Năm 2025, toàn tỉnh Khánh Hòa đã chuyển đổi hơn 1.728ha đất lúa kém hiệu quả, đất sản xuất ở những vùng khó khăn về nước tưới, đạt khoảng 96% kế hoạch đề ra. Hiệu quả kinh tế sau chuyển đổi thể hiện rõ nét: cây đậu các loại cho lợi nhuận cao gấp 4 đến 6 lần so với trồng lúa; cây lâu năm như nho, táo cao gấp 8 đến 18 lần; riêng ngô giống cho thu nhập cao hơn 18 đến 20 triệu đồng/ha/vụ so với sản xuất đại trà. Những con số biết nói ấy đang dần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân.
Dù phải đối mặt với thời tiết cực đoan, đặc biệt, đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 11 gây thiệt hại nặng nề, ngành trồng trọt Khánh Hòa trong năm 2025 vẫn giữ được nhịp phát triển tương đối ổn định.
Quan trọng hơn, sản xuất nông nghiệp đang từng bước chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị, tạo nền tảng để bước sang năm 2026 với mục tiêu rõ ràng: phát triển nông nghiệp xanh, bền vững và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Một điểm sáng dễ nhận thấy là cơ cấu giống tiếp tục chuyển biến tích cực. Tỷ lệ giống lúa chất lượng cao chiếm từ 65 đến 90% diện tích, tùy từng vụ, cao hơn nhiều so với những năm trước.
Tại nhiều địa phương, nông dân mạnh dạn giảm lượng giống gieo sạ từ mức phổ biến 180 đến 200kg/ha xuống còn 100 đến 150kg/ha. Nhờ đó, chi phí đầu vào giảm từ 7 đến 12%, sâu bệnh được hạn chế, lượng thuốc bảo vệ thực vật cũng giảm đáng kể, góp phần bảo vệ môi trường đồng ruộng.
Ở xã Phước Dinh, vùng đất chịu khô hạn khắc nghiệt bậc nhất tỉnh, chuyển đổi cây trồng đã thật sự mang lại “trái ngọt”. Những thửa ruộng lúa kém hiệu quả được thay thế bằng măng tây xanh và nha đam, cho thu nhập từ 500 đến 800 triệu đồng/ha/năm.
Ông Ngô Chí Thiện, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phước Dinh chia sẻ: “Chuyển đổi cây trồng không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tiết kiệm nước, phù hợp điều kiện sinh thái. Quan trọng hơn, nó làm thay đổi tư duy sản xuất của nông dân theo hướng an toàn, liên kết và bền vững”.
Song hành với chuyển đổi cây trồng, các mô hình cánh đồng lớn tiếp tục được duy trì và mở rộng. Nhiều địa phương đã hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, tạo chuỗi liên kết hiệu quả.
Thực tế cho thấy, sản xuất trên cánh đồng lớn giúp giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng và quan trọng nhất là đầu ra ổn định hơn so với sản xuất manh mún, nhỏ lẻ.
Đặc biệt, nông nghiệp công nghệ cao đang trở thành điểm nhấn trong bức tranh nông nghiệp ở Khánh Hòa.
Năm 2025, toàn tỉnh tăng thêm 426ha đất sản xuất ứng dụng công nghệ cao, tăng hơn 81% so với năm 2024. Dù chịu tác động nặng nề của mưa lũ cuối năm, Khánh Hòa vẫn duy trì khoảng 720ha sản xuất công nghệ cao, góp phần nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng xu hướng phát triển bền vững.
Nhiều vùng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với lợi thế từng địa phương đã hình thành và phát huy hiệu quả rõ rệt: vùng nho tại các xã Xuân Hải, Ninh Phước, phường Đô Vinh; dưa lưới công nghệ cao tại các xã Phước Hà, Bác Ái; măng tây tại xã Phước Dinh và phường Đô Vinh… Không ít mô hình đạt doanh thu từ 600 triệu đồng đến hơn 1 tỷ đồng/ha/năm; riêng dưa lưới trồng trong nhà màng cho doanh thu 1 đến 1,5 tỷ đồng/ha/vụ, nâng cao giá trị sử dụng đất một cách vượt trội.
Cùng với đó, sản xuất xanh tiếp tục được mở rộng với gần 5.600ha sản xuất hữu cơ và khoảng 9.300ha áp dụng tưới tiết kiệm nước.
Bí thư Đảng ủy phường Đô Vinh Phạm Thanh Hưng cho biết, vùng nho ứng dụng công nghệ cao, liên kết hợp tác xã, áp dụng đồng bộ tưới tiết kiệm và quy trình VietGAP cho năng suất 200 đến 250 tạ/ha/vụ, cao hơn 10 đến 15% so với canh tác truyền thống, giúp sản phẩm ổn định chất lượng và đáp ứng tốt yêu cầu thị trường.
Nhìn về phía trước, ông Nguyễn Đức Thuận, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh nhấn mạnh: Năm 2026 sẽ là năm chuyển trọng tâm từ ổn định sản xuất sang nâng cao giá trị trên cùng một đơn vị diện tích. Ngành trồng trọt sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, mở rộng vùng sản xuất tập trung, xây dựng mã số vùng trồng, tăng cường liên kết thị trường; đồng thời triển khai các đề án về nông nghiệp số, nông nghiệp thông minh, nông nghiệp xanh và nông nghiệp tuần hoàn.
Đáng chú ý, Đề án đánh giá thổ nhưỡng-nông hóa đất đai, xây dựng cơ sở dữ liệu đất giai đoạn 2026-2030, nhằm sử dụng đất hiệu quả hơn và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo kế hoạch sản xuất vụ đông xuân 2025-2026, tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh khoảng 63.000ha, trong đó lúa 36.000ha; ngô 4.500ha; mía 9.500ha; rau các loại 5.000ha; đậu các loại 1.400ha và các cây trồng khác khoảng 6.600ha.
Trên nền tảng chuyển đổi xanh và nâng cao giá trị, nông nghiệp Khánh Hòa đang từng bước đi vững chắc trên con đường phát triển bền vững.
