Net Zero và cơ hội tái cấu trúc nền kinh tế Việt Nam

Cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 thường được nhìn nhận như một mục tiêu khí hậu hay nghĩa vụ quốc tế. Nhưng ở góc độ phát triển, Net Zero còn là cơ hội để Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và kiến tạo những động lực phát triển mới cho nền kinh tế.

Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. (Ảnh: Netzero.vn)
Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. (Ảnh: Netzero.vn)

Vấn đề không phải là Việt Nam có thực hiện chuyển đổi xanh hay không, mà là thực hiện nhanh đến đâu để nắm bắt cơ hội trong cuộc cạnh tranh phát triển đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu.

Từ cam kết khí hậu đến chiến lược phát triển

Trong nhiều năm, các mục tiêu về môi trường và khí hậu thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ bảo vệ tài nguyên, giảm ô nhiễm hoặc thực hiện các cam kết quốc tế. Tuy nhiên, những biến động sâu sắc của kinh tế thế giới trong những năm gần đây đang cho thấy một thực tế mới: khí hậu và phát triển ngày càng gắn kết chặt chẽ với nhau.

Hàng loạt quốc gia đã ban hành các chiến lược trung hòa carbon, thúc đẩy năng lượng tái tạo, phát triển công nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và tài chính xanh. Các tiêu chuẩn môi trường đang dần trở thành một phần của thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều thị trường lớn không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn quan tâm đến dấu chân carbon, mức độ phát thải và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam tại Hội nghị COP26 không chỉ thể hiện trách nhiệm đối với cộng đồng quốc tế mà còn phản ánh tầm nhìn phát triển dài hạn của đất nước.

Nếu trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và mở rộng quy mô sản xuất thì trong tương lai, lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng được quyết định bởi trình độ công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng suất lao động và khả năng giảm phát thải.

Net Zero vì thế không chỉ là cam kết về môi trường hay trách nhiệm quốc tế. Quan trọng hơn, đây là cơ hội để Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động thích ứng với những thay đổi đang diễn ra trong nền kinh tế toàn cầu.

Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận sự phục hồi và tăng trưởng tích cực của nền kinh tế Việt Nam. Theo Báo cáo tổng quan hiện trạng môi trường quốc gia giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng GDP năm 2025 đạt khoảng 8,02%, thuộc nhóm cao trong khu vực.

Tuy nhiên, cùng với tăng trưởng là áp lực ngày càng lớn lên tài nguyên và môi trường. Dân số cả nước đã vượt 102 triệu người; tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 43%; lượng chất thải rắn sinh hoạt tiếp tục tăng trung bình từ 4-5% mỗi năm.

Những con số đó phản ánh một thực tế: Mô hình tăng trưởng hiện nay đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi để thích ứng với các sức ép mới về năng lượng, tài nguyên, môi trường và khí hậu.

Nếu tiếp tục phát triển theo phương thức truyền thống, chi phí môi trường, chi phí năng lượng và chi phí thích ứng sẽ ngày càng gia tăng. Điều đó có thể làm suy giảm hiệu quả tăng trưởng trong dài hạn.

Yêu cầu đặt ra hiện nay là tăng trưởng không chỉ cần nhanh hơn mà còn phải hiệu quả hơn, tiết kiệm tài nguyên hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc về môi trường và khí hậu.

Đây cũng là lý do chuyển đổi xanh đang trở thành một bộ phận quan trọng của chiến lược phát triển quốc gia.

anh-dnn.jpg
Rừng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đạt phát thải ròng bằng 0. (Ảnh: Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học)

Tái cấu trúc nền kinh tế từ yêu cầu chuyển đổi xanh

Một trong những ý nghĩa lớn nhất của mục tiêu Net Zero là tạo động lực thúc đẩy quá trình tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng hiện đại và bền vững hơn.

Trong lĩnh vực năng lượng, yêu cầu giảm phát thải đang mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ các nguồn năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng và các mô hình năng lượng phân tán. Đây không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là một ngành kinh tế mới với dư địa tăng trưởng lớn trong tương lai.

Trong lĩnh vực công nghiệp, các tiêu chuẩn phát triển xanh đang ngày càng trở thành điều kiện để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Các cơ chế như CBAM của Liên minh châu Âu hay các tiêu chuẩn ESG đang tạo ra sức ép nhưng đồng thời cũng mở ra động lực đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Đối với nông nghiệp, chuyển đổi xanh mở ra cơ hội phát triển các mô hình sản xuất phát thải thấp, kinh tế tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm và nâng cao giá trị gia tăng. Đây cũng là lĩnh vực có nhiều tiềm năng tham gia thị trường carbon trong tương lai.

