Ngành ngân hàng: "Huyết mạch" thúc đẩy tăng trưởng trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, áp lực lạm phát, xung đột địa chính trị, chi phí vận tải và năng lượng gia tăng, yêu cầu đặt ra đối với công tác điều hành kinh tế trong nước ngày càng lớn. Năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2026-2030, đồng thời cũng là năm nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, phấn đấu GDP tăng từ 10% trở lên, kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.

Trong bối cảnh đó, vai trò của ngành ngân hàng tiếp tục được khẳng định là “huyết mạch” của nền kinh tế, giữ vai trò dẫn vốn, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và thúc đẩy các động lực tăng trưởng.

Thách thức từ thực tiễn và sự chủ động của ngành

Phát biểu tại Tọa đàm “Vai trò của ngành ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế” do Thời báo Ngân hàng tổ chức sáng 8/5, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà nhấn mạnh: “Vai trò của ngành ngân hàng là hết sức quan trọng. Với chức năng là huyết mạch của nền kinh tế, ngành ngân hàng có trách nhiệm huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính, đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, đầu tư và tiêu dùng; hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng; đồng thời góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng”.

Thực tế cho thấy, dòng vốn đã bắt đầu thẩm thấu mạnh mẽ. Tính đến ngày 28/4, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt hơn 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 4,42% so cuối năm 2025 và tăng 18,26% so cùng kỳ. Trong đó, tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 4,3 triệu tỷ đồng; dư nợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt gần 3,8 triệu tỷ đồng. Đặc biệt, tín dụng đối với lĩnh vực xuất khẩu và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao.

Không chỉ thúc đẩy tăng trưởng, ngành ngân hàng còn chú trọng định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực phát triển bền vững. Dư nợ tín dụng xanh hiện đạt hơn 780 nghìn tỷ đồng, trong khi dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt hơn 5,1 triệu tỷ đồng. Đây là bước chuyển đáng chú ý trong việc gắn hoạt động tín dụng với mục tiêu phát triển xanh và giảm tác động tiêu cực tới môi trường.

Một trong những điểm đáng chú ý là công tác hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng tiếp tục được đẩy mạnh. Ngân hàng Nhà nước đã rà soát, sửa đổi và bổ sung nhiều quy định nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn. Riêng năm 2025, Ngân hàng Nhà nước đã trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; đồng thời ban hành các thông tư liên quan đến hoạt động tín dụng và các chương trình tín dụng ưu tiên.

Song song với đó, công tác điều hành tín dụng được triển khai linh hoạt, bám sát diễn biến thực tế của thị trường. Theo bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), nhiều văn bản chỉ đạo đã được ban hành để định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới, Ngân hàng Nhà nước cũng kịp thời chỉ đạo các tổ chức tín dụng tạo điều kiện thuận lợi về ngoại tệ và tín dụng cho doanh nghiệp nhập khẩu, dự trữ và kinh doanh xăng dầu.

Đáng chú ý, chương trình kết nối ngân hàng-doanh nghiệp tiếp tục được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi toàn quốc. Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, hơn 1.000 cuộc gặp gỡ, đối thoại giữa ngân hàng và doanh nghiệp đã được tổ chức nhằm tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận tín dụng. Đây không chỉ là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn mà còn giúp hệ thống ngân hàng nắm sát hơn nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế.

Cùng với điều hành tín dụng chung, nhiều chương trình tín dụng quy mô lớn tiếp tục được triển khai. Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản đã nhiều lần nâng quy mô, với doanh số giải ngân lũy kế đạt khoảng 185.500 tỷ đồng cho khoảng 63.000 lượt khách hàng vay vốn. Chương trình cho vay nhà ở xã hội đã cam kết cho vay gần 20.500 tỷ đồng. Đối với lĩnh vực hạ tầng điện, giao thông và công nghệ chiến lược, các ngân hàng đã ký hợp đồng tín dụng tài trợ cho 8 dự án với tổng số tiền cam kết hơn 70.900 tỷ đồng.

