Nâng cao giá trị ngành cơ khí trong phát triển hệ thống đường sắt Việt Nam

Ngày 19/12, Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam phối hợp Hiệp hội doanh nghiệp cơ khí (VAMI), Tổng hội Cơ khí Việt Nam tổ chức hội thảo “Ngành công nghiệp cơ khí với việc phát triển hệ thống đường sắt Việt Nam”.
Toàn cảnh hội thảo.
Toàn cảnh hội thảo.

Con số hơn 111 tỷ USD kinh phí đầu tư cho ngành đường sắt Việt Nam trong thời gian tới là rất lớn. Vậy làm thế nào để các doanh nghiệp cơ khí chế tạo trong nước nắm bắt được “cơ hội vàng” này, tạo công ăn việc làm trong nước và thúc đẩy ngành cơ khí phát triển?

Tiềm năng còn rất lớn

TS. Phan Đăng Phong, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) nhận định, theo quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tổng mức đầu tư khoảng gần 62 tỷ USD; tương tự theo quy hoạch với tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, tổng mức đầu tư trong tương lai khoảng 37 tỷ USD; tuyến đường sắt đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ khoảng 12,6 tỷ USD. Như vậy, tiềm năng cho phát triển ngành đường sắt đô thị trong nước là rất lớn. Đây cũng là cơ hội vàng cho các doanh nghiệp cơ khí chế tạo trong nước nếu biết nắm bắt.

TS. Phan Đăng Phong, Viện trưởng NARIME trình bày tại hội thảo.

TS. Phan Đăng Phong, Viện trưởng NARIME trình bày tại hội thảo.

Theo ông Phong, nếu có các cơ chế, chính sách ưu tiên phát triển hợp lý đối với ngành công nghiệp đường sắt, tỷ lệ nội địa hóa có thể đạt khoảng 80%. Đây là một thị trường rất lớn, đang bị bỏ ngỏ cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Các doanh nghiệp cơ khí trong nước thường không được tham gia hoặc tham gia rất hạn chế. Đồng thời, ngành cơ khí chế tạo thiết bị trong lĩnh vực đường sắt gần như chưa có và không thể phát triển được.

Mặc dù vậy, ngành cơ khí chế tạo trong nước cũng có nhiều “điểm sáng” trong công tác nội địa hóa thiết bị trong nước. Một số doanh nghiệp trong nước đã thực hiện các công việc với mức độ khó tương tự như tổng thầu EPC các dự án nhiệt điện than, nhiệt điện, điện khí, thủy điện như Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA), Công ty Cổ phần Viện Máy và Dụng cụ công nghiệp (IMI), Viện Nghiên cứu Cơ khí (NARIME)…

Cụ thể, các đơn vị trong nước đã tự chủ trong việc thiết kế, chế tạo các thiết bị cơ khí thủy công cho hơn 29 công trình thủy điện vừa và lớn trong nước, trong đó có công trình thủy điện Sơn La (2.400 MW) và Lai Châu (1.200 MW). Hay tại dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1 công suất 1.200MW (Hậu Giang) do Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) làm chủ đầu tư, LILAMA làm tổng thầu EPC đã hoàn thành sau hơn 7 năm thi công, đánh dấu sự trưởng thành về cả bàn tay lẫn khối óc của kỹ sư và công nhân trong nước trong việc vươn lên làm tổng thầu EPC các dự án lớn, trọng điểm của đất nước.

Tạo dựng thị trường cho doanh nghiệp cơ khí trong nước

TS. Phan Đăng Phong cho rằng, cần xây dựng một cơ chế, chính sách để cụ thể hóa vấn đề này như đầu tư tăng cường các cơ sở vật chất hiện có để đủ khả năng thực hiện đóng mới, sửa chữa các thiết bị ngành đường sắt; lựa chọn một số nhà thầu phù hợp để thực hiện EPC tại Việt Nam kèm theo điều kiện nội địa hóa thiết bị theo tiến trình; chuẩn hóa lại các tiêu chuẩn quản lý, phần mềm quản lý chạy tàu để có sự thống nhất chung giữa các tuyến; xây dựng các cơ chế ưu đãi khác để khuyến khích nội địa hóa các thiết bị…

Chủ tịch VAMI TS Nguyễn Chỉ Sáng phát biểu tại hội thảo.

Chủ tịch VAMI TS Nguyễn Chỉ Sáng phát biểu tại hội thảo.

Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam VAMI, TS. Nguyễn Chỉ Sáng cũng cho rằng, Việt Nam nhất thiết phải làm chủ việc xây dựng, phát triển hệ thống đường sắt. Việc làm chủ ở đây không nên cứng nhắc là phải làm chủ 100% mà có tỷ lệ nội địa hóa và việc nhận chuyển giao công nghệ thích hợp.. Việc này không chỉ đem lại sự tự chủ trong xây dựng các dự án mà còn làm giảm đáng kể giá thành trong giai đoạn thi công xây dựng, duy tu bảo dưỡng và phát triển công nghiệp nước nhà.

