Trước đó, ngày 5/2, dự thảo luật này được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến với 72 điều, giảm tới 101 điều so với luật hiện hành.
Về nội dung, dự luật đã tập trung vào một số vấn đề mang tính đột phá về quy trình xây dựng pháp luật gồm: tiếp tục đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, tăng cường kiểm soát quyền lực trong xây dựng và thi hành pháp luật; phân định rõ thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và văn bản dưới luật.
Dự thảo cũng đã bổ sung hình thức nghị quyết quy phạm pháp luật của Chính phủ; đổi mới việc xây dựng chương trình lập pháp của Quốc hội; đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đẩy mạnh phân cấp gắn với tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan chủ trì soạn thảo; quy định việc chịu trách nhiệm đến cùng của các cơ quan trình dự án luật; hướng dẫn áp dụng văn bản quy phạm pháp luật.
Đáng lưu ý, dự thảo luật đã bổ sung một số nguyên tắc quan trọng về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, cục bộ, lãng phí trong công tác xây dựng pháp luật; kịp thời giải quyết vấn đề bất cập, yêu cầu phát sinh từ thực tiễn; bảo đảm quản lý nhà nước và khuyến khích sáng tạo, khơi thông mọi nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội...
Về quy trình xây dựng, ban hành, dự luật đã tập trung vào hai vấn đề trọng tâm: đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; hoàn thiện quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn và ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong trường hợp đặc biệt.
Có thể thấy những đổi mới rõ nét trong công tác đánh giá tác động; bảo đảm cơ chế tiếp thu, giải trình, ý kiến góp ý của các đối tượng chịu tác động, không “đẩy” khó khăn cho người dân, doanh nghiệp. Điều này không chỉ giúp “tăng tốc” xây dựng pháp luật mà còn bảo đảm tính dân chủ, minh bạch, khả thi cho các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Đây là việc cực kỳ cần thiết trong bối cảnh tiến hành công cuộc sắp xếp, tinh gọn bộ máy, vốn cần vận dụng rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật thuộc nhiều lĩnh vực đa dạng.
Một điểm mới khác cần nhắc đến là quy định về giải thích pháp luật. Mặc dù luật hiện hành đã có quy định về giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh, nghị quyết; nhưng sau tám năm thi hành, số lượng nghị quyết giải thích luật do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành rất ít, cách thức giải thích còn nặng về ban hành những quy phạm bổ sung. Hơn nữa, luật hiện hành chỉ quy định về giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh mà chưa quy định về giải thích văn bản quy phạm pháp luật nói chung; chưa đáp ứng được nhu cầu lớn và cấp thiết của thực tiễn. Dự thảo lần này nêu rất rõ: “cơ quan, người có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật xem xét, hướng dẫn áp dụng đối với văn bản do mình ban hành trên cơ sở đề nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân”. Hướng dẫn áp dụng văn bản quy phạm pháp luật không được đặt ra quy định mới.
Tới đây, tại kỳ họp bất thường lần thứ 9, Quốc hội sẽ tiếp tục cho ý kiến hoàn thiện đạo “luật về làm luật” này. Song với hình hài đã khá rõ ràng, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một quy trình lập pháp thật sự chuyên nghiệp và hiệu quả. Đây chính là điểm tựa quan trọng để từ đó, tạo đột phá trong giải quyết “điểm nghẽn” thể chế để khắc phục hiệu quả các điểm nghẽn khác, khơi thông mọi nguồn lực và kiến tạo cơ hội phát triển cho đất nước trong thời gian tới.
