1. Những ngày hè nắng gắt, làng Thanh Tiên vẫn vang lên tiếng chẻ tre, cắt giấy và nhuộm màu. Với người dân nơi đây, hoa giấy không đơn thuần là sản phẩm thủ công mà còn là kết tinh của triết lý dân gian, gắn với quan niệm về ngũ hành và ước vọng bình an, no đủ.
Để hoàn thiện một cành hoa giấy, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn từ chọn tre, chẻ tăm, nhuộm giấy đến đục cánh, tạo hình. Mỗi loài hoa lại có cách tạo tác riêng, đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn. Nghệ nhân Trần Phú, người có hơn bốn thập kỷ gắn bó với nghề cho biết, công đoạn khó nhất không nằm ở kỹ thuật mà ở sự bền bỉ và tỉ mỉ của người làm nghề. Phải chuẩn bị từ khâu chọn tre, chẻ tăm, nhuộm màu đến đục cánh. Có những loại hoa như hướng dương phải xếp bằng tay, buộc vào thân tre rồi dán từng mặt tán. Nếu gặp mùa mưa, tre ẩm mốc là coi như bỏ. Một người thợ lành nghề một năm cũng chỉ làm được khoảng 7.000 bông hoa.
Sự tinh xảo ấy giúp hoa giấy Thanh Tiên giữ được sức hấp dẫn riêng giữa thị trường sản phẩm thủ công ngày càng đa dạng. Không chỉ là vật phẩm trang trí, mỗi bông hoa còn mang theo câu chuyện về một làng nghề lâu đời và những giá trị văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Chính điều đó đã tạo nên sức hút đối với du khách. Chị Nguyễn Mai Hương, du khách đến từ Hà Nội cho biết, trải nghiệm tự tay làm hoa giúp chị hiểu hơn sự công phu của nghề truyền thống. Theo chị, đây là một giá trị văn hóa cần được gìn giữ và giới thiệu rộng rãi tới bạn bè trong và ngoài nước.
2. Dù mang giá trị văn hóa đặc sắc, nghề làm hoa giấy nhiều năm qua vẫn đối mặt không ít khó khăn. Thu nhập thấp, thị trường tiêu thụ hạn chế khiến nghề chủ yếu được duy trì như một công việc phụ trong thời gian nông nhàn.
Theo nghệ nhân Trần Phú, trước đây sản phẩm chủ yếu tiêu thụ vào dịp Tết nên nguồn thu không ổn định. Dù những năm gần đây thị trường có dấu hiệu khởi sắc, hoa giấy vẫn chưa đủ để trở thành nguồn thu nhập chính của phần lớn hộ dân trong làng.
Những năm gần đây, Thanh Tiên đang từng bước chuyển hướng từ mô hình sản xuất đơn thuần sang phát triển du lịch trải nghiệm. Thay vì chỉ bán sản phẩm, nhiều cơ sở mở cửa đón khách tham quan, hướng dẫn các công đoạn làm hoa và kết hợp giới thiệu văn hóa địa phương. Cách làm này không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn giúp quảng bá làng nghề hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa sản phẩm, đưa hoa giấy vào các không gian trang trí, quà tặng lưu niệm hay các hoạt động văn hóa cũng mở ra cơ hội mới cho làng nghề. Hoa giấy Thanh Tiên ngày càng xuất hiện nhiều hơn tại các kỳ Festival Huế, triển lãm văn hóa và sự kiện du lịch, góp phần lan tỏa hình ảnh di sản của cố đô đến với du khách trong và ngoài nước.
Từ một sản phẩm gắn với phong tục dân gian, hoa giấy Thanh Tiên đang từng bước trở thành cầu nối giữa bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch.
Người trẻ khởi nghiệp từ di sản
Đáng chú ý hơn là sự trở lại của một bộ phận người trẻ với các ý tưởng khởi nghiệp từ di sản. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy các giá trị truyền thống hoàn toàn có thể thích ứng với đời sống hiện đại nếu được tiếp cận bằng tư duy mới.
