"Một tháng ở Nam Kỳ" - Du ký về những địa danh nổi tiếng ở Nam Kỳ hơn 100 năm trước

“Một tháng ở Nam Kỳ” là tác phẩm du ký đặc biệt của tác giả Phạm Quỳnh vừa được Omega Plus phát hành. Tập bút ký không chỉ mô tả cảnh sắc, con người và văn hóa Nam Kỳ, mà còn là một tài liệu quý giá giúp độc giả ngày nay hình dung về một giai đoạn lịch sử sôi động của đất nước.

Cuốn sách “Một tháng ở Nam Kỳ” do Nguyễn Quang Diệu khảo chú và giới thiệu.
Cuốn sách “Một tháng ở Nam Kỳ” do Nguyễn Quang Diệu khảo chú và giới thiệu.

“Một tháng ở Nam Kỳ” xuất hiện lần đầu trên Nam phong tạp chí vào năm 1918, đăng ba kỳ (không liên tục): kỳ I, số 17, tháng 11/1918, tr. 268-285; kỳ II, số 19, tháng 1/1919, tr. 20-32; kỳ III (kỳ cuối), số 20, tháng 2/1919, tr. 117-140.

Cuốn sách được viết bởi nhà văn Phạm Quỳnh – người nắm giữ các chức vụ: ngự tiền văn phòng, thượng thư bộ Học, thượng thư bộ Lại trong chính quyền vua Bảo Đại từ năm 1932. Sách được viết sau khi ông có chuyến du ký hơn một tháng ở Nam Kỳ. Trong khoảng thời gian hơn 1 tháng này, Phạm Quỳnh đã đi đó đi đây khắp Lục tỉnh, mắt thấy tai nghe tỏ tường nhiều sự, mở rộng kiến văn. Sau khi về Bắc, ông cho đăng tập du ký “Một tháng ở Nam Kỳ” trên Nam Phong tạp chí, kể lại chuyến đi, “đem lời thành thực mà giãi bày bàn bạc cùng quốc dân”.

Tác phẩm ghi lại chuyến hành trình hơn một tháng vào năm 1918 của tác giả qua các tỉnh thành Nam Kỳ xưa. Ngày 21/8/1918, Phạm Quỳnh đi xe lửa từ Hà Nội xuống Hải Phòng. Ngày 22/8/1918, ông rời Hải Phòng trên chiếc tàu thủy Porthos để du hành Nam Kỳ, bốn ngày sau tàu cập cảng Sài Gòn. Chiếc xe kéo đưa Phạm Quỳnh qua cầu Khánh Hội, vị du khách đến từ phương Bắc của chúng ta bắt đầu tiếp xúc cái khí vị của Sài Gòn - thành phố Tây, một chốn đô hội lớn ở phương Nam. Những con đường Catinat, Charner, Xã Tây, nhà hát Tây, nhà dây thép, phủ Toàn quyền… hiện ra rạng rỡ trước mắt chàng trai xứ Bắc. Phạm Quỳnh, năm đó mới 26 tuổi, đã có những nhận xét tinh tế, sâu sắc về con người, văn hóa, đời sống… Sài Gòn...

Phạm Quỳnh quan sát tỉ mỉ và không quên so sánh Bắc Kỳ với Nam Kỳ, qua đó khắc họa được chân dung xã hội, bức tranh toàn cảnh về đất nước ở một giai đoạn lịch sử. Trong chuyến đi hơn một tháng này, ông có chủ ý du lịch nhiều nơi, cho mở rộng kiến văn: “Cho nên cái cảm giác của người mới bước chân tới đây là cái cảm giác vui, vui mà tin cậy ở cái tương lai, chớ không phải buồn mà thương tiếc cho sự ký vãng.”

