Net Zero và cơ hội tái cấu trúc nền kinh tế Việt Nam

Cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 thường được nhìn nhận như một mục tiêu khí hậu hay nghĩa vụ quốc tế. Nhưng ở góc độ phát triển, Net Zero còn là cơ hội để Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và kiến tạo những động lực phát triển mới cho nền kinh tế.

Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. (Ảnh: Netzero.vn)
Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. (Ảnh: Netzero.vn)

Vấn đề không phải là Việt Nam có thực hiện chuyển đổi xanh hay không, mà là thực hiện nhanh đến đâu để nắm bắt cơ hội trong cuộc cạnh tranh phát triển đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu.

Từ cam kết khí hậu đến chiến lược phát triển

Trong nhiều năm, các mục tiêu về môi trường và khí hậu thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ bảo vệ tài nguyên, giảm ô nhiễm hoặc thực hiện các cam kết quốc tế. Tuy nhiên, những biến động sâu sắc của kinh tế thế giới trong những năm gần đây đang cho thấy một thực tế mới: khí hậu và phát triển ngày càng gắn kết chặt chẽ với nhau.

Hàng loạt quốc gia đã ban hành các chiến lược trung hòa carbon, thúc đẩy năng lượng tái tạo, phát triển công nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và tài chính xanh. Các tiêu chuẩn môi trường đang dần trở thành một phần của thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều thị trường lớn không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn quan tâm đến dấu chân carbon, mức độ phát thải và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam tại Hội nghị COP26 không chỉ thể hiện trách nhiệm đối với cộng đồng quốc tế mà còn phản ánh tầm nhìn phát triển dài hạn của đất nước.

Nếu trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và mở rộng quy mô sản xuất thì trong tương lai, lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng được quyết định bởi trình độ công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng suất lao động và khả năng giảm phát thải.

Net Zero vì thế không chỉ là cam kết về môi trường hay trách nhiệm quốc tế. Quan trọng hơn, đây là cơ hội để Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động thích ứng với những thay đổi đang diễn ra trong nền kinh tế toàn cầu.

Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận sự phục hồi và tăng trưởng tích cực của nền kinh tế Việt Nam. Theo Báo cáo tổng quan hiện trạng môi trường quốc gia giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng GDP năm 2025 đạt khoảng 8,02%, thuộc nhóm cao trong khu vực.

Tuy nhiên, cùng với tăng trưởng là áp lực ngày càng lớn lên tài nguyên và môi trường. Dân số cả nước đã vượt 102 triệu người; tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 43%; lượng chất thải rắn sinh hoạt tiếp tục tăng trung bình từ 4-5% mỗi năm.

Những con số đó phản ánh một thực tế: Mô hình tăng trưởng hiện nay đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi để thích ứng với các sức ép mới về năng lượng, tài nguyên, môi trường và khí hậu.

Nếu tiếp tục phát triển theo phương thức truyền thống, chi phí môi trường, chi phí năng lượng và chi phí thích ứng sẽ ngày càng gia tăng. Điều đó có thể làm suy giảm hiệu quả tăng trưởng trong dài hạn.

Yêu cầu đặt ra hiện nay là tăng trưởng không chỉ cần nhanh hơn mà còn phải hiệu quả hơn, tiết kiệm tài nguyên hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc về môi trường và khí hậu.

Đây cũng là lý do chuyển đổi xanh đang trở thành một bộ phận quan trọng của chiến lược phát triển quốc gia.

anh-dnn.jpg
Rừng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đạt phát thải ròng bằng 0. (Ảnh: Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học)

Tái cấu trúc nền kinh tế từ yêu cầu chuyển đổi xanh

Một trong những ý nghĩa lớn nhất của mục tiêu Net Zero là tạo động lực thúc đẩy quá trình tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng hiện đại và bền vững hơn.

Trong lĩnh vực năng lượng, yêu cầu giảm phát thải đang mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ các nguồn năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng và các mô hình năng lượng phân tán. Đây không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là một ngành kinh tế mới với dư địa tăng trưởng lớn trong tương lai.

Trong lĩnh vực công nghiệp, các tiêu chuẩn phát triển xanh đang ngày càng trở thành điều kiện để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Các cơ chế như CBAM của Liên minh châu Âu hay các tiêu chuẩn ESG đang tạo ra sức ép nhưng đồng thời cũng mở ra động lực đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Đối với nông nghiệp, chuyển đổi xanh mở ra cơ hội phát triển các mô hình sản xuất phát thải thấp, kinh tế tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm và nâng cao giá trị gia tăng. Đây cũng là lĩnh vực có nhiều tiềm năng tham gia thị trường carbon trong tương lai.

Đối với đô thị, Net Zero không chỉ là câu chuyện giảm phát thải mà còn là cơ hội xây dựng những đô thị đáng sống hơn, với giao thông xanh, hạ tầng xanh, chất lượng không khí tốt hơn và khả năng chống chịu cao hơn trước thiên tai và biến đổi khí hậu.

Nhìn ở góc độ rộng hơn, chuyển đổi xanh không chỉ làm thay đổi từng ngành, từng lĩnh vực mà đang tạo ra động lực để tái cấu trúc toàn bộ mô hình phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn.

Thị trường carbon, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, các quỹ đầu tư khí hậu và dòng vốn ESG đang trở thành một bộ phận ngày càng quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Nhiều định chế tài chính quốc tế đang ưu tiên các dự án đáp ứng các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị.

Đối với Việt Nam, đây là cơ hội quan trọng để huy động nguồn lực phục vụ chuyển đổi năng lượng, đổi mới công nghệ, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Trên thực tế, nhiều tập đoàn toàn cầu hiện đã đưa tiêu chí phát thải thấp, sử dụng năng lượng tái tạo và minh bạch dữ liệu môi trường trở thành điều kiện trong lựa chọn đối tác và chuỗi cung ứng. Điều đó cho thấy chuyển đổi xanh không còn là xu hướng của tương lai mà đang trở thành yêu cầu của hiện tại đối với mọi nền kinh tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, năng lực cạnh tranh của một quốc gia sẽ không chỉ được đo bằng quy mô GDP hay chi phí sản xuất, mà còn bởi khả năng thích ứng với các xu hướng phát triển mới, trình độ đổi mới công nghệ và mức độ tham gia vào các chuỗi giá trị xanh toàn cầu.

Lịch sử phát triển cho thấy, những quốc gia biết biến thách thức thành động lực đổi mới thường là những quốc gia bứt phá mạnh mẽ nhất.

Cuộc chuyển đổi xanh đang mở ra một không gian phát triển mới cho thế giới và cho Việt Nam. Trong bối cảnh đó, Net Zero không chỉ là một cam kết khí hậu hay một đích đến về môi trường.

Quan trọng hơn, đây là cơ hội để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng một nền kinh tế hiện đại, xanh và có khả năng chống chịu cao hơn trước những biến động của tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Hồ điều hòa Phú Đô là 1 trong các dự án trọng điểm có tổng mức đầu tư hơn 1.166 tỷ đồng dự tính về đích đầu tháng 7/2026.

Hà Nội quyết liệt đưa các công trình hồ điều hòa khẩn cấp về đích

Những ngày trung tuần tháng 6/2026, trên các công trường xây dựng hồ điều hòa khu vực phía tây Thủ đô, không khí thi công diễn ra khẩn trương, liên tục. Đây là nhiệm vụ trọng tâm của thành phố Hà Nội chủ động ứng phó thời tiết cực đoan, từng bước xử lý các điểm úng ngập, bảo đảm an toàn cho người dân trong mùa mưa bão năm 2026.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 13/6/2026: Bắc Bộ có nắng nóng cục bộ, Trung Bộ khô nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết ngày 13/6/2026: Bắc Bộ có nắng nóng cục bộ, Trung Bộ khô nóng gay gắt

Ngày mới hôm nay, Bắc Bộ duy trì trạng thái ngày nắng, chiều tối xuất hiện mưa dông cục bộ. Trong khi đó, miền Trung tiếp tục trải qua đợt khô nóng diện rộng với cảm giác oi rát kéo dài. Còn tại cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, mưa dông chiều tối vẫn xuất hiện rải rác do tác động của gió mùa Tây Nam.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 13/6/2026: Khô nóng diện rộng bao trùm Trung Bộ, Bắc Bộ gia tăng oi nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 13/6/2026: Khô nóng diện rộng bao trùm Trung Bộ, Bắc Bộ gia tăng oi nóng

Miền Bắc duy trì trạng thái ngày nắng, có nơi nắng nóng, riêng vùng núi xuất hiện mưa dông rải rác về chiều tối. Trong khi đó, miền Trung tiếp tục trải qua đợt khô nóng diện rộng. Ở phía Nam, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông vào chiều tối, cục bộ có nơi kèm thời tiết cực đoan.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đã đề nghị các địa phương chủ động triển khai các biện pháp ứng phó với mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất tại Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An

Từ chiều tối 14/6 đến đêm 16/6, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có khả năng xuất hiện mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập úng. Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đã đề nghị các địa phương chủ động triển khai các biện pháp ứng phó nhằm giảm thiểu thiệt hại.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Cảnh báo nắng nóng tại Bắc Bộ và Trung Bộ; mưa cường suất lớn tại vùng núi và trung du Bắc Bộ

Dự báo, ngày 13-14/6, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ tiếp tục có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất từ 35-37 độ C, có nơi trên 38 độ C. Cơ quan khí tượng cũng cảnh báo nguy cơ mưa cường suất lớn (>100mm/3 giờ) từ chiều tối 14/6 đến đêm 16/6 tại khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/6/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trở lại, Nam Bộ mưa dông về chiều tối

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/6/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trở lại, Nam Bộ mưa dông về chiều tối

Hôm nay, Bắc Bộ duy trì trạng thái nắng gián đoạn ban ngày, chiều tối và tối có mưa rào, dông rải rác. Trung Bộ thời tiết khá ổn định với ngày nắng kéo dài, chỉ xuất hiện mưa cục bộ vài nơi vào chiều tối. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nắng ban ngày, mưa dông về chiều tối do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 12/6/2026: Bắc Bộ mưa vài nơi, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 12/6/2026: Bắc Bộ mưa vài nơi, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

Đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ duy trì hình thái thời tiết đan xen giữa mưa và nắng, nền nhiệt không quá cao. Trung Bộ phổ biến trời nắng, thời tiết tương đối ổn định. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa rào và dông rải rác vào chiều tối và đêm do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

Mô hình nuôi thủy sản tại Hợp tác xã cá sạch Bẩy Tuyển, phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: BẢO LONG)

Bảo vệ thủy sản nuôi mùa nắng nóng

Các đợt nắng nóng gay gắt diễn ra tại nhiều địa phương trên cả nước trong mấy ngày gần đây đang đe dọa hệ thống nuôi trồng thủy sản, làm suy giảm năng suất, tỷ lệ tôm, cá chết tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu nông, ngư dân.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 11/6/2026: Bắc Bộ có nắng trở lại, Trung Bộ tiếp diễn mưa dông cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết ngày 11/6/2026: Bắc Bộ có nắng trở lại, Trung Bộ tiếp diễn mưa dông cục bộ

Hôm nay, tại Bắc Bộ thời tiết nhìn chung thuận lợi với trạng thái ít mưa, trời có nắng vào trưa và chiều. Trong khi đó, một số địa phương miền Trung vẫn chịu ảnh hưởng của rãnh áp thấp nên xuất hiện mưa rào và dông rải rác. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì hình thái ngày nắng, chiều tối có mưa dông.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 10/6/2026: Bắc Bộ mưa dông diện rộng, Trung Bộ duy trì thời tiết dịu mát

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 10/6/2026: Bắc Bộ mưa dông diện rộng, Trung Bộ duy trì thời tiết dịu mát

Đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông diện rộng, cục bộ có nơi mưa rất to. Tại Trung Bộ, mưa rào và dông xuất hiện rải rác, nền nhiệt duy trì ở mức dễ chịu. Trong khi đó, khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa vào chiều tối và đêm, thời tiết nhìn chung không quá nóng.

(Ảnh minh họa: Khu vực Đồ Sơn (Hải Phòng) chịu ảnh hưởng của bão số 10 năm 2025)

Chủ động ứng phó vùng áp thấp trên biển

Trước diễn biến của vùng áp thấp trên biển Đông, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị các tỉnh, thành phố ven biển từ Quảng Ninh đến Lâm Đồng theo dõi chặt chẽ tình hình, thông báo kịp thời cho tàu thuyền hoạt động trên biển để chủ động phòng tránh, bảo đảm an toàn về người và tài sản.