Qua thực tế hoạt động, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Đầu tư Dolphin (Dolphintour) Phạm Minh Quang nhận ra rằng, du lịch là một trong những ngành kinh tế chịu tác động trực tiếp và rõ nét nhất từ quá trình số hóa. “Hiện nay, hơn 80% số khách hàng tìm kiếm thông tin, so sánh dịch vụ, đặt tour, đặt phòng hoàn toàn qua môi trường số. Điều đó buộc doanh nghiệp phải thay đổi mô hình kinh doanh từ rất sớm. Không có lựa chọn thứ hai”, ông Quang nhấn mạnh.
Tại Dolphintour, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ hỗ trợ trong hoạt động marketing, bán hàng mà còn tham gia sâu vào thiết kế hành trình, quản trị rủi ro và tối ưu chi phí vận hành. AI đã được ứng dụng trong xây dựng hành trình du lịch linh hoạt, tự động gợi ý theo sở thích của từng nhóm khách; tối ưu hóa phương án di chuyển, lựa chọn đối tác vận chuyển, lưu trú phù hợp theo thời điểm; dự báo nhu cầu thị trường… và tạo ra hiệu quả rõ rệt.
Cũng nhận ra xu hướng phát triển tất yếu của kinh tế số, Công ty cổ phần Công nghệ Sapo đã khởi đầu từ năm 2008 với giải pháp bán hàng trực tuyến đầu tiên mang thương hiệu Bizweb. Sau đó, Sapo đã dần mở rộng hệ sinh thái sang quản lý cửa hàng, bán hàng đa kênh, quản trị vận hành và tối ưu trải nghiệm khách hàng.
Đến nay, trong lĩnh vực thương mại-bán lẻ, Sapo đã phục vụ 230.000 nhà bán hàng, vận hành 20 văn phòng trên toàn quốc, quy tụ hơn 1.000 nhân sự, hợp tác với 40 đối tác công nghệ toàn cầu và đặt mục tiêu tiếp sức 5 triệu hộ kinh doanh, góp phần thúc đẩy quá trình số hóa hoạt động kinh doanh từ khâu vận hành, bán hàng, thanh toán đến nộp thuế…
Có thể thấy, thời gian qua, kinh tế số đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ ở Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng. Cụ thể, tỷ trọng kinh tế số trong GRDP của Hà Nội đã tăng từ 15,37% năm 2020 lên 16,26% năm 2024. Thành phố đặt mục tiêu kinh tế số sẽ chiếm 30% GRDP vào năm 2030 và 40% vào năm 2045, hướng tới mô hình phát triển hiện đại, xanh, bền vững và dựa trên công nghệ cao, trở thành hình mẫu cho các đô thị khác trong xây dựng hệ sinh thái số và đổi mới sáng tạo.
Định hướng đã rõ nhưng đường đi vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập. Tiến sĩ Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội chỉ ra rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 97% tổng số doanh nghiệp của Thủ đô chính là lực lượng then chốt của tăng trưởng kinh tế số.
Tuy nhiên, theo khảo sát của hiệp hội năm 2024, có tới 54% số doanh nghiệp Hà Nội chưa có bộ phận IT chuyên trách, 62% cho biết “không đủ ngân sách” để triển khai chuyển đổi số bài bản. Điều này tạo ra khoảng cách lớn giữa nhu cầu thị trường và năng lực doanh nghiệp. Tiếp đến là thiếu dữ liệu chuẩn hóa, chịu áp lực lớn từ chi phí tuân thủ, nhất là khi nền kinh tế bước vào giai đoạn chuẩn hóa theo các quy định mới như hóa đơn điện tử, hồ sơ hải quan điện tử, chuẩn an ninh mạng, tiêu chuẩn ESG, CBAM…
Ông Phạm Minh Quang cũng nêu lên những “điểm nghẽn” cụ thể mà nhiều doanh nghiệp đang gặp phải, đó là thiếu nhân lực hiểu công nghệ, có tư duy số; chưa có mô hình đào tạo thực hành. Chi phí đầu tư ban đầu lớn khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ e ngại đầu tư công nghệ vì nguồn lực hạn chế và chưa nhìn thấy hiệu quả ngay lập tức.
Ngoài ra, cơ sở dữ liệu còn phân tán, thiếu liên thông… Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên - nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng đánh giá, Hà Nội đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để bứt phá kinh tế số, từ hạ tầng công nghệ tương đối hoàn thiện đến lực lượng nhân sự chất lượng cao và tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ. Tuy nhiên, để chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng thật sự, chính quyền đô thị phải đóng vai trò dẫn dắt.
Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Công nghệ Sapo Nguyễn Thị Minh Khuê cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về chuyển đổi số trong các lĩnh vực kinh tế, nhất là thương mại và bán lẻ.
Các quy định liên quan đến hóa đơn điện tử, chuẩn hóa dữ liệu kế toán, quản trị thuế, vận hành thương mại điện tử và bảo vệ dữ liệu cần có hướng dẫn chi tiết, rõ ràng và dễ thực thi đối với hộ kinh doanh-nhóm đối tượng đặc thù, đa dạng, có mức độ tiếp cận công nghệ không đồng nhất. Đồng quan điểm này, ông Mạc Quốc Anh đề xuất, Hà Nội cần đẩy mạnh hoàn thiện thể chế kinh tế số, mở rộng dữ liệu công cho doanh nghiệp khai thác; đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Bên cạnh đó, cần sớm hoàn thiện thể chế theo hướng mở, minh bạch, triển khai sandbox cho AI và Fintech; đồng thời, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế. Thành phố có thể xây dựng Quỹ Hỗ trợ chuyển đổi số, cho vay ưu đãi lãi suất 0-3% đối với các dự án ERP, CRM, dữ liệu lớn, an ninh mạng… để hỗ trợ doanh nghiệp.
