Chiều 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo.
Xác định rõ các trường hợp được phép tiếp công dân trực tuyến
Tại Khoản 1 Điều 1 dự thảo Luật bổ sung Điều 3a về hình thức tiếp công dân, trong đó quy định về tiếp công dân trực tiếp và tiếp công dân trực tuyến.
Đại biểu Vương Thị Hương (Đoàn Tuyên Quang) bày tỏ đồng tình với quy định của dự thảo Luật về việc bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến. Theo đại biểu, đây là bước tiến phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, người yếu thế, người đang làm việc hoặc sinh sống ở xa cơ quan có thẩm quyền có thể gửi kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo mà không phải đi lại, góp phần giảm thiểu thời gian, chi phí.
Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi, đại biểu chỉ ra, việc tổ chức tiếp công dân trực tuyến có thể tiềm ẩn một số rủi ro đáng lưu ý, gồm: Rủi ro về bảo mật thông tin cá nhân; rủi ro về xác thực danh tính; rủi ro về dữ liệu điện tử; rủi ro về sự cố kỹ thuật. Những vấn đề này nếu không được quy định cụ thể, theo đại biểu sẽ làm giảm hiệu quả và niềm tin của người dân đối với hình thức tiếp công dân trực tuyến.
Nhất trí với dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết việc tiếp công dân trực tiếp, song để bảo đảm tính khả thi minh bạch, an toàn và pháp lý cho hoạt động tiếp công dân trực tuyến, tạo hành lang pháp lý đầy đủ để hình thức này được triển khai hiệu quả, bền vững trong thực tiễn triển khai và được người dân tin tưởng, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm sau khi thực hiện tiếp công dân trực tuyến để phù hợp với đặc thù của môi trường mạng.
Cụ thể: Giả mạo danh tính, sử dụng tài khoản điện tử của người khác để tham gia buổi tiếp công dân; tiết lộ, chia sẻ thông tin, hình ảnh, âm thanh, tài liệu có nội dung khiếu nại, tố cáo, phản ánh của công dân khi chưa được phép; sử dụng thông tin, dữ liệu thu được trong buổi tiếp công dân trực tuyến cho mục đích không đúng quy định của pháp luật; gây rối, cản trở, xúc phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm của người tiếp công dân hoặc người được tiếp công dân trong không gian trực tuyến.
Chung quan điểm, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn Tây Ninh) cũng cho rằng cần xác định rõ ràng các trường hợp được phép sử dụng hình thức tiếp công dân trực tuyến và xác định rõ cách thức thực hiện việc tiếp công dân trực tuyến.
Theo đại biểu, nếu không có quy định rõ ràng, hình thức trực tuyến sẽ dễ bị lạm dụng. Bên cạnh đó, cần có quy định cứng là 100% các nơi tiếp công dân phải được lắp camera giám sát. Hình ảnh phải được lưu trữ với dung lượng tối thiểu là 60 ngày, làm cơ sở giải quyết xử lý hành chính và xác định trách nhiệm trong từng vụ việc.
Cần xử lý hành vi lạm dụng mạng xã hội tố cáo sai sự thật
Góp ý vào Luật Tố cáo, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung nêu thực tế: Thời gian qua, hành vi tố cáo sai sự thật có xu hướng gia tăng, đặc biệt trên môi trường mạng xã hội. Tố cáo sai gây hậu quả nghiêm trọng như tổn hại danh dự, uy tín của cán bộ, cơ quan, tổ chức; làm phát sinh khối lượng công việc xác minh lớn, kéo dài thời gian giải quyết; ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước; gây mất ổn định an ninh trật tự địa phương.
Trong khi đó, người thực hiện tố cáo sai sự thật lại gần như chưa bị xử lý tương xứng, bởi pháp luật hiện hành thiếu quy định rõ về cơ chế kết luận yếu tố cố ý và trình tự xử lý trách nhiệm. Thực tế, sau khi kết luận tố cáo sai, cơ quan giải quyết thường chỉ yêu cầu người tố cáo “rút kinh nghiệm” mà không xử lý được gì, mặc dù hậu quả về tổn thất tinh thần, danh dự, dư luận xã hội là rất lớn.
Theo đó, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm pháp lý đối với hành vi tố cáo sai sự thật. Nếu người tố cáo biết rõ nội dung tố cáo là sai sự thật nhưng vẫn tố cáo nhằm vu khống, gây sức ép, hoặc trục lợi, họ phải chịu xử phạt hành chính, xử lý kỷ luật (nếu là cán bộ/công chức), truy cứu trách nhiệm hình sự (nếu gây hậu quả nghiêm trọng), và bồi thường thiệt hại vật chất, tinh thần cho cá nhân, tổ chức bị thiệt hại. Cần làm rõ trong nghị định hướng dẫn những hành vi tương ứng với mức độ xử lý cụ thể.
Bên cạnh đó, nữ đại biểu Đoàn Tây Ninh đề nghị bổ sung cơ chế phục hồi danh dự cho người bị tố cáo khi có kết luận tố cáo sai.
Quan trọng hơn, theo đại biểu, dự thảo Luật cần bổ sung quy định ngăn chặn hành vi lợi dụng không gian mạng để tố cáo. Cụ thể, người tố cáo không được đăng tải, phát tán nội dung tố cáo khi chưa có kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền.
Theo đại biểu Phạm Đình Thanh (Đoàn Quảng Ngãi), tình trạng công dân không chấp hành các quyết định giải quyết cuối cùng đã có hiệu lực pháp luật, mà tiếp tục khiếu nại vượt cấp lên Trung ương, đã gây khó khăn và tốn kém cho các cấp, làm tốn kém công sức, chi phí, đồng thời gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự.
Để khắc phục tình trạng này, đại biểu kiến nghị bổ sung hai giải pháp vào dự thảo Luật, trong đó, giải pháp đầu tiên là xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Bên cạnh đó, đại biểu đề xuất cần bổ sung chế tài xử lý đối với những cá nhân không tuân thủ quyết định giải quyết cuối cùng, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