Ông Sáng cũng cho rằng, Việt Nam có khả năng làm chủ các hạng mục trong việc phát triển hệ thống đường sắt như tư vấn thiết kế có thể đảm nhận 50% trong 3 dự án đầu và 80% trong các dự án tiếp theo; quản lý dự án: 70% trong 2 dự án đầu và 90% trong các dự án tiếp theo; các hạng mục xây dựng công trình 80% trong dự án đầu và 95% trong các dự án tiếp theo; về hệ thống thiết bị 40% cho hai dự án đầu và 50-60% cho các dự án tiếp theo; về khai thác vận hành và duy tu bảo dưỡng 100% với sự chuyển giao công nghệ của nhà cung cấp theo hợp đồng cung cấp thiết bị, công nghệ…

VAMI kiến nghị những việc cần làm ngay, cụ thể là xây dựng hệ thống tiêu chuẩn cho ngành đường sắt; xây dựng lộ trình tổng thể, thống nhất để nội địa hóa hệ thống đường sắt: đường sắt cao tốc, đường sắt quốc gia và đường sắt nội đô; xây dựng và ban hành các giải pháp các doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia vào Chương trình phát triển hệ thống đường sắt...

Đồng thời, tổng hợp ý kiến tại hội thảo để gửi đến các bộ ngành liên quan nhằm sớm thúc đẩy công tác nội địa hóa thiết bị ngành đường sắt đô thị và lấy lại thị phần cho ngành cơ khí chế tạo trong nước.

Xét một cách tổng quan hơn, để ngành cơ khí chế tạo trong nước có thể tham gia sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu nói chung và ngành đường sắt đô thị nói riêng, vai trò của Nhà nước như một “bà đỡ” rất quan trọng.

Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam Đỗ Hữu Hào đề xuất, Nhà nước phải tạo ra thị trường và bảo vệ thị trường nội địa cho các doanh nghiệp cơ khí trong nước thông qua các luật và văn bản dưới luật; sớm sửa lại Luật Đấu thầu theo hướng có lợi hơn cho các đơn vị trong nước; có quy định mới về tài chính để doanh nghiệp dễ tiếp cận hơn, nhất là đối với doanh nghiệp cơ khí với đặc thù cần nguồn vốn dài hạn, lãi suất thấp; tạo điều kiện đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp...

Cụ thể hơn, Tổng giám đốc LILAMA Lê Văn Tuấn, Phó Chủ tịch VAMI mạnh dạn đề nghị, Nhà nước, Chính phủ cần có cơ chế riêng, rõ ràng đối với các sản phẩm cơ khí sản xuất được trong nước.

Nhà nước cần ban hành Nghị định quy định tất cả các hàng hóa, thiết bị vật tư trong nước đã sản xuất được thì không cho phép nhập khẩu. Công tác này phải được bổ sung, quản lý, giám sát chặt chẽ ngay từ giai đoạn lập, quy hoạch và phê duyệt dự án đầu tư cũng như bổ sung trong Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu…

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: THÀNH ĐẠT

Giá vàng ngày 10/10: Vàng thế giới tăng mạnh, SJC giữ mốc 144,8 triệu đồng/lượng

Giá vàng thế giới hôm nay (10/10) tăng lên mức 4.193,6 USD/ounce trong bối cảnh giá dầu giảm, lợi suất trái phiếu Mỹ đi xuống và đồng USD suy yếu. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn SJC chững lại sau phiên tăng mạnh trước đó, niêm yết lần lượt ở mức 144,8 triệu đồng/lượng và 144,3 triệu đồng/lượng.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tây Ninh Nguyễn Văn Quyết (bìa trái) trao đổi với sở, ngành trong việc sản xuất hàng nông sản tạo ra giá trị gia tăng. (Ảnh: THANH PHONG)

Tây Ninh vững tin hướng tới tăng trưởng hai con số

Với tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước tăng 10,30% trong 9 tháng đầu năm 2026, đứng thứ 10/34 tỉnh, thành phố trong cả nước và dẫn đầu khu vực phía nam gồm 8 tỉnh, thành phố, Tây Ninh đang có nền tảng thuận lợi để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10-10,5%.

"Hiến kế" sẽ là không gian tương tác, giúp tất cả các ý kiến đóng góp hay, mang tính xây dựng của người dân được chính quyền trân trọng tiếp nhận. (Ảnh: Ng. Hiếu)

Lắng nghe dân, đồng hành cùng doanh nghiệp, mở lối thu hút đầu tư

Hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia và Ngày Doanh nhân Việt Nam, thành phố Huế đưa vào vận hành ba nền tảng số trên Hue-S, mở thêm kênh tiếp nhận hiến kế, giải quyết kiến nghị doanh nghiệp và công khai thông tin dự án đầu tư, hướng đến chính quyền kiến tạo, phục vụ, minh bạch và hiệu quả.

