Xung đột tại Trung Đông đã làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao và tác động trực tiếp tới Việt Nam, gây sức ép lên toàn bộ nền kinh tế.
Hiện nguồn dự trữ chủ yếu gửi tại kho của doanh nghiệp đầu mối theo cơ chế thuê, chưa bảo đảm yêu cầu quản lý tách bạch về số lượng và chất lượng, tiềm ẩn nguy cơ “khoảng trống năng lượng” và ảnh hưởng tới ổn định kinh tế vĩ mô.
Dự án triển khai trong tình huống khẩn cấp
Dù là quốc gia sản xuất dầu thô, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu một phần xăng dầu thành phẩm, trong khi hệ thống dự trữ quốc gia độc lập chưa được hình thành. Trước diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, Chính phủ đã giao Bộ Công thương sớm làm việc với các đối tác nước ngoài để triển khai ngay việc xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn (Thanh Hóa). Kho dự trữ vừa phục vụ trực tiếp Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, vừa đáp ứng nhiệm vụ dự trữ quốc gia.
Dự án được quy hoạch trên diện tích khoảng 60 ha, thuộc phường Hải Bình, trong phạm vi Khu kinh tế Nghi Sơn. Để bảo đảm tiến độ, Chính phủ yêu cầu địa phương khẩn trương hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng. Cùng với đó, yêu cầu Bộ Công thương chỉ đạo Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) triển khai dự án kho chứa xăng dầu trong trường hợp khẩn cấp; đồng thời nghiên cứu xây dựng tại Khu kinh tế Nghi Sơn kho chứa khí đốt, sớm góp phần bảo đảm an ninh năng lượng của Việt Nam.
Mới đây, tại buổi làm việc với Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Hoài Anh nhấn mạnh định hướng ưu tiên phát triển dự án tổng kho dự trữ xăng dầu quy mô lớn, coi đây là hạ tầng chiến lược gắn trực tiếp với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Theo đó, việc hình thành hệ thống kho dự trữ hiện đại tại Khu kinh tế Nghi Sơn không chỉ đáp ứng yêu cầu dự phòng năng lượng, mà còn tạo dư địa thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp năng lượng liên quan. Mục tiêu là phát huy tối đa lợi thế vị trí và hạ tầng, đưa Khu kinh tế Nghi Sơn trở thành cực tăng trưởng năng động, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của tỉnh trong giai đoạn tới.
“Bảo hiểm” của nền kinh tế
Không chỉ trong bối cảnh biến động địa chính trị, ngay cả yêu cầu tăng trưởng và nhu cầu tiêu thụ ngày càng gia tăng cũng đang đặt ra đòi hỏi cấp bách sớm xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng quy mô lớn, quản lý tập trung, đủ sức chủ động ứng phó với mọi kịch bản của thị trường. Thạc sĩ Vũ Ngọc Bảo, chuyên gia chính sách công và quản lý cho rằng, trong nhiều năm qua, việc điều hành thị trường xăng dầu ở Việt Nam chủ yếu dựa vào các công cụ tài chính như thuế, phí hay quỹ bình ổn giá, song các giải pháp này mới chỉ tác động đến yếu tố “giá” của thị trường. Cốt lõi của an ninh năng lượng nằm ở dự trữ vật chất, tức lượng dầu thực có trong các bồn chứa.
“Cần nhìn nhận dự trữ năng lượng như một cấu phần của hạ tầng chiến lược quốc gia, tương tự dự trữ lương thực và các nguồn lực thiết yếu khác, nhằm bảo đảm tính chủ động và khả năng ứng phó trong mọi tình huống. Nếu các bồn chứa không còn dầu, dù có nguồn lực tài chính cũng không thể ngay lập tức bảo đảm nhiên liệu cho nền kinh tế”, Thạc sĩ Vũ Ngọc Bảo nhấn mạnh.
Mới đây, tại phiên thảo luận về kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm tới, ông Đặng Ngọc Huy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu của Quốc hội nhấn mạnh, xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia chính là mua bảo hiểm cho nền kinh tế. Để hình thành hệ thống dự trữ tối thiểu 90 ngày, cần sớm triển khai các giải pháp mang tính đột phá, trọng tâm là phát triển dự án tổng kho; đồng thời bố trí đủ nguồn lực ngân sách, hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm khởi công trong thời gian sớm nhất.
Thực tiễn cho thấy, dự trữ năng lượng không thể chỉ dừng ở các bồn chứa xăng dầu thành phẩm, mà cần được thiết kế như một hệ thống liên kết đồng bộ, bao gồm dự trữ dầu thô, năng lực lọc hóa dầu và dự trữ sản phẩm. Việc xây dựng các kho dự trữ dầu thô gắn với các trung tâm lọc hóa dầu ven biển miền trung như Dung Quất, Nghi Sơn sẽ giúp nâng cao tính chủ động của
hệ thống. Ở tầm chiến lược, việc gắn kết dự trữ dầu thô với chế biến và phân phối sẽ hình thành “chuỗi an ninh năng lượng” khép kín, tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài. Đây là hướng đi đã được nhiều quốc gia lựa chọn trong bối cảnh thị trường năng lượng ngày càng biến động.
Phát biểu tại nghị trường Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định quyết tâm không để xảy ra mất ổn định hay khủng hoảng kinh tế trong bất kỳ tình huống nào, đồng thời chủ động các kịch bản ứng phó. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, cả trước mắt và lâu dài, đặc biệt với nguồn cung dầu thô và khí đốt. Hiện Chính phủ đã báo cáo Quốc hội phương án xây dựng dự trữ quốc gia đối với một số mặt hàng thiết yếu, trong đó có xăng dầu.
Tiêu điểm: Trục chiến lược của an ninh năng lượng quốc gia
