Toàn tỉnh hiện có hơn 490 trong tổng số 2.602 di tích - danh thắng đã được xếp hạng, từ cấp tỉnh đến cấp quốc gia đặc biệt (trong đó, có bảy di tích quốc gia đặc biệt).
Nơi đây hội đủ các loại hình di sản vật thể, từ lịch sử đến kiến trúc nghệ thuật, từ khảo cổ học tới danh lam thắng cảnh. Di chỉ khảo cổ trải dài liên tục qua các thời đại đồ đá, đồ đồng, đồ sắt, như Thẩm Ồm, Làng Vạc, Đồng Trương… Bốn đền thờ đã được dân gian tôn vinh về độ linh thiêng (Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng) bên cạnh nhiều ngôi đình làng giàu giá trị kiến trúc nghệ thuật. Những khu lưu niệm ghi nhớ công ơn các nhân vật lịch sử cách mạng, như Phan Bội Châu, Lê Hồng Phong, Phan Đăng Lưu, đặc biệt, Khu di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Kim Liên cùng hệ thống di tích lưu lại dấu ấn phong trào Xô viết Nghệ -Tĩnh đã trở thành loại hình di sản tiêu biểu cho vùng đất địa linh nhân kiệt giàu truyền thống này.
Kết nối với hệ thống di sản vật thể là một kho tàng di sản văn hóa phi vật thể vô cùng đặc sắc, với danh mục gồm gần 500 cái tên được kiểm kê, thuộc đủ các loại hình lễ hội, trình diễn dân gian, phong tục tập quán và tri thức bản địa. Trong đó, Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2014, bên cạnh 16 di sản được xếp hạng cấp quốc gia.
Thời gian gần đây, ngành du lịch Nghệ An đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Chỉ riêng năm 2025, tỉnh đã đón khoảng 9,9 triệu lượt khách, doanh thu trực tiếp từ hoạt động du lịch ước đạt 11.921 tỷ đồng. Từ kết quả tích cực này, địa phương kỳ vọng trong năm 2026, tỉnh sẽ đón khoảng 10,4 triệu lượt khách và đạt doanh thu 12.500 tỷ đồng. Chính quyền và người dân đang nỗ lực không ngừng để thích nghi với sự thay đổi rất nhanh của thời cuộc, nhằm biến thách thức thành cơ hội phát triển.
Một số khu di tích đã chủ động vận dụng khoa học, công nghệ vào việc quảng bá, giới thiệu, lan tỏa giá trị di tích với đông đảo du khách. Đơn cử: Đến với Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, du khách được trải nghiệm công nghệ thực tế ảo (VR 360) và thực tế tăng cường (AR). Mạng xã hội cùng các nền tảng số được tận dụng tối đa, hệ thống tư liệu liên quan di tích được số hóa trên phạm vi rộng khắp.
Thích ứng ở khâu nhân sự và quản lý nhà nước cũng là một cố gắng cần ghi nhận. Để phục vụ các đối tượng khách đa dạng hơn, Nghệ An đã đào tạo cán bộ thuyết minh, hướng dẫn bằng một số ngoại ngữ, thường xuyên học tập chuyên môn để nâng cao trình độ, chủ động và linh hoạt ứng xử với từng đối tượng khách. Với khâu quản lý nhà nước, ngoài bố trí các cán bộ chính quyền địa phương tham gia, việc tăng số lượng và nâng cao chất lượng của các thành viên Ban/Tổ quản lý di tích đã giúp mang lại những chuyển biến tích cực trong quản lý, vận hành hoạt động tại hàng loạt ngôi đền có lượng khách tham quan lớn, như đền Ông Hoàng Mười, đền Quả Sơn...
Sự thay đổi toàn diện trong tư duy quản lý và điều hành hoạt động, coi hệ thống di tích là sản phẩm phục vụ du lịch hiệu quả, đã đem tới nhiều trải nghiệm giá trị cho du khách, đồng thời giúp di tích thêm sức sống.