Dòng vốn tín dụng không chỉ tập trung vào khu vực công nghiệp, hạ tầng mà còn tiếp tục đóng vai trò bệ đỡ đối với khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Là ngân hàng thương mại Nhà nước chủ lực trong lĩnh vực “tam nông”, Agribank hiện có dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 30% dư nợ cho vay nông nghiệp nông thôn toàn ngành ngân hàng.

Trình bày tham luận tại tọa đàm, ông Vương Văn Quý, Phó Trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank nhấn mạnh, dòng vốn tín dụng không chỉ là nguồn lực tài chính đơn thuần mà còn góp phần dẫn dắt tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Bằng mạng lưới phủ kín 100% số địa bàn cấp xã và hơn 60.000 tổ vay vốn, Agribank đã giúp hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và giảm phát thải.

Đáng chú ý, Agribank không chỉ cho vay dựa trên tài sản thế chấp mà đã chuyển dần sang quản lý theo dòng tiền và phương án sản xuất. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận vốn cho hàng triệu hộ nông dân và hợp tác xã vốn còn gặp nhiều khó khăn về tài sản bảo đảm.

Hướng tới sự bền vững và an toàn hệ thống

Mặc dù đạt được nhiều kết quả khả quan, nhưng hoạt động ngân hàng năm 2026 vẫn đối mặt với không ít rào cản. Đó là áp lực từ mặt bằng lãi suất có xu hướng tăng, rủi ro kỳ hạn khi 80% vốn huy động là ngắn hạn nhưng nhu cầu vốn trung dài hạn lại rất lớn. Tỷ lệ tín dụng/GDP năm 2025 ở mức cao (khoảng 145%) cho thấy nền kinh tế vẫn còn phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng.

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nhìn nhận thẳng thắn: “Việc mở rộng tín dụng phải gắn với nâng cao chất lượng tín dụng, kiểm soát rủi ro, xử lý nợ xấu và bảo đảm an toàn hệ thống”. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong điều hành tín dụng của ngành ngân hàng hiện nay.

Trong giai đoạn tới, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục điều hành tín dụng chủ động, linh hoạt, phù hợp diễn biến kinh tế vĩ mô; tập trung vốn cho các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các dự án trọng điểm; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn tín dụng.

Bên cạnh nỗ lực của ngành ngân hàng, nhiều ý kiến tại tọa đàm cho rằng cần có các giải pháp đồng bộ từ các bộ, ngành và địa phương nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, phát triển thị trường vốn và nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế. Đây là điều kiện quan trọng để dòng vốn tín dụng phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.

Ông Trần Văn Hiển, Trưởng Ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cho rằng việc các ngân hàng giảm lãi suất trong bối cảnh hiện nay là chính sách rất thiết thực và kịp thời đối với cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, bên cạnh vấn đề lãi suất, các doanh nghiệp cũng rất quan tâm tới khả năng tiếp cận được nguồn vốn.

Từ đó, ông Hiển đề xuất các ngân hàng cần đổi mới tiêu chí cho vay. Theo đó, thay vì quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm cố định, ngân hàng nên đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền thực tế, hoặc các hợp đồng, đơn hàng mà doanh nghiệp đã ký với đối tác cần được xem là cơ sở để đánh giá tín dụng. Với những doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng ổn định, dòng tiền thường xuyên và liên tục thì đây là yếu tố có giá trị, giúp ngân hàng yên tâm hơn khi cấp vốn.

Về phía doanh nghiệp, ông Hiển cũng cho rằng không nên phụ thuộc hoàn toàn vào vốn ngân hàng mà cần đa dạng hóa nguồn tài chính, sử dụng vốn một cách hợp lý và thông minh. “Không phải lãi suất thấp là vay càng nhiều càng tốt, mà cần vay phù hợp với năng lực và tập trung vào thế mạnh cốt lõi của doanh nghiệp để phát triển bền vững”, ông Hiển cho hay.