Ngành xuất bản tăng trưởng ổn định nhưng cần đột phá mạnh mẽ hơn

Hội nghị có sự tham dự và chỉ đạo của Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm cùng sự tham dự của đại diện lãnh đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ; lãnh đạo Cục Xuất bản, In và Phát hành; đại diện các phòng, ban chuyên môn thuộc Cục; cùng đại diện một số cơ quan, đơn vị hoạt động trong các lĩnh vực xuất bản, in và phát hành.

Năm 2025, ngành xuất bản tiếp tục giữ được nhịp tăng trưởng, bảo đảm tốt nhiệm vụ chính trị, tư tưởng và từng bước thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng chưa đạt mục tiêu đề ra, hiệu quả tài chính còn hạn chế, tình trạng in lậu, xâm phạm bản quyền diễn biến phức tạp đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.

Theo Báo cáo tổng kết công tác năm 2025 của Cục Xuất bản, In và Phát hành, hoạt động xuất bản trong năm tiếp tục bám sát nhiệm vụ chính trị, tư tưởng, phục vụ kịp thời các sự kiện lớn của đất nước, các ngày lễ trọng đại và nhiệm vụ tuyên truyền về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhiều xuất bản phẩm có giá trị về chính trị, lịch sử, văn hóa, giáo dục tiếp tục được đầu tư nghiêm túc, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và lan tỏa các giá trị tốt đẹp trong xã hội.

Song song với nhiệm vụ chính trị, ngành xuất bản vẫn duy trì được hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phục vụ xã hội và phát triển thị trường sách trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, sức mua còn nhiều biến động.

Năm 2025, doanh thu hoạt động xuất bản ước đạt 4.800 tỷ đồng, tăng 6% so với năm 2024; số nộp ngân sách nhà nước đạt 225 tỷ đồng, tăng 6%, vượt chỉ tiêu đề ra. Toàn ngành xuất bản 52.100 xuất bản phẩm với 585 triệu bản, tiếp tục duy trì quy mô ổn định và vượt chỉ tiêu về sản lượng.

Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế của các nhà xuất bản chỉ tăng 2,46%, thấp hơn mục tiêu đặt ra, cho thấy hiệu quả kinh tế chưa theo kịp tốc độ tăng doanh thu. Thực tế này phản ánh rõ những khó khăn trong cân đối chi phí, đặc biệt là chi phí bản quyền, in ấn, phát hành và đầu tư cho công nghệ trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Chuyển đổi số tiếp tục được xác định là hướng đi quan trọng của ngành xuất bản. Đến hết năm 2025, 35/52 nhà xuất bản, chiếm 67,3%, đã được cấp xác nhận đăng ký hoạt động xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử. Con số này cho thấy nhận thức và hành động về xuất bản số đã có chuyển biến tích cực.

Tuy vậy, quá trình chuyển đổi số giữa các đơn vị còn chưa đồng đều. Cụ thể, nhiều nhà xuất bản quy mô nhỏ gặp khó khăn về nguồn lực, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực công nghệ, trong khi các nền tảng số dùng chung của ngành chưa được xây dựng đồng bộ, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng và khai thác thị trường.

Công tác phòng, chống in lậu, in giả và xâm phạm bản quyền tiếp tục được tăng cường trong năm 2025 thông qua việc duy trì đường dây nóng 24/7, phối hợp kiểm tra liên ngành và hoàn thiện các quy định pháp luật trong dự thảo Luật Xuất bản sửa đổi.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng vi phạm bản quyền, đặc biệt trên không gian mạng, ngày càng tinh vi. Trong khi đó, ở một số địa phương, công tác quản lý còn gặp khó khăn do sắp xếp, sáp nhập tổ chức bộ máy và hạn chế về nhân lực chuyên trách. Đây tiếp tục là "điểm nghẽn" ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường kinh doanh lành mạnh của thị trường sách.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành xuất bản hiện nay là xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với thực tiễn phát triển, đặc biệt là yêu cầu quản lý và phát triển xuất bản số. Việc tiếp tục rà soát, sửa đổi các nghị định, thông tư liên quan cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế.

Từ thực tiễn năm 2025, có thể thấy yêu cầu đặt ra đối với ngành xuất bản trong thời gian tới là phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, thúc đẩy chuyển đổi số đồng bộ, nâng cao hiệu quả kinh tế gắn với nhiệm vụ chính trị, đồng thời kiên quyết đấu tranh với in lậu, xâm phạm bản quyền.

Giữ vững vai trò là công cụ quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, đồng thời thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường, ngành xuất bản đang đứng trước yêu cầu phải bứt phá trong tư duy và cách làm. Việc hoàn thiện thể chế, đầu tư cho chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh sẽ là những yếu tố then chốt để ngành xuất bản phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Cục Xuất bản, In và Phát hành và toàn ngành xuất bản trong năm 2025, nhất là trong bối cảnh kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn, thị trường văn hóa-xuất bản chịu tác động mạnh từ sự cạnh tranh của các loại hình nội dung số và chi phí đầu vào gia tăng.

Thứ trưởng nhấn mạnh, ngành xuất bản đã cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, tư tưởng được giao, tiếp tục khẳng định vai trò là một lĩnh vực quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; nhiều xuất bản phẩm có giá trị về chính trị, lịch sử, văn hóa, giáo dục được đầu tư nghiêm túc, phục vụ kịp thời các sự kiện lớn của đất nước, góp phần bồi đắp các giá trị nhân văn và bản sắc văn hóa dân tộc. Bên cạnh những kết quả đạt được, cần thẳng thắn nhìn nhận một số tồn tại, hạn chế để sớm khắc phục.

Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Thứ trưởng nhận định xuất bản không chỉ là hoạt động kinh tế-văn hóa đơn thuần mà còn gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng con người, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Vì vậy, công tác quản lý nhà nước về xuất bản cần tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng tham mưu, tăng tính chủ động và dự báo, bảo đảm khung pháp lý theo kịp thực tiễn phát triển.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên khẳng định Cục sẽ khẩn trương cụ thể hóa các nội dung chỉ đạo thành chương trình, kế hoạch công tác sát thực tiễn, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm triển khai đồng bộ trong toàn ngành ngay từ đầu năm 2026.

Theo Cục trưởng Nguyễn Nguyên, Cục sẽ tăng cường đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm có kiểm soát; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý hoạt động xuất bản, in và phát hành; từng bước xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thuận lợi cho các đơn vị hoạt động đúng pháp luật.

Đối với công tác phòng, chống in lậu và xâm phạm bản quyền, ngành sẽ tiếp tục duy trì các kênh tiếp nhận thông tin, tăng cường phối hợp liên ngành, gắn trách nhiệm cụ thể với từng đơn vị, từng địa phương; đồng thời nghiên cứu, đề xuất các giải pháp kỹ thuật và cơ chế phù hợp để nâng cao hiệu quả đấu tranh trong điều kiện vi phạm ngày càng tinh vi, phức tạp.

Bên cạnh đó, Cục Xuất bản, In và Phát hành cũng chú trọng công tác hướng dẫn, hỗ trợ các nhà xuất bản trong chuyển đổi số, nâng cao năng lực biên tập, quản trị và kinh doanh, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa các đơn vị trong ngành; đồng thời tiếp tục tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.