Sinh ra tại vùng quê giàu truyền thống, từ nhỏ Trịnh Hồng Lựu đã say mê dân ca và sớm bộc lộ năng khiếu ca hát. Nhiều năm qua, chị đã cùng chồng là NSND An Ninh dành nhiều công sức phục hồi các làn điệu, không gian diễn xướng dân ca. Hồng Lựu chia sẻ: “Chúng tôi được sinh ra ở cái nôi của dân ca ví, giặm, trong lòng đều có ý thức muốn tìm hiểu thêm nữa về dân ca quê hương, khi đến các vùng quê, chúng tôi đều tìm gặp các nghệ nhân, các cụ già để học hỏi thêm về ví, giặm. Rồi chúng tôi đúc rút được rằng, phần lời của các cụ chủ yếu nói về nhân tình thế thái, chuyện yêu đương đôi lứa, lời dành cho thiếu nhi quá ít. Trong khi đó, thiếu nhi là lứa tuổi tương lai của thế giới, cần được tiếp cận loại hình ví, giặm”.
Trở về sau mỗi chuyến điền dã, hai nghệ sĩ đã dành tâm huyết viết lời mới, viết tiểu phẩm để phục vụ các em nhỏ, đồng thời lồng ghép kiến thức ở bài dạy trong môn Sử, môn Văn trên lớp của học sinh để chuyển thành các làn điệu dân ca. Không gian diễn xướng của ví, giặm gắn liền hoạt động sản xuất nông-ngư nghiệp như khi dệt vải, kéo sợi, chèo thuyền, thả lưới, đi cấy… Nhưng thời hiện đại, máy móc đã thay phần nhiều công việc chân tay của người nông dân. Nghệ sĩ Hồng Lựu đã sáng tạo chuyển không gian diễn xướng lên sân khấu, dưới hình thức là những vở kịch ngắn (một màn) đến kịch dài (bốn màn), từ những đề tài dân gian, truyền thống đến lịch sử, hiện đại, vừa bảo tồn, phát huy những giá trị gốc, vừa phát triển đáp ứng những thay đổi của xã hội hiện đại. “Thật mừng là từ đó, những buổi biểu diễn đã trở thành buổi sinh hoạt thường xuyên trong cộng đồng, lan tỏa đến nhiều địa phương ở Nghệ An. Ví, giặm đã được trở về “không gian sinh tồn” của nó”, nghệ sĩ Hồng Lựu chia sẻ.
Hằng năm, Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An phối hợp các câu lạc bộ dân ca tập huấn cho các giáo viên dạy môn âm nhạc của các trường, để từ đó dạy lại cho học sinh. Sau gần 40 năm đứng trên sân khấu, thâm nhập thực tế, gìn giữ, bảo tồn dân ca, NSND Hồng Lựu đã nhận được nhiều tình cảm yêu mến của nhân dân. Tình yêu đậm sâu với nghệ thuật truyền thống của quê hương trong chị đã lan tỏa, truyền cảm hứng cho nhiều người cùng có ý thức gìn giữ di sản văn hóa của cha ông.
“Tôi mong rằng, nhiều khu di tích ở miền trung sẽ có thể đưa ví, giặm để quảng bá, góp phần lan tỏa sự đặc sắc của dân ca đến đông đảo công chúng”.
