Ai cũng vội vã chạy đua với thời gian, tìm kiếm người mất tích, bốc xúc đất đá thông đường, dựng lại nhà ở, lo cơm ăn nước uống, thuốc men cho đồng bào Mường Than vừa qua cơn lũ tàn khốc…
Vết thương giữa đại ngàn
Nằm trong thung lũng giữa hai ngọn núi lớn là Púng Luông và Phan Xi Păng, xã Mường Than, tỉnh Lai Châu nổi tiếng với cánh đồng lớn thứ ba vùng Tây Bắc. Vậy nhưng, có mặt ở bản Chít những ngày này, không ai có thể nghĩ nơi đây đã từng là ruộng vườn xanh tốt, bản làng trù phú của đồng bào Dao, Tày, Thái.
Khu vực Đội 11 từng là thị tứ sầm uất với Quốc lộ 32 vừa được nâng cấp mở rộng, láng nhựa phẳng mịn chạy xuyên cánh đồng Mường Than, hai bên đường san sát nhà cao tầng của bà con người Kinh từ miền xuôi lên khai phá lập nghiệp cùng người Thái bản địa. Đứng ở mỏm đá to như cái bàn nước còn trơ lại, dưới nắng chói chang của mạn tây dãy Hoàng Liên, nỗi sợ lẫn nỗi đau như vẫn còn hiện trên gương mặt thất thần của bà Hà Thị Liên, 51 tuổi, người dân tộc Thái. Bà kể: Khoảng 7 giờ ngày 17/7, trời còn mưa mịt mù, không nhìn rõ mặt người, bỗng nghe tiếng lục cục va đập, rồi tiếng nước réo ù ù. Chạy ra cửa, nhìn lên ngọn núi đầu nguồn suối Nậm Sáng thấy rung chuyển, bà Liên vội dắt đứa con trai 10 tuổi chạy khỏi nhà lên chỗ gò đất cao. Nhưng lũ đá ầm ập tràn đến, dứt phăng đứa con khỏi bàn tay người mẹ. Chỉ trong vài phút, dòng thác lũ cuốn theo cây cối, nhà cửa, lợn gà… lao xuống hạ du. Bà Liên đứng chết trân nhìn theo dòng lũ bùn đen đặc cuốn mất đứa con trai mà đành rơi nước mắt bất lực…
Gần đó, ông Hà Văn Minh, 62 tuổi, đưa bàn tay lấm lem bùn đất sờ nắn chiếc cột trụ bê-tông của ngôi nhà xây hai tầng vừa bị lũ đánh cong, khuỵu xuống như người bị thương. Ngôi nhà kiên cố mới xây, bám mặt tiền Quốc lộ 32 đã bị lũ quét phá tung toàn bộ tường gạch tầng 1, cuốn phăng đồ đạc, tài sản bao năm tích góp.
Trận lũ quét tàn khốc, như quả bom nước và đất đá từ trên phía thượng nguồn ập xuống bất ngờ, làm dòng suối Nậm Sáng hiền hòa bỗng chốc trở nên hung dữ, như con thú hoang bị thương, lồng lộn cắn xé mọi thứ. Chỉ trong chớp mắt, bản Chít của xã Mường Than bị san phẳng thành bình địa, ngổn ngang bùn đá, rác rưởi… Theo thống kê của cơ quan chức năng tỉnh Lai Châu, trận lũ quét tàn khốc đã làm 6 người chết, 2 người mất tích, 3 người bị thương; 20 nhà ở bị phá hủy hoàn toàn, hàng trăm ngôi nhà bị hư hỏng; hơn 200 ha lúa và hoa màu bị vùi lấp, thiệt hại nặng. Tổng thiệt hại vật chất ước tính gần 200 tỷ đồng.
Điểm tựa giữa hoạn nạn
Ngay sau khi lũ quét xảy ra, Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Lê Minh Ngân, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Quang Trung cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền xã Mường Than đã có mặt tại hiện trường chỉ đạo các lực lượng, nòng cốt là bộ đội, công an, dân quân và thanh niên khẩn trương, bằng mọi cách tìm kiếm người mất tích.
Lãnh đạo tỉnh Lai Châu chỉ đạo thực hiện nguyên tắc: Tìm kiếm, cứu hộ song song với công tác phòng ngừa, bảo đảm an toàn; nắm chắc tình hình tại cơ sở, địa phương để có phương án tổ chức triển khai khắc phục hiệu quả. Trước mắt, ưu tiên tìm kiếm người mất tích, hỗ trợ gia đình có nạn nhân tử vong và bị thương; bảo đảm hệ thống điện, thông tin liên lạc, giao thông và nước sạch cho người dân vùng lũ quét, sạt lở đất.