Với các nhóm sản phẩm dịch vụ chủ đạo như vay mua xe máy trả góp, vay mua hàng điện máy gia dụng trả góp... FE Credit hiện là một trong những công ty tài chính chiếm thị phần lớn nhất hiện nay. (Ảnh: THANH TÂM)

Nỗ lực chống gian lận tài chính tiêu dùng

Sau giai đoạn tăng trưởng nhanh, thị trường tài chính tiêu dùng đang chuyển dần từ mở rộng quy mô sang phát triển theo chiều sâu, thận trọng và bền vững hơn. Song, khi hoạt động tín dụng ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, rủi ro cũng thay đổi nhanh chóng.

Nghị định 369/2026/NĐ-CP ban hành nhằm bảo đảm cơ sở vật chất phục vụ công tác quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công cho xã hội. (Ảnh: Nha Trang)

Tiếp tục hoàn thiện quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp

Nghị định số 369/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 25/9/2026 quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 11/11/2026. Để triển khai kịp thời, hiệu quả các quy định mới, Bộ Tài chính đã có văn bản hướng dẫn về việc triển khai thực hiện.

Không gian Lễ hội được trang trí với hệ thống cổng chào, tiểu cảnh, khu check-in và các điểm trải nghiệm mang dấu ấn riêng. (Ảnh: MINH ĐỨC)

Lễ hội Đồ uống Hà Nội năm 2026 thu hút 60 doanh nghiệp tham gia

Thực hiện Chương trình số 02/CTr-UBND ngày 9/1/2026 của UBND thành phố Hà Nội về Chương trình Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch thành phố Hà Nội năm 2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hà Nội chủ trì tổ chức Lễ hội Đồ uống Hà Nội 2026 với chủ đề “Hà Nội - Tinh hoa đồ uống Việt”.

Cơ quan thuế hỗ trợ doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động theo quy định. (Ảnh: M.P)

Gỡ vướng “mở dễ, đóng khó” cho doanh nghiệp

Hướng dẫn đầy đủ một lần, không yêu cầu thêm giấy tờ ngoài quy định, xử lý đúng hạn khi doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế. Chiến dịch làm sạch mã số thuế đang tập trung giải quyết những hồ sơ kéo dài, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động hoặc quay lại kinh doanh.

LPBank - Đơn vị đồng hành chính Lễ phát động Phong trào Toàn dân tập luyện thể thao. (Ảnh: LPBANK)

LPBank lan tỏa thông điệp “Khỏe thể chất-Trọn Lộc Phát” tại sự kiện thể thao cộng đồng

Đồng hành cùng Lễ phát động Phong trào Toàn dân tập luyện thể thao trong khuôn khổ Chương trình “Vì một Việt Nam khỏe mạnh”, LPBank lan tỏa thông điệp “Khỏe thể chất-Trọn Lộc Phát”, kết nối tinh thần rèn luyện thể thao với lối sống tích cực, chủ động chăm sóc sức khỏe và xây dựng cuộc sống cân bằng, hạnh phúc.

Gắn sản phẩm OCOP với trải nghiệm du lịch, kết nối thị trường, mở rộng đầu ra cho hàng hóa địa phương.

Kết nối du lịch nông thôn với sản phẩm OCOP, mở rộng đầu ra cho hàng hóa địa phương

Để phát huy hiệu quả du lịch nông thôn, cần gắn sản phẩm OCOP với các hoạt động trải nghiệm, kết nối cơ sở sản xuất với doanh nghiệp lữ hành và thị trường tiêu thụ. Qua đó, không chỉ tăng sức hấp dẫn của điểm đến mà còn mở rộng đầu ra cho hàng hóa, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.

Phân luồng giao thông phục vụ thi công tuyến Metro 2 (Bến Thành-Tham Lương)

Thành phố Hồ Chí Minh: Hàng loạt thay đổi phân luồng giao thông phục vụ thi công tuyến Metro số 2

Từ 10/10, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục điều chỉnh, phân luồng giao thông tại nhiều khu vực để phục vụ thi công tuyến Metro số 2 (Bến Thành- Tham Lương). Người dân cần đặc biệt lưu ý các thay đổi tại khu vực trung tâm, Bảy Hiền và Trường Chinh nhằm ảnh hưởng đến việc lưu thông nhất là vào khung giờ cao điểm.

Người dân trồng cúc mâm xôi tại xã Chợ Lách tất bật chuẩn bị vụ hoa Tết. (Ảnh: HOÀNG VŨ)

Tất bật chuẩn bị vụ hoa Tết

Còn hơn ba tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán Đinh Mùi năm 2027, nhưng tại các vùng chuyên canh hoa, cây cảnh ở xã Vĩnh Thành và Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long, không khí chuẩn bị vụ hoa Tết đã diễn ra tất bật. Trong đó, các loại cây cảnh được nhà vườn tập trung chăm sóc để hoa nở đúng dịp Tết nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường.