Đó cũng chính là lúc chợ cá Quảng Nham bắt đầu diễn ra trên bãi biển làng chài thôn Từ, xã Tiên Trang (trước sáp nhập là xã Quảng Nham, huyện Quảng Xương), tỉnh Thanh Hóa. Không biển hiệu, không sạp hàng, không quán mái che, chợ cá tự phát này họp ngay trên nền cát ẩm, nơi biển và đất gặp nhau.
Từ khi trời còn chưa sáng rõ mặt người, người dân từ các vùng lân cận đã kéo về, đứng ngóng ra khơi, chờ đón những con thuyền trở về mang theo “lộc biển”. Tiếng sóng vỗ đều đều, gió biển lồng lộng, xen lẫn tiếng người gọi nhau í ới, tạo nên một không gian vừa hoang sơ vừa lạ lẫm.
Khi những con thuyền vừa chạm bãi, không khí lập tức trở lên nhộn nhịp. Từ trên thuyền, người dọn lưới, người chuyển những sọt cá đầy ắp, ánh lên sắc bạc của cá nục, cá trích, cá cơm… còn tươi rói từ khoang thuyền xuống bãi cát. Dưới bãi, không khí chợ cá cũng bắt đầu sôi động, người gánh, người đong đếm.
Mọi hoạt động của chợ cũng cứ thế tự nhiên diễn ra, người mua kẻ bán hòa vào nhau trong một nhịp điệu khẩn trương nhưng không hề hỗn loạn, như thể mỗi người đều đã thuộc lòng vai trò của mình trong chợ phiên làng biển.
Sau một đêm lênh đênh trên biển, chợ cá Quảng Nham là nơi ngư dân làng chài mang theo cá tôm, mang theo cả câu chuyện của luồng cá, của sóng gió khơi xa. Những câu chuyện ấy được kể nhanh gọn, chen giữa những lần cân cá, trả giá, chất chứa cả kinh nghiệm và đời sống của người đi biển.
Ngày biển lặng, bãi biển đông vui như hội nhờ chợ cá. Người mua, kẻ bán chen chân theo cách thân tình của người dân biển chất phác. Ngày biển động, mọi thứ lập tức thay đổi. Không còn cảnh tấp nập, bãi biển trở nên vắng vẻ. Chỉ còn tiếng sóng vỗ bờ, cùng bọt biển tung lên trắng xóa như muốn nuốt chửng cả không gian.
Cuộc sống của người dân nơi đây đã từ bao đời nay gắn liền với biển. Biển là nguồn sống, là nơi gửi gắm hy vọng, nhưng cũng là nơi ẩn chứa không ít rủi ro. Mỗi chuyến ra khơi là một lần ngư dân phải đối mặt với những bất trắc khó lường.
Ông Lê Văn Hoành, một ngư dân đã ngoài 70 tuổi, đứng bên chiếc thuyền gỗ sẫm màu vì nắng gió, chậm rãi chia sẻ, trước đây, phương tiện đánh bắt còn thô sơ, chủ yếu là thuyền gỗ nhỏ, đi gần bờ. Mỗi chuyến đi biển phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm người cao tuổi “trông trời, nhìn biển”. Lênh đênh trong biển mênh mang, ngư dân vừa đánh bắt, vừa canh chừng thời tiết… Những năm gần đây, nhờ chính sách hỗ trợ của Nhà nước, đời sống ngư dân đã đổi thay nhiều. Các hộ dân được vay vốn để đóng mới tàu thuyền, trang bị máy móc, ngư lưới cụ hiện đại hơn.
Việc đi biển nhờ thế cũng có thể vươn xa hơn, hiệu quả hơn, và thu nhập của ngư dân cũng ổn định hơn. Những ngôi nhà tạm bợ, xiêu vẹo dần được thay thế bằng những căn nhà xây kiên cố, khang trang, bề thế. Đường làng, ngõ xóm cũng được làm rộng rãi, sạch sẽ, thuận tiện hơn…
Và mỗi sáng sớm khi thuyền cập bến, chợ cá nhóm họp, là lúc nhịp sống bình dị của làng chài Quảng Nham hiện lên rõ nét nhất, thấm đẫm hương biển đầu ngày.