Đã có những buổi giao lưu, gặp gỡ giữa Phạm Quỳnh với các bậc danh sĩ, trí thức, đồng nghiệp trong làng báo đất Lục châu: Bùi Quang Chiêu và Nguyễn Phú Khai (La Tribune indigène); cha con ông Diệp Văn Cương và Diệp Văn Kỳ; Nguyễn Văn Cư (Đại Việt tập chí), Phủ Bảy Lê Quang Liêm (Long Xuyên Khuyến học Hội), Võ Văn Thơm (An Hà nhựt báo)…

Bên cạnh những điều mô tả tường tận và xác đáng mắt thấy tai nghe về con người, văn hóa, phong tục tập quán, lịch sử, địa lý, hoạt động kinh tế… vùng đất Nam Kỳ; những nhận xét về làng báo, nghề xuất bản, chuyện hợp quần, họa Chệt họa Chà… hơn 100 năm trước vẫn còn nguyên tính thời sự.

Bìa của cuốn sách dùng họa đồ toàn cảnh Sài Gòn năm 1898 do Gaston Pusch vẽ.

Sách thuộc Tủ sách Lịch sử Việt Nam của Omega Plus, là lựa chọn lý tưởng cho những ai yêu thích tìm hiểu về Sài Gòn xưa, văn hóa-lịch sử vùng miền, và thể loại du ký cổ điển Việt Nam.

Tác giả Phạm Quỳnh (1892-1945), tên hiệu Thượng Chi, bút danh: Hoa Đường, Hồng Nhân. Phạm Quỳnh là nhà văn, nhà báo lớn của Việt Nam đầu thế kỷ XX. Từng làm việc tại Viện Viễn Đông Bác cổ, cộng tác với Đông Dương tạp chí, làm chủ bút Nam Phong tạp chí, giảng sư tại trường Cao Đẳng Hà Nội…

Từ năm 1932, nắm giữ các chức vụ: ngự tiền văn phòng, thượng thư bộ Học, thượng thư bộ Lại trong chính quyền vua Bảo Đại.

Có thể bạn quan tâm

Tiết mục sân khấu hóa tuyên truyền về hệ giá trị quốc gia, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ đổi mới do giáo viên và học sinh Trường trung học cơ sở Lý Thánh Tông, Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện.

Nâng cao chất lượng truyền thông về hệ giá trị quốc gia

Hệ giá trị quốc gia là những đặc điểm cốt lõi phản ánh khát vọng, mục tiêu chung của cộng đồng được kết tinh từ quá khứ, dẫn dắt hiện tại và định hướng tương lai phát triển đất nước. Truyền thông giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng, củng cố hệ giá trị quốc gia, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.

Đưa âm nhạc hàn lâm ra khỏi "tháp ngà" tráng lệ.

Đưa âm nhạc hàn lâm ra khỏi "tháp ngà" tráng lệ

Chiều 16/5, không gian đậm chất di sản của Bảo tàng Văn học Việt Nam đã trở thành điểm giao thoa độc đáo giữa văn chương và âm nhạc cổ điển qua chương trình giao lưu “Âm nhạc thay đổi cuộc sống”.

Đại diện Nhà xuất bản Kim Đồng tặng hoa cho tác giả Thibault và khách mời. (Ảnh: LINH BẢO)

“Từ nhà anh về nhà em”-Hành trình của tình yêu và sự sẻ chia

“Từ nhà anh về nhà em” không chỉ là hành trình 16.000km đạp xe xuyên Âu-Á đầy thú vị của cặp đôi Pháp-Việt, cuốn sách còn mang đến cho độc giả nhiều trải nghiệm về thiên nhiên, văn hóa và con người trên thế giới, cũng như khơi dậy niềm cảm hứng cho người trẻ muốn bước ra khỏi vùng an toàn của chính mình.

Junior Kajbhunditt trong vai Đường Tăng. (Ảnh: Galaxy)

Trình chiếu “Tây Du Ký” phiên bản Thái Lan

Thầy trò Đường Tăng đi thỉnh kinh, nhưng lại rơi xuống đất nước Thái Lan hiện đại và làm nên một cuộc “đại náo”. Đó là câu chuyện “Tây Du Ký đại náo” – dị bản “Tây Du Ký” pha trộn yếu tố xuyên không, hài hước và hiện đại của điện ảnh Thái Lan, được giới thiệu tới khán giả Việt vào cuối tháng 5 này.

Chỉ với 208 câu thơ lục bát giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cuốn sách Lịch sử nước ta đã tái hiện hành trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc bằng cách kể gần gũi, giàu cảm xúc.

