Mở rộng trách nhiệm của nền tảng số trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Pháp luật về sở hữu trí tuệ đang từng bước mở rộng trách nhiệm của sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số nhằm tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.

Lực lượng Công an đột kích trụ sở của hệ thống “Xôi Lạc TV”. (Ảnh: A05)
Lực lượng Công an đột kích trụ sở của hệ thống “Xôi Lạc TV”. (Ảnh: A05)

​Bổ sung trách nhiệm của chủ quản nền tảng số

Tình trạng đăng bán hàng giả, sao chép nội dung, sử dụng trái phép hình ảnh, video hoặc livestream sử dụng nhạc chưa xin phép xuất hiện ngày càng phổ biến trên môi trường số. Trước thực trạng này, pháp luật về sở hữu trí tuệ đã từng bước hoàn thiện các quy định nhằm tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp nền tảng số trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022 đã bổ sung Điều 198b vào Luật Sở hữu trí tuệ, lần đầu tiên quy định cụ thể trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian đối với việc bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan trên môi trường mạng.

Theo quy định này, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian được hiểu là doanh nghiệp cung cấp phương tiện kỹ thuật để tổ chức, cá nhân đưa nội dung thông tin số lên môi trường mạng viễn thông, Internet hoặc cung cấp kết nối trực tuyến để công chúng tiếp cận nội dung số.

Điều 198b yêu cầu các doanh nghiệp này phải triển khai các biện pháp kỹ thuật cần thiết, phối hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng như phối hợp chủ thể quyền nhằm bảo vệ quyền trên môi trường mạng. Quy định này tác động trực tiếp đến nhiều mô hình nền tảng số hiện nay như sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng chia sẻ video, website nội dung số hoặc các ứng dụng cho phép người dùng đăng tải nội dung.

Đáng chú ý, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025, số 131/2025/QH15 đã sửa đổi Điều 198b theo hướng mở rộng đáng kể phạm vi điều chỉnh. Nếu trước đây trách nhiệm chủ yếu tập trung vào quyền tác giả và quyền liên quan thì hiện nay đã mở rộng thành trách nhiệm pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và chủ quản nền tảng số.

Bên cạnh đó, Luật mới còn bổ sung trách nhiệm của chủ quản nền tảng số trong việc triển khai các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử, an ninh mạng và các quy định pháp luật có liên quan.

Điều này đồng nghĩa với việc trách nhiệm của các nền tảng hiện nay không còn chỉ giới hạn ở video, âm nhạc hoặc nội dung số, mà đã mở rộng sang nhiều đối tượng sở hữu trí tuệ khác như nhãn hiệu, logo, bao bì, hình ảnh sản phẩm hoặc các dấu hiệu nhận diện thương mại bị xâm phạm trên môi trường số.

Chủ động xây dựng cơ chế xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ

Pháp luật hiện hành đã quy định khá rõ các hành vi được xem là xâm phạm quyền tác giả trên môi trường số. Theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ, các hành vi vi phạm có thể bao gồm sao chép tác phẩm trái phép, truyền đạt tác phẩm tới công chúng qua mạng mà không được phép, phân phối bản sao trái phép hoặc cố ý vô hiệu hóa các biện pháp kỹ thuật bảo vệ quyền tác giả.

Trên thực tế, các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang xuất hiện ngày càng nhiều với nhiều hình thức khác nhau như đăng bán hàng giả, hàng xâm phạm nhãn hiệu, sử dụng trái phép hình ảnh sản phẩm, sao chép nội dung website, reup video, khai thác trái phép nội dung số, livestream bán hàng sử dụng nhạc chưa được cấp phép hoặc đăng tải nội dung khi chưa có sự đồng ý của chủ sở hữu quyền.

Trong bối cảnh trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian được mở rộng, các nền tảng số cần chủ động xây dựng cơ chế tiếp nhận phản ánh, quy trình xác minh thông tin, cơ chế xử lý hoặc gỡ bỏ nội dung vi phạm, đồng thời triển khai các giải pháp kỹ thuật phục vụ công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, việc mở rộng trách nhiệm không đồng nghĩa với việc mọi sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội mặc nhiên phải chịu trách nhiệm thay cho người bán hoặc người đăng tải nội dung.

Khoản 2 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 quy định việc khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác và phải tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan.

Do đó, việc xác định trách nhiệm cụ thể của nền tảng trong từng trường hợp vẫn phụ thuộc vào hành vi thực tế xảy ra, mức độ tham gia của nền tảng, cơ chế xử lý vi phạm đã được triển khai cũng như các quy định pháp luật chuyên ngành có liên quan.

Có thể thấy, xu hướng quản lý hiện nay không đặt ra trách nhiệm tuyệt đối đối với sàn thương mại điện tử hay mạng xã hội, tuy nhiên lại yêu cầu các nền tảng phải chủ động hơn trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn)

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham dự lễ ra mắt khoa Y Dược-Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội. (Ảnh: Minh Đức)

Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội ra mắt khoa Y Dược

Sáng 1/8, tại Hà Nội, Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) tổ chức lễ ra mắt khoa Y Dược, đánh dấu bước phát triển mới trong chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe Nhân dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển ngành y dược trong bối cảnh mới.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà (thứ 3 từ trái qua) khảo sát thực tế Dự án Bệnh viện đa khoa Cà Mau quy mô 1.200 giường.

