Nâng tầm vai trò dẫn dắt khoa học và công nghệ của quốc gia

Ngày 17/4, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức Hội nghị Thúc đẩy nghiên cứu cơ bản, làm chủ một số công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó Trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Xuân Kỳ)
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó Trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Xuân Kỳ)

Hội nghị thu hút đông đảo các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, nghiên cứu tham dự.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó Trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương cho biết, đây là hoạt động khởi đầu cho các hoạt động thường xuyên nhằm tham vấn các nhà khoa học trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời là bước đi quan trọng để thực hiện tái cơ cấu, hướng tới xây dựng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trở thành trung tâm khoa học công nghệ nòng cốt, có vai trò dẫn dắt về khoa học và công nghệ của quốc gia.

Hội nghị tập trung bàn thảo, đưa ra các ý kiến chung quanh một số mục tiêu và giải pháp nhằm thúc đẩy nghiên cứu cơ bản để làm chủ một số công nghệ chiến lược cho phát triển khoa học và công nghệ; mục tiêu và giải pháp tăng cường năng lực của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; hướng tới thành lập Hội đồng Viện sĩ…

img-0328.jpg
Đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học tham dự hội nghị. (Ảnh: Xuân Kỳ)

Cũng theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, qua hơn 50 năm phát triển, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã trở thành một cơ quan nghiên cứu khoa học hàng đầu của cả nước, đóng góp nhiều thành tựu đáng kể trong sự phát triển kinh tế-xã hội chung của đất nước. Viện đã tích lũy lượng tri thức rất lớn tuy nhiên vẫn chưa đủ để tạo ra và làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, vì vậy, cần có thời gian và sự định hướng lớn hơn nữa để cùng với những nền tảng nghiên cứu cơ bản tiến tới trở thành đơn vị nòng cốt trong phát triển và làm chủ công nghệ chiến lược.

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra rất mạnh mẽ, việc thay đổi để có thể bắt kịp những tiến bộ khoa học và công nghệ hàng đầu, từng bước hội nhập sâu, rộng với thế giới cần tăng cường năng lực trong xây dựng các tiêu chuẩn, tiêu chí, quy mô đầu tư, ứng dụng khoa học và công nghệ, xây dựng các hướng nghiên cứu lớn... nhằm đưa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trở thành một cơ quan nghiên cứu mạnh ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, đóng góp nhiều thành quả có giá trị hơn nữa cho sự phát triển kinh tế-xã hội nhằm thực hiện tầm nhìn và mục tiêu phát triển đất nước.

img-0380.jpg
Nhà khoa học thảo luận tại hội nghị. (Ảnh: Xuân Kỳ)

Tại hội nghị, các nhà khoa học đã thảo luận, phân tích từ kinh nghiệm thực tiễn quá trình nghiên cứu, xu hướng quốc tế về khoa học và công nghệ để đưa ra các ý kiến, kiến nghị, đề xuất các giải pháp phát triển khoa học và công nghệ. Theo đó, đối với các nội dung lớn, mới và có tính chiến lược, cần được nghiên cứu thận trọng, toàn diện và có chiều sâu, bảo đảm cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc. Việc triển khai các đề án cần được thực hiện một cách hệ thống, đồng bộ, có lộ trình rõ ràng, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu cơ bản với phát triển công nghệ và nhu cầu thực tiễn của đất nước.

img-0313.jpg
Nhà khoa học tham luận tại hội nghị. (Ảnh: Xuân Kỳ)

Các chuyên gia, nhà khoa học cũng đề nghị tăng cường nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng về tính khả thi, hiệu quả và tác động dài hạn của từng mục tiêu đi cùng giải pháp; việc xây dựng các cơ chế, chính sách về khoa học và công nghệ cần được tiếp cận theo hướng đổi mới, linh hoạt nhưng chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho sáng tạo khoa học, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả trong tổ chức thực hiện…

Có thể bạn quan tâm

Đà Nẵng triển khai thành công mô hình Trung tâm điều hành thông minh (IOC).

Nâng cao năng lực số cho cán bộ cơ sở

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, năng lực số không còn là kỹ năng bổ trợ, mà đã trở thành một bộ phận thiết yếu của năng lực thực thi công vụ. Đổi mới phương thức đào tạo sẽ giúp nâng cao năng lực số, giảm tình trạng cán bộ cấp cơ sở không đồng đều về năng lực số ở một số địa phương hiện nay.

Các diễn giả chính và thành viên Ban tổ chức hội thảo. (Ảnh: Tuấn Anh)

Gợi mở hướng nghiên cứu, thúc đẩy cơ hội hợp tác mới trong công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo

Hội thảo nhằm tạo diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia và các bên liên quan cùng trao đổi, thảo luận về những thay đổi mà AI đang tạo ra đối với giáo dục, qua đó gợi mở các hướng nghiên cứu và thúc đẩy những cơ hội hợp tác mới trong lĩnh vực công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo.

Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, công bố Giải thưởng tại cuộc họp báo định kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ. (Ảnh: HÀ LINH)

Giải thưởng Make in Vietnam có hạng mục riêng về trí tuệ nhân tạo

Giải thưởng “Sản phẩm công nghệ số Make in Vietnam” năm 2026 lần đầu tiên có hạng mục riêng dành cho sản phẩm trí tuệ nhân tạo (AI) xuất sắc nhằm khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam phát triển các sản phẩm trí tuệ nhân tạo có giá trị gia tăng cao, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Giao diện Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo. (Ảnh chụp màn hình)

Vận hành Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo

Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ sở dữ liệu quốc gia về hệ thống trí tuệ nhân tạo đã được Bộ Khoa học và Công nghệ đưa vào vận hành, hình thành một đầu mối thống nhất phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp thông tin và hỗ trợ phát triển hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo Việt Nam an toàn, có trách nhiệm.

Robot taxi tự hành do Công ty cổ phần Phenikaa-X nghiên cứu phát triển là một trong bốn dòng phương tiện được thử nghiệm.

Kiến tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm

Việc Công ty cổ phần Phenikaa-X là đơn vị đầu tiên tại Hà Nội triển khai thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với phương tiện tự hành đánh dấu bước chuyển từ nghiên cứu, phát triển công nghệ sang kiểm chứng trong thực tế, từ quản lý công nghệ mới sang kiến tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm và đưa vào thực tiễn.

Doanh nghiệp tìm hiểu giải pháp hạ tầng trung tâm dữ liệu tại DCCI Summit 2026 (Ảnh Viettel IDC)

Khơi thông dòng chảy dữ liệu

Việt Nam đang từng bước hình thành không gian dữ liệu thống nhất, mở rộng khả năng kết nối, chia sẻ và đưa dữ liệu vào lưu thông. 

Nguyễn Vũ An Chi, học sinh lớp 11 Trường trung học phổ thông Lý Thái Tổ, Hà Nội. (Ảnh: VNPT)

Năm học mới và những “lớp học” trong chiếc điện thoại

Từ thời khóa biểu, tài liệu ôn tập đến những buổi học trực tuyến, chiếc điện thoại kết nối internet đang hiện diện trong nhiều hoạt động học tập hằng ngày của người trẻ. Khi năm học mới bắt đầu, nhu cầu kết nối vì thế không chỉ gắn với liên lạc hay giải trí, mà ngày càng gắn với khả năng học tập chủ động và linh hoạt hơn.

(Ảnh minh họa: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Không chỉ “có sóng”, người dân cần internet đủ nhanh, ổn định

Điện thoại hiển thị vạch sóng nhưng người dân vẫn khó gửi hồ sơ, truy cập dịch vụ số; có nơi việc liên lạc còn phụ thuộc vào “may rủi”. Thông tư số 51/2026/TT-BKHCN đưa ra cách tiếp cận mới: phổ cập viễn thông công ích không chỉ được tính bằng vùng phủ, mà phải được kiểm chứng bằng chất lượng kết nối thực tế.

Cần thu hút và giữ chân những tổng công trình sư, chuyên gia, nhà khoa học đủ năng lực đảm nhận các nhiệm vụ công nghệ chiến lược. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Tạo sức hút mới với nhân lực công nghệ chiến lược

Người giỏi có thể được thu hút bằng thu nhập, nhưng để họ ở lại và tạo ra kết quả, cần những bài toán đủ lớn, phòng thí nghiệm hiện đại, đội ngũ cộng sự và quyền quyết định chuyên môn. Nghị định số 260/2026/NĐ-CP đã mở cơ chế theo hướng đó; vấn đề còn lại là đưa chính sách vào thực tiễn.

Tăng cường khả năng ứng dụng, thương mại hóa đối với sản phẩm công nghệ. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Đặt hàng từ thực tiễn, đo kết quả bằng sản phẩm

Thay vì bắt đầu từ đề xuất nghiên cứu và chờ đến khi nghiệm thu mới đánh giá, nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược sẽ được hình thành từ bài toán thực tế, chia theo từng gói công việc và sàng lọc qua các mốc kết quả. Cách làm mới hướng nguồn lực nhà nước vào công nghệ có khả năng ứng dụng, thương mại hóa.

Hình ảnh về tác động mà tên lửa của SpaceX gây ra trên bề mặt Mặt Trăng. (Ảnh: NASA)

Nguy cơ "tắc nghẽn" quỹ đạo Trái đất do rác vũ trụ

Các chuyên gia vũ trụ cảnh báo ngày càng nhiều rủi ro từ lượng rác thải không gian đang tăng lên, làm dấy lên lo ngại về tình trạng “tắc nghẽn” quỹ đạo và thách thức trong việc thu gom xử lý chúng. Lời cảnh báo được đưa ra sau sự cố một tên lửa của SpaceX va chạm với Mặt trăng ngày 5/8.

Hội thảo là cơ hội để các kỹ sư, chuyên gia và doanh nghiệp tại Việt Nam tiếp cận những xu hướng mới trong Agentic AI, Model-Based Design và phát triển hệ thống điều khiển, đồng thời trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về khả năng ứng dụng những công nghệ này vào các bài toán kỹ thuật thực tế. (Ảnh: HNV)

Thúc đẩy quy trình phát triển hệ thống điều khiển với hệ thống AI tự chủ

Đông đảo cộng đồng kỹ sư, chuyên gia nghiên cứu và phát triển (R&D), nhà nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, startup và các tổ chức đổi mới sáng tạo đang hoạt động trong các lĩnh vực như ô-tô, xe điện, robot, UAV, hệ thống nhúng, tự động hóa công nghiệp và các hệ thống điều khiển thông minh đã tham dự hội thảo.