Nâng cao giá trị ngành cơ khí trong phát triển hệ thống đường sắt Việt Nam

Ngày 19/12, Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam phối hợp Hiệp hội doanh nghiệp cơ khí (VAMI), Tổng hội Cơ khí Việt Nam tổ chức hội thảo “Ngành công nghiệp cơ khí với việc phát triển hệ thống đường sắt Việt Nam”.
Toàn cảnh hội thảo.
Toàn cảnh hội thảo.

Con số hơn 111 tỷ USD kinh phí đầu tư cho ngành đường sắt Việt Nam trong thời gian tới là rất lớn. Vậy làm thế nào để các doanh nghiệp cơ khí chế tạo trong nước nắm bắt được “cơ hội vàng” này, tạo công ăn việc làm trong nước và thúc đẩy ngành cơ khí phát triển?

Tiềm năng còn rất lớn

TS. Phan Đăng Phong, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) nhận định, theo quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tổng mức đầu tư khoảng gần 62 tỷ USD; tương tự theo quy hoạch với tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, tổng mức đầu tư trong tương lai khoảng 37 tỷ USD; tuyến đường sắt đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ khoảng 12,6 tỷ USD. Như vậy, tiềm năng cho phát triển ngành đường sắt đô thị trong nước là rất lớn. Đây cũng là cơ hội vàng cho các doanh nghiệp cơ khí chế tạo trong nước nếu biết nắm bắt.

TS. Phan Đăng Phong, Viện trưởng NARIME trình bày tại hội thảo.

TS. Phan Đăng Phong, Viện trưởng NARIME trình bày tại hội thảo.

Theo ông Phong, nếu có các cơ chế, chính sách ưu tiên phát triển hợp lý đối với ngành công nghiệp đường sắt, tỷ lệ nội địa hóa có thể đạt khoảng 80%. Đây là một thị trường rất lớn, đang bị bỏ ngỏ cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Các doanh nghiệp cơ khí trong nước thường không được tham gia hoặc tham gia rất hạn chế. Đồng thời, ngành cơ khí chế tạo thiết bị trong lĩnh vực đường sắt gần như chưa có và không thể phát triển được.

Mặc dù vậy, ngành cơ khí chế tạo trong nước cũng có nhiều “điểm sáng” trong công tác nội địa hóa thiết bị trong nước. Một số doanh nghiệp trong nước đã thực hiện các công việc với mức độ khó tương tự như tổng thầu EPC các dự án nhiệt điện than, nhiệt điện, điện khí, thủy điện như Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA), Công ty Cổ phần Viện Máy và Dụng cụ công nghiệp (IMI), Viện Nghiên cứu Cơ khí (NARIME)…

Cụ thể, các đơn vị trong nước đã tự chủ trong việc thiết kế, chế tạo các thiết bị cơ khí thủy công cho hơn 29 công trình thủy điện vừa và lớn trong nước, trong đó có công trình thủy điện Sơn La (2.400 MW) và Lai Châu (1.200 MW). Hay tại dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1 công suất 1.200MW (Hậu Giang) do Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) làm chủ đầu tư, LILAMA làm tổng thầu EPC đã hoàn thành sau hơn 7 năm thi công, đánh dấu sự trưởng thành về cả bàn tay lẫn khối óc của kỹ sư và công nhân trong nước trong việc vươn lên làm tổng thầu EPC các dự án lớn, trọng điểm của đất nước.

Tạo dựng thị trường cho doanh nghiệp cơ khí trong nước

TS. Phan Đăng Phong cho rằng, cần xây dựng một cơ chế, chính sách để cụ thể hóa vấn đề này như đầu tư tăng cường các cơ sở vật chất hiện có để đủ khả năng thực hiện đóng mới, sửa chữa các thiết bị ngành đường sắt; lựa chọn một số nhà thầu phù hợp để thực hiện EPC tại Việt Nam kèm theo điều kiện nội địa hóa thiết bị theo tiến trình; chuẩn hóa lại các tiêu chuẩn quản lý, phần mềm quản lý chạy tàu để có sự thống nhất chung giữa các tuyến; xây dựng các cơ chế ưu đãi khác để khuyến khích nội địa hóa các thiết bị…

Chủ tịch VAMI TS Nguyễn Chỉ Sáng phát biểu tại hội thảo.

Chủ tịch VAMI TS Nguyễn Chỉ Sáng phát biểu tại hội thảo.

Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam VAMI, TS. Nguyễn Chỉ Sáng cũng cho rằng, Việt Nam nhất thiết phải làm chủ việc xây dựng, phát triển hệ thống đường sắt. Việc làm chủ ở đây không nên cứng nhắc là phải làm chủ 100% mà có tỷ lệ nội địa hóa và việc nhận chuyển giao công nghệ thích hợp.. Việc này không chỉ đem lại sự tự chủ trong xây dựng các dự án mà còn làm giảm đáng kể giá thành trong giai đoạn thi công xây dựng, duy tu bảo dưỡng và phát triển công nghiệp nước nhà.