Đồng hành gỡ “nút thắt”, nâng tầm y tế Cà Mau

Ngày 1/8, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng cho biết, sau khi đến khảo sát thực tế Dự án Bệnh viện đa khoa Cà Mau quy mô 1.200 giường và Bệnh viện Sản-Nhi Cà Mau, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, cùng đoàn công tác của bộ có buổi làm việc với tỉnh về công tác y tế sau hợp nhất tỉnh.

Bài 3: Nhân lực - Chìa khóa cho nghiên cứu cơ bản

Bài 3: Nhân lực - Chìa khóa cho nghiên cứu cơ bản

Nhân lực là yếu tố quyết định sức mạnh của một nền khoa học. Để hình thành những nhóm nghiên cứu mạnh và từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, Việt Nam cần xây dựng một quá trình liên tục từ phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng đến sử dụng và giữ chân nhân tài, đồng thời tạo môi trường để các nhà khoa học trẻ phát triển lâu dài.

UAV được thử nghiệm vận chuyển nông sản tại tỉnh Điện Biên trong dự án phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và FPT hồi đầu tháng 3. (Ảnh: MST)

Gỡ điểm nghẽn đưa công nghệ ra thị trường

Việt Nam đã có đội ngũ doanh nghiệp công nghệ ngày càng lớn mạnh, song nhiều kết quả nghiên cứu và mẫu thử vẫn khó trở thành sản phẩm thương mại. Hoàn thiện hệ sinh thái từ nghiên cứu, thử nghiệm, vốn đến thị trường là điều kiện để chuyển hóa năng lực công nghệ thành giá trị kinh tế và sức cạnh tranh.

Đại diện Ban tổ chức thực hiện nghi thức khởi động Chiến dịch TinAI?

Xây dựng phản xạ kiểm chứng thông tin trong kỷ nguyên AI

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội chưa từng có, đồng thời cũng đặt xã hội trước thách thức mới: Ranh giới giữa thật, giả ngày càng mong manh. Trong bối cảnh đó, việc kiểm chứng thông tin không còn là kỹ năng riêng của báo chí, mà đang trở thành năng lực công dân thiết yếu của mỗi người trong thời đại số.

ảnh cover Bài 2

Bài 2: Kiến tạo hệ sinh thái nghiên cứu

Phát triểnkhoa học cơ bản đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ về thể chế, cơ chế tài trợ, môi trường học thuật và hạ tầng nghiên cứu. Khi các nguồn lực được tổ chức hợp lý và đầu tư đủ dài hạn, các nhóm khoa học mới có điều kiện tích lũy tri thức, theo đuổi những hướng nghiên cứu lớn và từng bước tạo nền tảng cho công nghệ chiến lược.

Xác thực sinh trắc học là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm người chuyển SIM sang thiết bị mới là chính chủ thuê bao. (Ảnh: Viettel)

Viettel tiếp tục khuyến cáo khách hàng xác thực thuê bao khi đổi thiết bị

Ngày 30/7, Tổng công ty Viễn thông Viettel cho biết, theo Điều 8 Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất, khi SIM được chuyển sang thiết bị khác, chủ thuê bao cần thực hiện xác thực lại khuôn mặt (sinh trắc học) trong vòng 2 tiếng đồng hồ.

Nhóm nghiên cứu Bằng sáng chế “Annotation of Slice Images in Volumetric Medical Images”.

Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhận bằng sáng chế châu Âu đầu tiên về AI ứng dụng trong y học

Chiều 30/7, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Văn phòng Sáng chế châu Âu (European Patent Office-EPO) vừa cấp Bằng sáng chế số EP4432220 cho sáng chế “Annotation of Slice Images in Volumetric Medical Images” của nhóm nghiên cứu Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt Cổng Thông tin điện tử thành phố và các trang thông tin điện tử thành phần.

Hà Nội ra mắt Cổng thông tin điện tử thành phố

Ngày 30/7, tại Hà Nội, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức Lễ ra mắt Cổng Thông tin điện tử thành phố và các trang thông tin điện tử thành phần. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng của Thủ đô trong quá trình xây dựng chính quyền số, nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động điều hành, phục vụ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 3. (Ảnh Đăng Khoa)

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Khi khoa học chính sách gặp gỡ thực tiễn

Dấu ấn nổi bật nhất của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV ở chỗ: nếu trước đây trọng tâm thường đặt vào việc xây dựng chủ trương và ban hành nghị quyết, thì nay yêu cầu đã chuyển mạnh sang năng lực tổ chức thực hiện, phản ánh bước phát triển trong tư duy cầm quyền của Đảng, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước thời kỳ mới.

Tiến sĩ Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam).

Tiến sĩ Nguyễn Đình Chúc: Mở rộng không gian phát triển tạo động lực mạnh mẽ cho nền kinh tế Việt Nam

Tiến sĩ Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới, trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Nhân Dân chung quanh chủ đề mở rộng không gian phát triển, một nội dung quan trọng đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết luận tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Tràn xả lũ hồ Dầu Tiếng, một hạng mục quan trọng trong hệ thống công trình thủy lợi Dầu Tiếng.

Giám sát chất lượng nước hồ Dầu Tiếng: Cơ sở khoa học cho những quyết định vận hành

Là một trong những hệ thống thủy lợi được theo dõi, dự báo chất lượng nước thường xuyên, hồ Dầu Tiếng không chỉ bảo đảm nguồn nước cho khu vực Đông Nam Bộ mà còn góp phần kiểm soát xâm nhập mặn trên sông Sài Gòn. Công tác quan trắc đang trở thành cơ sở khoa học quan trọng phục vụ vận hành công trình.