanh có thể tạo ra những rủi ro không mong muốn. Vì vậy, theo tôi, xây dựng cơ chế quản lý, giám sát và các tiêu chuẩn vận hành AI trong y tế là rất quan trọng để bảo đảm công nghệ phát triển đúng hướng, an toàn và mang lại giá trị bền vững.

PV: Xin ông cho biết những thành tựu nổi bật và các mũi nhọn chuyên môn mà Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã phát triển, cũng như các kỹ thuật trọng yếu mà bệnh viện đã chuyển giao cho các đơn vị trong và ngoài quân đội?

Trung tướng, Giáo sư - Tiến sĩ Lê Hữu Song: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 hiện là một trong những trung tâm y khoa hàng đầu về kỹ thuật cao, trong đó nổi bật là lĩnh vực ghép tạng.

Chúng tôi là đơn vị số một về ghép gan tại Việt Nam, đồng thời làm chủ toàn diện chuỗi kỹ thuật từ sàng lọc, đánh giá người hiến - người nhận, phẫu thuật ghép đến chăm sóc hậu ghép. Nhiều kỹ thuật ghép gan phức tạp với tỉ lệ thành công cao đã trở thành điểm tự hào của bệnh viện.

Từ nền tảng đó, chúng tôi đã chuyển giao kỹ thuật ghép gan và ghép thận cho nhiều bệnh viện lớn trong và ngoài quân đội như Bệnh viện Quân y 103, Bệnh viện Quân y 175, Bệnh viện Nhi Trung ương, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Đa khoa Đà Nẵng, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện E… giúp các cơ sở xây dựng hệ thống điều trị bền vững, đồng bộ.

Không chỉ ghép tạng, bệnh viện còn là một trong những cái nôi phát triển các kỹ thuật can thiệp tim mạch, can thiệp mạch thần kinh, phẫu thuật tuyến giáp, phẫu thuật nội soi nâng cao, phẫu thuật robot và ứng dụng mô phỏng 3D trong lập kế hoạch điều trị.

Nhiều kỹ thuật được phát triển thành quy trình chuẩn, sau đó chuyển giao cho các bệnh trên cả nước. Lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, ngoại thần kinh, ung bướu…cũng là những mũi nhọn quan trọng mà bệnh viện đổi mới, tham gia nghiên cứu và đào tạo cho tuyến dưới.

Chúng tôi luôn coi việc làm chủ công nghệ mới, sau đó chuyển giao cho hệ thống y tế là trách nhiệm và sứ mệnh. Quan điểm của bệnh viện là “cho đi để trường tồn”: tri thức và công nghệ học được từ các trung tâm hàng đầu thế giới phải được lan tỏa để người dân ở bất cứ đâu cũng được hưởng lợi.

Ở nơi nào người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có sự đồng hành của đội ngũ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thì đó cũng là trách nhiệm của chúng tôi. Chính tinh thần này giúp bệnh viện vừa phát triển chuyên môn mũi nhọn, vừa góp phần nâng cao chất lượng y tế chung của cả nước.

PV: Thưa ông, có ý kiến cho rằng người dân vẫn có suy nghĩ “phải ra nước ngoài mới được chăm sóc chất lượng cao”. Ông đánh giá thế nào về ý kiến này và chất lượng chuyên môn của các bệnh viện lớn trong nước so với nước ngoài?

Trung tướng, Giáo sư - Tiến sĩ Lê Hữu Song: Tôi khẳng định: Với trình độ chuyên môn hiện nay của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và các bệnh viện lớn như Bạch Mai, Việt Đức, Trung ương Huế, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh…chúng ta không thua kém bất kỳ bệnh viện nào trên thế giới.

Trong nhiều trường hợp, kỹ thuật của chúng ta còn tốt hơn bởi chúng ta thường xuyên được “rèn luyện” với khối lượng ca bệnh lớn. Các chuyên gia của Việt Nam có tay nghề, kỹ năng rất cao nên trong nhiều chương trình hợp tác, các chuyên gia nước ngoài cũng rất khâm phục.

Câu chuyện nhiều người bệnh trong nước ra nước ngoài để khám, chữa, vấn đề một phần nằm ở việc quá tải tại các bệnh viện lớn. Ở nước ngoài, bác sĩ thường chỉ thực hiện vài chục thủ thuật nội soi mỗi ngày; còn tại cơ sở y tế trong nước, một bác sĩ có thể làm hàng trăm ca một ngày, con số chênh lệch rất lớn. Do đó, công tác tư vấn, chăm sóc chi tiết và kỹ lưỡng như các cơ sở y tế nước ngoài phần nào thấp hơn.

Người bệnh khi ra nước ngoài điều trị thường có điều kiện kinh tế rất tốt nên được chăm sóc, phục vụ cá nhân tận tình cả ngày, tất nhiên là kèm với chi phí rất lớn.

Vì vậy, chúng ta cần thông tin rõ ràng rằng hiện nay, nhiều kỹ thuật tại Việt Nam đã đạt chuẩn và kết quả tương đương thế giới.