Ông Sáng cũng cho rằng, Việt Nam có khả năng làm chủ các hạng mục trong việc phát triển hệ thống đường sắt như tư vấn thiết kế có thể đảm nhận 50% trong 3 dự án đầu và 80% trong các dự án tiếp theo; quản lý dự án: 70% trong 2 dự án đầu và 90% trong các dự án tiếp theo; các hạng mục xây dựng công trình 80% trong dự án đầu và 95% trong các dự án tiếp theo; về hệ thống thiết bị 40% cho hai dự án đầu và 50-60% cho các dự án tiếp theo; về khai thác vận hành và duy tu bảo dưỡng 100% với sự chuyển giao công nghệ của nhà cung cấp theo hợp đồng cung cấp thiết bị, công nghệ…

VAMI kiến nghị những việc cần làm ngay, cụ thể là xây dựng hệ thống tiêu chuẩn cho ngành đường sắt; xây dựng lộ trình tổng thể, thống nhất để nội địa hóa hệ thống đường sắt: đường sắt cao tốc, đường sắt quốc gia và đường sắt nội đô; xây dựng và ban hành các giải pháp các doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia vào Chương trình phát triển hệ thống đường sắt...

Đồng thời, tổng hợp ý kiến tại hội thảo để gửi đến các bộ ngành liên quan nhằm sớm thúc đẩy công tác nội địa hóa thiết bị ngành đường sắt đô thị và lấy lại thị phần cho ngành cơ khí chế tạo trong nước.

Xét một cách tổng quan hơn, để ngành cơ khí chế tạo trong nước có thể tham gia sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu nói chung và ngành đường sắt đô thị nói riêng, vai trò của Nhà nước như một “bà đỡ” rất quan trọng.

Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam Đỗ Hữu Hào đề xuất, Nhà nước phải tạo ra thị trường và bảo vệ thị trường nội địa cho các doanh nghiệp cơ khí trong nước thông qua các luật và văn bản dưới luật; sớm sửa lại Luật Đấu thầu theo hướng có lợi hơn cho các đơn vị trong nước; có quy định mới về tài chính để doanh nghiệp dễ tiếp cận hơn, nhất là đối với doanh nghiệp cơ khí với đặc thù cần nguồn vốn dài hạn, lãi suất thấp; tạo điều kiện đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp...

Cụ thể hơn, Tổng giám đốc LILAMA Lê Văn Tuấn, Phó Chủ tịch VAMI mạnh dạn đề nghị, Nhà nước, Chính phủ cần có cơ chế riêng, rõ ràng đối với các sản phẩm cơ khí sản xuất được trong nước.

Nhà nước cần ban hành Nghị định quy định tất cả các hàng hóa, thiết bị vật tư trong nước đã sản xuất được thì không cho phép nhập khẩu. Công tác này phải được bổ sung, quản lý, giám sát chặt chẽ ngay từ giai đoạn lập, quy hoạch và phê duyệt dự án đầu tư cũng như bổ sung trong Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu…

Có thể bạn quan tâm

Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Thắng Lợi, Giảng viên cao cấp, Đại học Kinh tế Quốc dân trả lời phỏng vấn sáng 20/8, tại Hà Nội.

Tạo động lực tăng trưởng mới từ công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Trao đổi bên lề Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển”, Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Thắng Lợi cho rằng cần tạo động lực tăng trưởng mới từ công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng dòng vốn FDI.

VETC quyết định chưa áp dụng và tạm dừng triển khai chính sách phí dịch vụ VETC này để rà soát, lắng nghe thêm ý kiến khách hàng và xây dựng giải pháp phù hợp hơn. (Ảnh: HUYỀN THANH)

VETC tạm dừng thu phí dịch vụ Ví VETC

Ngày 20/8, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thu phí tự động VETC cho biết, trước các phản ánh của dư luận xã hội liên quan chính sách phí dịch vụ Ví VETC vừa qua, VETC quyết định chưa áp dụng và tạm dừng triển khai chính sách phí này để rà soát, lắng nghe thêm ý kiến khách hàng và xây dựng giải pháp phù hợp hơn.

Định hình kiến trúc phát triển mới cho Việt Nam

Bài 5: Định hình kiến trúc phát triển mới cho Việt Nam

Năm 2026 trở thành dấu mốc quan trọng để Việt Nam quyết định đổi mới mô hình phát triển, tăng trưởng 2 con số trong dài hạn nhằm vượt bẫy thu nhập trung bình, hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Chuyển mạnh sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể

Các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được. Yêu cầu đặt ra là phải chuyển mạnh từ triển khai nhiệm vụ sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển của Việt Nam

Bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển của Việt Nam

Nghị quyết 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam đã đánh dấu bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển của Việt Nam, từ mục tiêu tăng trưởng sang đổi mới mô hình phát triển quốc gia, tạo nền tảng hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045: Trở thành nước phát triển, thu nhập cao, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Chuẩn hóa dữ liệu giúp doanh nghiệp thích ứng với mô hình thông quan tập trung. (Ảnh: Cục Hải quan)

Chuẩn hóa dữ liệu để thích ứng với thông quan tập trung

Thông quan tập trung đặt doanh nghiệp vào vị trí chủ động hơn trong khai báo và chịu trách nhiệm về dữ liệu gửi cơ quan hải quan. Để thích ứng với phương thức mới, doanh nghiệp cần chuẩn hóa thông tin, chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và nâng cao năng lực của đội ngũ thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu.