Đối với đô thị, Net Zero không chỉ là câu chuyện giảm phát thải mà còn là cơ hội xây dựng những đô thị đáng sống hơn, với giao thông xanh, hạ tầng xanh, chất lượng không khí tốt hơn và khả năng chống chịu cao hơn trước thiên tai và biến đổi khí hậu.

Nhìn ở góc độ rộng hơn, chuyển đổi xanh không chỉ làm thay đổi từng ngành, từng lĩnh vực mà đang tạo ra động lực để tái cấu trúc toàn bộ mô hình phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn.

Thị trường carbon, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, các quỹ đầu tư khí hậu và dòng vốn ESG đang trở thành một bộ phận ngày càng quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Nhiều định chế tài chính quốc tế đang ưu tiên các dự án đáp ứng các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị.

Đối với Việt Nam, đây là cơ hội quan trọng để huy động nguồn lực phục vụ chuyển đổi năng lượng, đổi mới công nghệ, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Trên thực tế, nhiều tập đoàn toàn cầu hiện đã đưa tiêu chí phát thải thấp, sử dụng năng lượng tái tạo và minh bạch dữ liệu môi trường trở thành điều kiện trong lựa chọn đối tác và chuỗi cung ứng. Điều đó cho thấy chuyển đổi xanh không còn là xu hướng của tương lai mà đang trở thành yêu cầu của hiện tại đối với mọi nền kinh tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, năng lực cạnh tranh của một quốc gia sẽ không chỉ được đo bằng quy mô GDP hay chi phí sản xuất, mà còn bởi khả năng thích ứng với các xu hướng phát triển mới, trình độ đổi mới công nghệ và mức độ tham gia vào các chuỗi giá trị xanh toàn cầu.

Lịch sử phát triển cho thấy, những quốc gia biết biến thách thức thành động lực đổi mới thường là những quốc gia bứt phá mạnh mẽ nhất.

Cuộc chuyển đổi xanh đang mở ra một không gian phát triển mới cho thế giới và cho Việt Nam. Trong bối cảnh đó, Net Zero không chỉ là một cam kết khí hậu hay một đích đến về môi trường.

Quan trọng hơn, đây là cơ hội để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng một nền kinh tế hiện đại, xanh và có khả năng chống chịu cao hơn trước những biến động của tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Rác thải nhựa đang trở thành mối đe dọa đối với môi trường và hệ sinh thái biển. (Ảnh: WWF Việt Nam)

Chung tay gìn giữ màu xanh nơi đảo tiền tiêu Cồn Cỏ

Giữa biển khơi Quảng Trị, Cồn Cỏ vẫn bền bỉ giữ màu xanh của những rạn san hô, bãi đá và hệ sinh thái quý giá. Để màu xanh ấy không bị phủ lấp bởi rác thải nhựa, chiến dịch "Cồn Cỏ giữ biển, mình giữ ý thức" được phát động, lan tỏa thông điệp bảo vệ biển đảo từ những hành động giản dị nhất của mỗi người dân và du khách.

Quang cảnh Hội nghị Bộ trưởng APEC về Lâm nghiệp năm 2026. (Ảnh: APEC.ORG)

APEC chia sẻ kinh nghiệm quản lý rừng bền vững

Theo tin nước ngoài và TTXVN, từ ngày 27-28/7, Hội nghị Bộ trưởng Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) về Lâm nghiệp năm 2026 với chủ đề “Hướng tới một châu Á-Thái Bình Dương tăng cường khả năng chống chịu của rừng nhằm nâng cao phúc lợi cho mọi người” được tổ chức tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc

[Video] Dự báo thời tiết ngày 29/7/2026: Bắc Bộ mưa dông giảm dần về chiều, Nam Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 29/7/2026: Bắc Bộ mưa dông giảm dần về chiều, Nam Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông

Mưa lớn vẫn là hình thái thời tiết nổi bật tại Bắc Bộ trong hôm nay do ảnh hưởng của rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao. Trong khi đó, Trung Bộ mưa chủ yếu về chiều tối và đêm; còn Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông diện rộng do gió mùa Tây Nam hoạt động.

“Sự kiện kết nối vì quản lý rừng bền vững” được tổ chức tại phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị.

Hợp tác, liên kết quản lý rừng bền vững tại khu vực trung Trường Sơn

Ngày 28/7, tại phường Đồng Hới, Tổ chức quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam) phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị tổ chức “Sự kiện kết nối vì quản lý rừng bền vững” nhằm mở rộng diện tích rừng có chứng chỉ FSC và xây dựng chuỗi cung ứng gỗ có trách nhiệm tại khu vực trung Trường Sơn. 

Nông dân An Giang đánh bắt thủy sản bằng ngư cụ truyền thống.