Ở khoảnh đường nhựa Quốc lộ 32 còn sót lại sau lũ quét ngay tại bản Chít, chúng tôi gặp những người lính rất trẻ đeo quân hàm binh nhất, binh nhì của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lai Châu và Quân khu 2 vừa hạ ba-lô xuống đã vội mặc áo phao, đeo xẻng công binh sau lưng, rồi chạy nhanh theo đồng đội dàn đội hình hàng ngang tìm kiếm trên bãi bùn đất mênh mông, mưa vẫn tuôn xối xả trên đầu. Ngay sau khi hành quân đến hiện trường lũ quét, hơn 700 cán bộ, chiến sĩ của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lai Châu, Công an tỉnh Lai Châu và lực lượng Công an, dân quân các xã Mường Than, Mường Khoa, Than Uyên, Mường Kim, Tân Uyên… bất chấp nắng mưa, dầm mình dưới bùn đặc của dòng nước lũ, ngổn ngang gỗ đá, mảnh vỡ, đinh sắt, cột nhà để chạy đua với thời gian, tìm kiếm các nạn nhân.
Cũng trong những ngày đau thương ấy, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng; Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cùng đại diện Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Văn phòng Chính phủ, Văn phòng Ban chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đã trực tiếp đến kiểm tra, chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả mưa lũ tại xã Mường Than, tỉnh Lai Châu.
Khuôn mặt âu lo, Phó Thủ tướng đi ủng chống ngập, đội mũ bộ đội che nắng chói miền tây Lai Châu để ra giữa hiện trường gặp những người lính lưng áo đẫm mồ hôi, lấm lem bùn đất tìm kiếm nạn nhân, giúp dân dọn dẹp đổ nát, dựng lại nhà ở. Tại các điểm đến thăm, đồng chí Hồ Quốc Dũng ân cần thăm hỏi tình hình đời sống, sức khỏe, chia sẻ với những khó khăn, mất mát mà người dân đang phải gánh chịu sau đợt mưa lũ.
Cùng với thăm hỏi, động viên người dân, Phó Thủ tướng cùng đoàn công tác đã đến kiểm tra khu vực tái định cư bố trí nơi ở cho các hộ dân bị ảnh hưởng nặng nề do mưa lũ, đồng ý xây khu tái định cư mới gồm 24 căn nhà ở bản Sân Bay, cách tâm lũ Mường Than khoảng 7 km, bảo đảm nơi ở an toàn và sinh kế cho người dân sau lũ quét. Ngay sau đó, Chính phủ đã hỗ trợ khẩn cấp cho tỉnh Lai Châu 50 tỷ đồng từ nguồn dự phòng để nhanh chóng khắc phục hậu quả thiên tai, giúp người dân Mường Than sớm ổn định cuộc sống và sản xuất.
Trong thiên tai, mất mát, tình đồng chí, nghĩa đồng bào càng thêm sáng rõ và ấm áp. Những đoàn xe từ Thanh Hóa, Ninh Bình, Phú Thọ, Tuyên Quang, Lào Cai… mang theo lương thực, thực phẩm, quần áo, thuốc men, vật dụng sinh hoạt nối tiếp nhau đến bản Chít, Đội 11, Noong Thăng giúp đồng bào Lai Châu vượt qua cơn hoạn nạn. Biết bao doanh nghiệp và hội nhóm nghề nghiệp đã tự nguyện cùng nhau đưa máy xúc đến Mường Than để thông đường tới những bản làng bị cô lập, đưa hàng tiếp tế đến người dân, để bà con sớm ổn định cuộc sống và khôi phục sản xuất.
Ở tâm lũ Mường Than, chúng tôi bắt gặp những tấm gương bình dị mà cao quý. Đó là ông Hoàng Văn Huân, Chủ tịch xã Mường Khoa vượt đêm mưa to gió lớn đến nơi dân sơ tán, tất bật nấu mì cho người dân. Đó là anh nông dân Phan Văn Hoan, ở bản Mường, xã Than Uyên lái chiếc máy cày Kobuta của gia đình vượt dòng nước dữ để mở đường cứu hộ, đã trở thành những điểm sáng trách nhiệm của người cán bộ cơ sở, ngọn lửa ấm áp tình người trong khó khăn, hoạn nạn.
Vết thương của núi rừng rồi sẽ lành theo thời gian. Nhưng nghĩa đồng bào và sự sẻ chia trong những ngày gian khó sẽ còn ở lại, như lớp “phù sa” để nảy nở những mầm sống tươi tốt hơn…
Theo Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lai Châu, đến ngày 22/7, Ban vận động cứu trợ tỉnh đã tiếp nhận hàng chục tỷ đồng từ các cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp, nhà hảo tâm trong và ngoài tỉnh. Cả nước chung tay, đồng sức đồng lòng hướng về tâm lũ Mường Than. Ai cũng muốn làm việc có ích nhất trong lúc này để giúp bà con ổn định cuộc sống, khôi phục sản xuất, vơi đi nỗi đau thương, mất mát.