Lịch sử nước ta: Bài học yêu nước từ những vần thơ giản dị

Với diện mạo mới giàu tính trực quan và hình ảnh sinh động, cuốn sách Lịch sử nước ta do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản, phát hành, hứa hẹn trở thành người bạn đồng hành gần gũi của bạn đọc, đặc biệt là các em nhỏ trong hành trình tìm hiểu lịch sử, nuôi dưỡng tình yêu và lòng tự hào về lịch sử dân tộc.

Mỗi năm, Khu Di tích quốc gia Kim Liên (xã Kim Liên, Nghệ An) đón hơn hai triệu lượt người trong nước và khách quốc tế về thăm viếng.

Kim Liên mùa ngát hương sen

Mỗi dịp tháng 5, người dân từ khắp mọi miền Tổ quốc lại tụ về xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An. Cách đây 136 năm, mảnh đất này đã sinh ra người con ưu tú, Anh hùng dân tộc Hồ Chí Minh - Người đã làm “rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta”.

Ông Công Ngọc Dũng kể những câu chuyện về Bác Hồ với cô trò Trường tiểu học Phú Thượng khi các em học sinh học tiết học Lịch sử địa phương tại di tích Nhà cụ Nguyễn Thị An.

Bài học lịch sử theo mỗi bước chân Bác

Hà Nội có hàng trăm địa chỉ gắn với cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những nơi Bác đến, những người Bác gặp, những câu chuyện Bác nói cùng đồng bào... là những bài học quý báu về đạo đức cách mạng. Cấp ủy, chính quyền, nhân dân Thủ đô luôn trân trọng gìn giữ những di tích ấy, để những bài học còn mãi đến mai sau.

Phụ nữ Mường ở Giang Mỗ luyện tập biểu diễn chiêng Mường bên nhà sàn cổ. (Ảnh: BẢO LONG)

Vang vọng chiêng Mường

Trưa ở bản Giang Mỗ (xã Thung Nai, tỉnh Phú Thọ), nắng rải lớp vàng óng dài qua thung lũng lúa. Trong sự tĩnh lặng, tiếng chiêng Mường vang vọng trong gió núi, giúp người dân bản địa ngày ngày nỗ lực bảo tồn văn hóa, tạo sức hút trong du lịch cộng đồng, thu hút khách thập phương.

Dù có nhiều nỗ lực, sân khấu thử nghiệm vẫn khó khăn trong việc tìm chỗ đứng trên thị trường. Vở kịch “Sơn hà” của Sân khấu Sen Việt tham gia Liên hoan Quốc tế Sân khấu thử nghiệm năm 2025. (Ảnh: Ban tổ chức)

Khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa

Ngày 24/4 vừa qua, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam với nhiều nội dung đột phá, trong đó cho phép thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư.

Trong không gian sáng tạo của “Họa ánh kỳ mộng”, các em nhỏ say mê tái hiện sắc màu truyện dân gian qua từng nét chì.

Đưa truyện dân gian đến gần thiếu nhi qua hội họa sáng tạo

Nằm trong khuôn khổ dự án “Kỳ mộng dân gian”, sự kiện “Họa ánh kỳ mộng” đang diễn ra tại Hà Nội, mang đến không gian trải nghiệm sáng tạo để các em nhỏ tiếp cận truyện dân gian Việt Nam thông qua kể chuyện và hội họa. Hoạt động góp phần mở ra cách lan tỏa mới đối với các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại.

MV "Vó ngựa trên mây" của Nghệ sĩ Ưu tú Dương Thùy Anh được quay tại nhiều địa điểm đẹp trên cao nguyên đá Hà Giang (Tuyên Quang).

Nghệ sĩ Ưu tú Dương Thùy Anh ra MV mới quảng bá thanh âm dân tộc

Trong xu hướng làm mới âm nhạc truyền thống bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại và công nghệ số, Nghệ sĩ Ưu tú Dương Thùy Anh tiếp tục giới thiệu dự án âm nhạc “Vó ngựa trên mây”, nơi tiếng đàn nhị vang lên giữa non sông hùng vĩ, đưa nhạc cụ dân tộc bước ra khỏi những giới hạn để đến gần hơn với công chúng đương đại.