Vấn đề của chúng ta là tổ chức, phân cấp và giảm tình trạng quá tải để tạo điều kiện chăm sóc tốt hơn cho bệnh nhân. Chúng tôi cũng mong muốn người dân chia sẻ với hệ thống y tế, tuân thủ phân tuyến, đặt lịch khám để tránh tình trạng quá tải và hiệu quả hơn trong điều trị.

Nhiều giải pháp đang được các cơ sở y tế triển khai nhằm giảm quá tải, tối ưu quy trình và thuận tiện hơn cho người dân; trong đó, hệ thống đặt lịch trực tuyến là một ví dụ cho nỗ lực chuyển đổi số tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Bệnh viện triển khai đặt lịch trực tuyến và ưu tiên người đặt lịch qua hệ thống. Điều này làm giảm tình trạng chen lấn, xếp hàng và giúp bệnh nhân không phải chờ lâu. Chuyển đổi số cho phép thầy thuốc biết trước lịch bệnh nhân, sắp xếp thời khóa biểu hợp lý.

Đến năm 2025, bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã triển khai đặt lịch trực tuyến và ưu tiên bệnh nhân đăng ký qua hệ thống. Trong 10 tháng đầu năm, tổng số lượt bệnh nhân khám đạt 912.962 lượt, trong đó 129.445 lượt đăng ký qua mạng, chiếm 14,18% tổng số lượt khám.

Đặc biệt, tại một số khoa, tỷ lệ bệnh nhân đăng ký online lên đến 50,85%, cho thấy sự thuận tiện và hiệu quả của chuyển đổi số. Đối với dịch vụ khám, tổng số lượt bệnh nhân đạt 486.096 lượt, với tỷ lệ đặt lịch online trung bình 26,6%.

PV: Trong tiến trình chuyển đổi số hiện nay, bệnh viện xác định những mục tiêu trọng tâm nào và ưu tiên phát triển các lĩnh vực chuyên môn ra sao để vừa nâng cao chất lượng điều trị, vừa tối ưu hiệu quả quản trị và trải nghiệm của người bệnh?

Trung tướng, Giáo sư - Tiến sĩ Lê Hữu Song: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 là bệnh viện đa khoa, chuyên khoa sâu với nhiệm vụ đặc thù: vừa chăm sóc người bệnh vừa đảm nhiệm công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước và Quân đội.

Một lợi thế đặc biệt của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 là mọi kỹ thuật, công nghệ mới đều được thẩm định, thử nghiệm trên nền tảng thực nghiệm trước khi áp dụng, bảo đảm an toàn và hiệu quả; ưu tiên phát triển các chuyên môn kỹ thuật sâu, coi đó là nền tảng để nâng cao chất lượng điều trị trong bối cảnh chuyển đổi số.

Trước hết, lĩnh vực ghép mô tạng, đặc biệt là ghép gan và ghép thận sẽ tiếp tục được bệnh viện củng cố để giữ vững vị thế hàng đầu cả nước. Lĩnh vực tim mạch, gồm phẫu thuật tim và can thiệp mạch đang được đẩy mạnh theo hướng chuyển từ mổ mở sang phẫu thuật và can thiệp xâm lấn tối thiểu.

Bên cạnh đó, y học hạt nhân được phát triển cho cả mục đích điều trị và nghiên cứu lưỡng dụng; các chuyên ngành như sinh học phân tử, chẩn đoán hình ảnh, chấn thương chỉnh hình, truyền nhiễm, đột quỵ, tiêu hoá và nhiều lĩnh vực chuyên sâu khác cũng được đầu tư mạnh để nâng tầm năng lực chuyên môn.

Bệnh viện cũng tăng cường hợp tác với các tổ chức khoa học trong và ngoài lĩnh vực y học, từ công nghệ, khoa học vật liệu, công nghệ sinh học đến thiết bị y tế vì một bệnh viện chuyên sâu không thể phát triển nếu thiếu sự phối hợp đa ngành. Chúng tôi xác định hợp tác là cách tạo “ao nuôi” từ các đối tác để hình thành công nghệ cốt lõi và phát triển các kỹ thuật mới.

Trong năm qua, bệnh viện đã có 175 đoàn với 239 lượt cán bộ đi nước ngoài làm nhiệm vụ; tiếp đón 70 đoàn với 162 lượt chuyên gia quốc tế đến công tác. Bệnh viện đẩy mạnh hợp tác quốc tế với các quốc gia như Đức, Nhật Bản, Pháp, Úc, Vương quốc Anh, Hàn Quốc… trong đào tạo và chuyển giao công nghệ.

Chúng tôi xác định rằng để làm chủ được công nghệ cốt lõi, tương xứng với các trường viện và chuyên gia quốc tế, mỗi cán bộ y tế phải học thật, nghiên cứu thật, làm việc thật và tạo ra kết quả thật. Đây chính là cách Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 chuẩn bị nguồn lực và xây dựng nền tảng chuyên môn vững chắc để bước vào giai đoạn chuyển đổi số với tâm thế chủ động.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông đã dành thời gian trao đổi với Báo Nhân Dân.