Những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn xác định đầy đủ và nhất quán về vị trí, vai trò của công tác hòa giải ở cơ sở, xem đây là phương thức giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp hiệu quả, góp phần phát huy dân chủ ở cơ sở, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, góp phần giữ vững ổn định chính trị, an toàn xã hội.
Việc ban hành Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về khuyến khích, phát triển các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, bất cập trong các quy định của Luật Hòa giải năm 2013, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, toàn diện và thống nhất nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở, tăng cường sự đồng thuận trong cộng đồng, nâng cao nhận thức và ý thức pháp luật của người dân, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới. Đây cũng là một trong những dự án luật quan trọng thuộc chương trình xây dựng pháp luật năm 2026, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai.
Qua hơn 12 năm thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 cho thấy công tác hòa giải đã phát huy hiệu quả tích cực trong đời sống xã hội. Nhiều mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong cộng đồng được giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở, góp phần giữ vững an ninh trật tự, củng cố tình làng nghĩa xóm, hạn chế khiếu kiện kéo dài và giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp, đặc biệt là hệ thống Tòa án.
Hoạt động hòa giải cũng góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật trong nhân dân. Bên cạnh những kết quả đã đạt được đến nay, điều kiện hoạt động và chế độ hỗ trợ đối với hòa giải viên ở cơ sở vẫn còn nhiều khó khăn.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, phân tích vào 5 nhóm chính sách lớn trong dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở đã được Chính phủ thông qua nhằm khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn và đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời góp ý đối với những nội dung mới của dự thảo luật, nhất là các quy định liên quan đến tổ chức hoạt động hòa giải ở cơ sở, tiêu chuẩn hòa giải viên, cơ chế hỗ trợ hoạt động hòa giải và tính khả thi của các quy định khi triển khai trong thực tiễn.
Thông qua hội thảo góp ý Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại, phát huy vai trò của hòa giải trong giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ xa, góp phần giữ gìn đoàn kết cộng đồng, ổn định xã hội và giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp.
