Sáng 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo.
Trình bày Tờ trình, Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong nêu rõ: Việc xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo nhằm thể chế hóa kịp thời, có hiệu quả chủ trương về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp; sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo hiện hành, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Bổ sung quy định về hình thức tiếp công dân trực tuyến
Đề cập đến các điểm mới của dự thảo Luật, Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong cho biết: Về Luật Tiếp công dân: dự thảo Luật bổ sung quy định về hình thức tiếp công dân trực tuyến (Điều 3a) nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, Kết luận số 107-KL/TW ngày 24/12/2024 của Bộ Chính trị, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo của mình, nhất là trường hợp ở xa, đi lại khó khăn. Theo đó công dân được lựa chọn hình thức tiếp công dân trực tiếp hoặc tiếp công dân trực tuyến.
Về Luật Khiếu nại: Dự thảo Luật bổ sung Điều 11a quy định các trường hợp tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại. Việc tạm đình chỉ, đình chỉ được thực hiện bằng quyết định của người có thẩm quyền, nêu rõ lý do và căn cứ pháp luật, gửi cho người khiếu nại, người bị khiếu nại và các bên liên quan. Khi lý do tạm đình chỉ không còn, việc giải quyết được tiếp tục; thời gian tạm đình chỉ không tính vào thời hạn giải quyết khiếu nại.
Về Luật Tố cáo: Để phù hợp với việc sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra, dự thảo Luật bổ sung trách nhiệm của Thủ trưởng đơn vị được giao tham mưu giải quyết tố cáo tại các cơ quan quản lý nhà nước không có cơ quan thanh tra; bổ sung quy định Tổng Thanh tra Chính phủ thực hiện các nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ ủy quyền nhằm đồng bộ với việc bổ sung quy định về ủy quyền Thủ tướng Chính phủ trong giải quyết tố cáo.
Định danh người đến khiếu nại, tố cáo để tránh mạo danh
Cùng với các quy định mới bổ sung, dự thảo luật sửa đổi, hoàn thiện 8 điều của Luật Tiếp công dân; 5 điều của Luật Khiếu nại; 4 điều của Luật Tố cáo.
Trong đó, Tổng Thanh tra Đoàn Hồng Phong cho hay, dự thảo Luật quy định người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị phải cung cấp thông tin định danh để tránh mạo danh.
Cụ thể, người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh khi đến nơi tiếp công dân có nghĩa vụ “nêu rõ họ tên, địa chỉ, số căn cước, giấy chứng nhận căn cước hoặc số định danh hoặc số hộ chiếu; trường hợp được người khiếu nại ủy quyền hợp pháp thì phải có giấy ủy quyền”.
Dự thảo Luật cũng quy định Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tiếp công dân ít nhất 2 ngày trong một tháng. Quy định này bảo đảm đồng bộ với quy định về tiếp công dân của người đứng đầu cấp ủy tại Quy định 11 của Bộ Chính trị và phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền cấp xã hiện nay.
Đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động tiếp công dân
Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Dương Thanh Bình cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban thành với quy định của dự thảo Luật về hình thức tiếp công dân trực tuyến nhằm đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo; góp phần tạo thuận lợi cho công dân khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, đồng thời giảm áp lực tại trụ sở tiếp công dân.
Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị Chính phủ đánh giá thêm về hiệu quả của việc triển khai mô hình tiếp công dân trực tuyến trong thời gian qua, các điều kiện hạ tầng kỹ thuật để bảo đảm kết nối giữa Trụ sở tiếp công dân cấp tỉnh với Trụ sở tiếp công dân ở Trung ương, giữa Trụ sở tiếp công dân cấp tỉnh với các điểm tiếp công dân cấp tỉnh và cấp xã... Nghiên cứu xây dựng, ban hành đồng thời Nghị định của Chính phủ cùng thời điểm có hiệu lực của Luật sau khi được Quốc hội thông qua.
Về cung cấp thông tin định danh để tránh mạo danh, đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra tán thành, song có ý kiến đề nghị làm rõ hơn các trường hợp người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh là người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam, chưa được coi là công dân Việt Nam có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Tiếp công dân không. Ý kiến này đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể trong luật để tránh làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của các đối tượng này.
Cơ quan thẩm tra cũng thấy rằng việc bổ sung quy định về tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại là cần thiết. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị cân nhắc quy định về tạm đình chỉ giải quyết trong trường hợp “cần chờ kết quả giải quyết của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác về một vấn đề có liên quan trực tiếp đến nội dung khiếu nại” vì quy định này dễ bị lạm dụng, có thể làm phát sinh vấn đề tiêu cực trong thực tế, dẫn đến việc giải quyết khiếu nại bị kéo dài, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại.