An Giang: Bảo vệ cá trong mùa cá sinh sản

Mùa mưa về cũng là thời điểm cá tự nhiên trên sông rạch vào chu kỳ đẻ trứng. Trong mùa cá sinh sản, Công an tỉnh An Giang cùng các ngành chức năng đã vào cuộc quyết liệt bảo vệ nguồn lợi tự nhiên.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 27/7/2026: mưa dông có khả năng gia tăng tại trung du và vùng núi Bắc Bộ; Trung Bộ một số nơi xuất hiện nắng nóng; Nam Bộ tiếp diễn mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 27/7/2026: mưa dông có khả năng gia tăng tại trung du và vùng núi Bắc Bộ; Trung Bộ một số nơi xuất hiện nắng nóng; Nam Bộ tiếp diễn mưa dông

Hôm nay, Bắc Bộ và Trung Bộ duy trì trạng thái ngày nắng, cục bộ xuất hiện nắng nóng. Tuy nhiên, từ chiều tối và đêm, mưa dông có xu hướng gia tăng tại khu vực trung du, vùng núi phía Bắc cũng như nhiều nơi ở Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 27/7/2026: Bão số 2 suy yếu thành vùng áp thấp, Bắc Bộ nắng trở lại

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 27/7/2026: Bão số 2 suy yếu thành vùng áp thấp, Bắc Bộ nắng trở lại

Trong đêm nay và ngày mai, bão số 2 tiếp tục suy yếu vùng áp thấp trên đất liền tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Trên đất liền nước ta, Bắc Bộ mưa giảm, ban ngày có nắng; Trung Bộ duy trì thời tiết thuận lợi, trong khi Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông vào chiều và tối.

Lực lượng chức năng hỗ trợ di chuyển người dân xã Mường Than (Lai Châu) đến nơi an toàn. (Ảnh: TRẦN TUẤN)

Chủ động ứng phó mưa lớn tại 7 tỉnh miền núi phía bắc

Trước dự báo mưa lớn diện rộng từ chiều tối 27/7 đến đêm 28/7, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân 7 tỉnh miền núi phía bắc khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó, tập trung bảo đảm an toàn tính mạng người dân, hạn chế thiệt hại do ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất và dông, lốc.

Bản đồ quỹ đạo bão số 2. (Nguồn: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia)

Tin cuối cùng về cơn bão số 2: Bão đang suy yếu dần và không có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam

Chiều nay (26/7), bão số 2 di chuyển theo hướng bắc tây bắc với tốc độ 10-15km/giờ, trên đất liền phía nam tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Dự báo, trong 12 giờ tới, bão sẽ suy yếu dần thành áp thấp nhiệt đới, sau là một vùng áp thấp và không có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam.

Trượt lở đất diễn biến ngày càng phức tạp tại các địa phương. (Ảnh: MINH TIỀN)

Nâng cao năng lực cảnh báo trượt lở đất

Sau thảm họa Làng Nủ (Lào Cai) năm 2024 và nhiều vụ trượt lở nghiêm trọng tại miền bắc, miền trung, yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai sớm ngày càng cấp thiết. 

(Ảnh minh họa)

Thời tiết ngày 26/7: Bão số 2 suy yếu, Hà Nội ngày nắng, Nam Bộ mưa to đến rất to

Dự báo, ngày 26/7, do ảnh hưởng của bão số 2 vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông có gió mạnh, sóng lớn và biển động dữ dội. Trên đất liền, sáng nay, khu vực Tây Bắc Bắc Bộ, Nam Bộ và Lâm Đồng có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to trên 60mm. Thủ đô Hà Nội ngày nắng, nhiệt độ cao nhất từ 33-35 độ C.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 26/7/2026: Bão số 2 suy yếu, Bắc Bộ giảm mưa, Trung Bộ có nơi xuất hiện nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết ngày 26/7/2026: Bão số 2 suy yếu, Bắc Bộ giảm mưa, Trung Bộ có nơi xuất hiện nắng nóng

Hôm nay, bão số 2 tiếp tục suy yếu khi di chuyển vào khu vực tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) và ít có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam. Trên đất liền, Bắc Bộ mưa giảm, Trung Bộ ngày nắng, cục bộ có nơi nắng nóng; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều và tối tiếp tục xuất hiện mưa dông.

Bản đồ dự báo quỹ đạo và cường độ bão phát lúc 5 giờ ngày 25/7.

Bão số 2, giật cấp 13, trên khu vực bắc Biển Đông

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hồi 4 giờ ngày 25/7, tâm bão số 2 (tên quốc tế là Noul) ở khoảng 20,3 độ vĩ bắc; 118,8 độ kinh đông, trên vùng biển phía đông bắc của khu vực bắc Biển Đông, cách Hồng Kông (Trung Quốc) khoảng 580km về phía đông nam.