Quang cảnh chương trình gặp gỡ, giao thương, kết nối, hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam-Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026. (Ảnh: Nguyễn Công Lý)

Tăng cường hợp tác nâng cao chuỗi cung ứng và giá trị ngành hàng sầu riêng xuyên biên giới Việt Nam-Trung Quốc

Chương trình gặp gỡ, giao thương, kết nối, hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam-Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026, không chỉ là hoạt động kết nối tăng cường xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Trung Quốc mà còn mở ra hướng hợp tác lâu dài nâng cao chuỗi cung ứng và giá trị ngành hàng xuyên biên giới.

Các đại biểu thảo luận tại tổ. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Cần quy định rõ căn cứ pháp lý xác định thời hạn sử dụng chung cư

Các đại biểu Quốc hội kiến nghị cần quy định thống nhất, rõ ràng về niên hạn thiết kế, thời hạn sử dụng thực tế của công trình và thời hạn quyền sở hữu căn hộ chung cư. Qua đó, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, tránh cách hiểu khác nhau và nâng cao tính khả thi của các quy định trong thực tiễn.

Hội nghị chiêu thương Hội chợ kinh tế, thương mại và du lịch biên giới Việt-Trung (Hồng Hà) năm 2026.

Thúc đẩy hợp tác kinh tế qua Hội chợ biên giới Việt-Trung (Hồng Hà) 2026

Chiều 19/8, tại Hà Nội, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) tổ chức Hội nghị chiêu thương Hội chợ kinh tế, thương mại và du lịch biên giới Việt-Trung (Hồng Hà) năm 2026. Hội nghị có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến thương mại và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Bảo vệ người mua nhà: Kiểm soát dòng tiền ngay từ khi vào dự án thay vì chỉ giữ lại 5%

Bảo vệ người mua nhà: Kiểm soát dòng tiền ngay từ khi vào dự án thay vì chỉ giữ lại 5%

Đối với bất động sản hình thành trong tương lai, đại biểu cho rằng bảo vệ người mua không nên chỉ dừng ở việc giữ lại 5% giá trị hợp đồng đến khi được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu, mà quan trọng hơn là phải kiểm soát dòng tiền ngay từ khi vào dự án, bảo đảm khả năng truy vết và chỉ được giải ngân theo tiến độ.

Tây Ninh đặt mục tiêu đến trước ngày 10/9/2026 xác định rõ tình trạng và biện pháp quản lý đối với toàn bộ 82 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động.

Không để tàu cá chưa đủ điều kiện ra khơi

Tây Ninh đang tập trung rà soát, quản lý chặt đội tàu cá, nhất là 82 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động. Không chỉ làm rõ hồ sơ, tỉnh yêu cầu xác định cụ thể tình trạng từng tàu, từng chủ tàu, kiểm soát nơi neo đậu và kiên quyết không để phương tiện chưa đủ điều kiện tiếp tục khai thác.

Quang cảnh tại sự kiện. (Ảnh: Yến Trinh)

Ninh Bình tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển khu, cụm công nghiệp

Ngày 19/8, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình tổ chức chương trình kết nối “Chính quyền đồng hành-doanh nghiệp phát triển” với chủ đề “tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển khu, cụm công nghiệp”, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, chất lượng hạ tầng và sức hấp dẫn của các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn.

Tập đoàn Central Retail Việt Nam khai mạc lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” 2026 chào mừng Quốc khánh 2/9, đồng thời góp phần kích cầu tiêu dùng, quảng bá đặc sản các vùng miền. (Ảnh: THANH TÂN)

Khai mạc lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” chào mừng Quốc khánh 2/9

Ngày 19/8, tại Đại siêu thị GO! Thăng Long (Hà Nội), Tập đoàn Central Retail Việt Nam khai mạc lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” 2026 chào mừng Quốc khánh 2/9, đồng thời góp phần kích cầu tiêu dùng, quảng bá đặc sản các vùng miền, đem đến cho người tiêu dùng cơ hội mua sắm hơn 200 đặc sản từ khắp các vùng miền trên cả nước.

Cán bộ Công ty điện lực Huế thực hiện rà soát, kiểm tra hệ thống điện. (Ảnh: LÊ CHI)

Chủ động giữ điện miền trung trước áp lực phụ tải tăng cao

Phụ tải điện miền trung tăng cao trong những ngày nắng nóng, cùng nhu cầu điện ngày càng lớn từ sản xuất, kinh doanh và đời sống. Trước áp lực đó, Tổng công ty Điện lực miền trung (EVNCPC) chủ động dự báo phụ tải, tối ưu vận hành, xử lý nguy cơ quá tải từ sớm và huy động khách hàng cùng tham gia điều chỉnh nhu cầu sử dụng điện.